---

تبعیض در نظام آموزشی و برنامه‌های درسی محدود به گروه‌های محروم نیست و این موضوع در محتوای کتاب‌های درسی نیز مشهود است. نقش مهم کتاب‌های درسی در کلاس‌های درس غیرقابل انکار است. در همین راستا، مطالعه حاضر کتاب‌های درسی زبان انگلیسی دبیرستان‌های ایران با نام‌های مجموعه «Vision» و «Prospect» و همچنین یکی از مجموعه‌های کتاب‌های درسی زبان انگلیسی بومی‌سازی شده در ایران، مجموعه «Eight» را با تمرکز بر تصاویر موجود در این کتاب‌ها بررسی کرد. در این مطالعه، تحلیل گفتمان انتقادی چندوجهی (MCDA)، که توسط ماچین و مایر (2012) پیشنهاد شده است، به عنوان چارچوب نظری برای بررسی انتقادی تصاویر موجود در این کتاب‌های درسی به کار گرفته شد. یافته‌های این مطالعه نشان داد که نوعی از نئولیبرالیسم، آنطور که توسط فرکلاف (1993) مفهوم‌سازی شده است، در این کتاب‌ها وجود دارد که پیامد آن به تصویر کشیدن مدارس مجلل و پر زرق و برق به جای مدارس معمولی است. این امر به نفع گروه‌های محروم نیست، زیرا آنها قادر به پرداخت هزینه‌های خصوصی‌سازی نیستند و به حمایت دولت وابسته هستند. علاوه بر این، در مجموعه «هشت»، تصاویر مبتنی بر فرهنگ زبان مقصد بیشتر مشاهده می‌شود. این امر می‌تواند توجه بیشتری را به تصاویری که ریشه در فرهنگ ایرانی دارند، جلب کند که به زبان‌آموزان کمک می‌کند تا محتوا را بهتر درک کنند و آن را برای آنها ملموس‌تر سازد. این مطالعه می‌تواند پیشنهادهایی برای بهبود و ارتقای مجموعه «هشت» ارائه دهد.

---

ترجمه ادبی، وسیله‌ای برای انتقال ارزش‌های ایدئولوژیک از یک فرهنگ به فرهنگی دیگر است. این مقاله با انجام تحلیل گفتمان انتقادی بر دو فرامتن فارسی از رمان «یِ «چشم‌هایشان خدا را می‌نگریست» نوشته زورا نیل هرستون، چگونگی بازنمایی درون‌مایه‌های جنسیت و نژاد در این متن را توسط مترجمان مورد بررسی قرار می‌دهد. با به‌کارگیری چارچوب یکپارچه‌ای که توسط فرح‌زاد توسعه یافته، تحلیل‌های گفتمان انتقادی سه بُعد هر فرامتن را بررسی می‌کنند: بُعد متنی، پیرامتنی و نشانه‌شناختی. یافته‌های تحلیل تطبیقی گفتمان انتقادی نشان می‌دهد که فرامتن دولت‌آبادی، رویارویی‌جویانه بودن متن مبدأ را با استفاده از تعابیر ملایم‌کننده، تعمیم دادن اصطلاحات جنسیتی و خنثی‌سازی اصطلاحات نژادی تضعیف می‌کند. اگرچه این راهبرد فرصت‌هایی برای دسترسی فرهنگی بیشتر مخاطب فارسی‌زبان فراهم می‌آورد، اما همزمان نقدهای فمینیستی و ضدتبعیض نژادی اصلی اثر را تضعیف می‌کند. در مقابل، اله‌بخش بی‌واسطه‌گی، بافت جامعه‌زبانی و تنش ایدئولوژیک متن مبدأ را حفظ کرده است. تعهد اله‌بخش به متن مبدأ، از طریق استفاده از دستگاه گسترده علمی (مقدمه، پانوشت‌ها و غیره) تقویت شده است. این پژوهش نشان می‌دهد که مترجمان نقشی مهم در واسطه‌گری ایده‌ها از طریق کار خود ایفا می‌کنند. مترجمان با تصمیم‌گیری درباره چگونگی ترجمه تک‌واژگان و طراحی جلد، تفسیر و پاسخ خوانندگان به پیام سیاسی متن را تغییر می‌دهند. این پژوهش بر ضرورت توجه اخلاقی بیشتر به تأثیرات عمل ترجمه بر چگونگی دگردیسی ادبیات در میان فرهنگ‌ها تأکید می‌کند.