1- دانشیار ژئومورفولوژی دانشگاه زنجان، زنجان، ایران ، jafarihad@yahoo.com
2- کارشناسی ارشد هیدروژئومورفولوژی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
چکیده: (5586 مشاهده)
سیستم رودخانهای قزلاوزن با وسعتی بالغبر 50 هزار کیلومترمربع در شمال غرب ایران واقعشده است. شناسایی و تشخیص متغیرهایی همچون اسارت و انحراف رودخانهها، سطوح فرسایشی و تراکمی، آثار دریاچههای قدیمی از طریق ویژگیهای منعکسشده در نقشههای توپوگرافی 50000/1 منطقه، ازجمله مواردی هستند که سعی شده با کمک آنها به تحوّلات کواترنری این حوضه آبریز پی برد. حوضه آبریز قزلاوزن هرچند امروزه بهصورت یک حوضه باز به دریای خزر میریزد ولی بررسی شواهد ژئومورفولوژیکی و توپوگرافیکی حاکی از آن است که این حوضه بعد از حرکات کوهزایی پاسادنین، بین دو حوضه قم و ارومیه مستقل شده، بهصورت زیرحوضههای متعدد بستهای بوده که آبها در هرکدام از سطوح بهصورت همگرا به چالههای مرکزی هدایت میشدند. بیجار، زنجان طارم، ینگیکند و میانه از آن جملهاند. ابعاد بعضی از این چالهها آنقدر وسیع هستند که بهراحتی در نقشههای توپوگرافی از طریق شبکه آبراههای و رسوبات مارنی بستر آنها قابلتشخیص است ولی بعضی از آنها در حدّ محدود و کوچک بوده که یا از وضعیت توپوگرافی محلی تبعیت کرده یا تحت تأثیر فرایندهای غالب زمان شکلگرفته و با تحولات رخداده از بین رفتهاند. در اطراف رودخانه قلعهچای شرایط توپوگرافیکی گذشته و فرایند غالب یخچالهای دورههای سرد کواترنری، دریاچههای متعددی را بر جای گذاشته که دریاچه کنونی پری نمونه بارز آنها شناخته میشود؛ هرچند امروزه با کانال مصنوعی که از رودخانه قلعهچای منشعب شده آبگیری میشود.
شمارهی مقاله: 1
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
ژئومورفولوژی