http://serd.khu.ac.ir فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی - مقالات نشریه - سال 1400 جلد10 شماره36 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1400/5/10 http://system.khu.ac.ir/serd/browse.php?a_id=3747&sid=1&slc_lang=fa http://system.khu.ac.ir/serd/browse.php?a_id=3694&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">توجه به ارتقای بهره وری آب به منظور تضمین ادامه حیات سکونتگاه</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"> </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">های روستایی و تأمین امنیت غذایی کشور اهمیت دارد. عوامل مؤثر بر بهره</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"> </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">وری آب در روستاها، تحت تأثیر عوامل متعدد طبیعی و انسانی است که در صورت شناخت صحیح و برنامه</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"> </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">ریزی مبتنی بر آن می</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"> </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">توان زمینه را برای استفاده بهینه از آب فراهم ساخت. پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت بهره</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"> </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">وری آب در 36 </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">روستای </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">واقع در حوضه آبخیز قلعه چای صورت گرفته است. نوع پژوهش کاربردی و ماهیت آن توصیفی- تحلیلی و استنباطی است. در این خصوص 19 متغیر محیطی و انسانی مؤثر بر بهره وری آب شناسایی شده و داده</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"> </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">های آن از طریق سالنامه</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"> </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">های آماری جهاد کشاورزی، آب منطقه</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"> </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">ای و سرشماری عمومی نفوس و مسکن به دست آمد. با استفاده دادهای به دست آمده در محیط نرم افزار </span></span></strong><span style="font-size:10px;"><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;">ArcGIS</span></span></strong></span><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10px;"> </span>پایگاه داده تشکیل شده و با استفاده از آزمون</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"> </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">های خودهمبستگی فضایی موران محلی و آزمون رگرسیون وزنی جغرافیایی اقدام به تحلیل فضایی گردید. یافته</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"> </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">های پژوهش با استفاده از آزمون موران نشان داد که متغیرهای ارزش تولیدات کشاورزی و دامی و باسوادی دارای خودهمبستگی فضایی و متغیرهای تعداد منابع آب و میزان بهره وری نهایی در هر روستا فاقد خودهمبستگی هستند. نتایج آزمون رگرسیون وزنی نشان داد که هر دو گروه از متغیرهای محیطی، انسانی با میزان بهره</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"> </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">وری آب در سطح روستاهای موردمطالعه ارتباط معناداری دارد و شدت همبستگی تحت تأثیر میزان آب بهای پرداختی، شیب زمین، تعداد منابع آب و دوری یا نزدیکی به مرکز شهرستان است. درنهایت، متناسب با یافته</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"> </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">های تحقیق پیشنهاد می</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"> </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">شود رویکرد فضایی به عنوان یک روش مناسب برای بهبود بهره</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"> </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">وری آب در روستاها موردتوجه قرار گیرد.</span></span></strong></div> محسن محسن آقایاری هیر http://system.khu.ac.ir/serd/browse.php?a_id=3695&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">محصولات گرمسیری از جمله محصولات باغی هستند که مقدار قابل توجهی از این محصولات در روستاهای سیستان و بلوچستان تولید می</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Cambria,serif;"><span style="font-size:12.0pt;"> </span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">شود اما به دلیل توجه نکردن به زنجیره تأمین این محصولات و واردات بی رویه، انگیزه روستاییان برای تولید این محصولات روز به روز کاهش یافته است. در این پژوهش به بررسی رابطه عناصر سه گانه بازار یعنی ساختار ـ رفتارـ عملکرد دو محصول انبه و موز با رهیافت </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">SCP</span></span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در مقطع زمانی 1398 در روستاهای سیستان و بلوچستان با استفاده از روش سیستم معادلات همزمان پرداخته شده است. نتایج تخمین مدل برای دو محصول انبه و موز نشان داد که در معادله تمرکز سودآوری اثر مثبت و معناداری بر تمرکز در محصول انبه داشته به طوری که با افزایش سودآوری، بازار به شرایط انحصاری نزدیکتر شده و سودآوری تولید کنندگان افزایش می</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Cambria,serif;"><span style="font-size:12.0pt;"> </span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">یابد. در معادله تحقیق و توسعه برای هر دو محصول انبه و موز، تمرکز دارای اثر منفی و معناداری بر تحقیق و توسعه است؛ به طوری که با افزایش تمرکز در بین تولیدکنندگان روستایی، بازار به سمت شرایط انحصاری حرکت کرده است. اما سودآوری، دارای اثر مثبت و معنادار بر فعالیت تحقیق و توسعه است که مطابق انتظارات بازار بوده و نشان می دهد&nbsp; با افزایش سودآوری، انگیزه بیشتری برای صرف هزینه تحقیق و توسعه وجود خواهد داشت. در معادله سودآوری برای محصول انبه، با افزایش تمرکز یعنی حرکت به سمت بازار انحصاری، سودآوری نیز افزایش پیدا خواهد کرد. همچنین توسعه در هر دو محصول، دارای اثر مثبت و معناداری بر سودآوری است. بر اساس تأثیرات مثبت متقابل بین تحقیق و توسعه و سودآوری در دو محصول انبه و موز، پیشنهاد می شود در زمینه تولید، بازاریابی و برندسازی این محصولات در بین روستاییان جهت ایجاد شبکه مبتنی بر زنجیره تأمین این محصولات تحقیقات گسترده</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Cambria,serif;"><span style="font-size:12.0pt;"> </span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">ای صورت گیرد و راهکار دستیابی به این مهم تشکیل تعاونی ها یا اتحادیه های محلی محصولات گرمسیری در روستاها است. </span></span></strong></span></div> سیدمهدی حسینی http://system.khu.ac.ir/serd/browse.php?a_id=3696&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:B Nazanin;">هدف</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">این</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">پژوهش</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">تدوین</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">مدل برای</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">توسعه کارآفرینی پایدار در کسب وکارهای روستایی با بهره گیری از دیدگاه های خبرگان و افراد مجرب در این حوزه می باشد. مطالعه</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">حاضر</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">از</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">لحاظ</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">پارادایم، جزء</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">تحقیقات</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">کیفی</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">بوده</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">و</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">به</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">منظور</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">تجزیه</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">و</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">تحلیل</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">داده ها،</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">از</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">روش</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">تئوری</span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"> </span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">بنیانی</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">استفاده</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">شده است</span></strong><strong><span dir="LTR">.</span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"> جامعه</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">آماری</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">تحقی</span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">ق</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">شامل</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">صاحبان کسب و کارهای روستایی نمونه و کارآفرینان موفق بودند. روش</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">نمونه گیری</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">به</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">صور</span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">ت</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">هدفمند</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">بود</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">و</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">جمع آوری اطلاعات از طریق </span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">مصاحبه های عمیق انجام شد.</span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"> به</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">منظور</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">تحلیل</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">داده های حاصل از 10 مصاحبه، تحلیل</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">محتوا و سه مرحله</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">کدگذاری</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">باز، محوری و گزینشی صورت</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">پذیرفت. کدهای باز، شامل 229 مفهوم و کدهای محوری نیز شامل 34 مقوله عمده بود که در مدل پارادایمی تحقیق، در قالب شرایط علی (عوامل فردی، ویژگی های کسب وکار، مدیریت منابع، عملکرد مالی)، شرایط واسطه ای (بستر اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جامعه، رسانه ها، فشار ذینفعان، محیط قانون گذاری، خودتنظیمی، قدرت سرمایه گذاران، مصرف گرایی اخلاقی جامعه، نقش حکومت ها، کیفیت و هماهنگی نهادی، آموزش)، شرایط زمینه ای (حاکمیت شرکتی، تعهدات اخلاقی، تعهدات زیست محیطی، پیوند مسئولیت اجتماعی با عملیات کسب وکار، مدیریت پایدارمحور)، راهبردها (از جمله راهبردهای آموزشی ترویجی، مشارکت ذینفعان، اصلاح قوانین و مقررات، تمهیدات حمایتی و تشویقی و فعالیت های تحقیق و توسعه) و پیامدها (</span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">مشتمل بر پیامدهای اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی، تعهد سازمانی، مزیت رقابت و پیامدهای سیاسی</span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">) نشان داده شده است.</span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"> مدل</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">ارائه</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">شده</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">می تواند</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">به عنوان</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">ابزار</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">تحلیلی و برنامه ریزی برای توسعه</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">کارآفرینی پایدار روستایی</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">مبنای</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">عمل</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">قرار</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">گیرد</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">تابر مبنای آن</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">به گونه ای</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">منطقی</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">و</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">اصولی</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">به بسترسازی، حل</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">مشکل</span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"> و اقدام در جهت دستیابی به پایداری در کسب وکارهای کارآفرینانه </span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">پرداخته شود</span></strong><strong><span dir="LTR">.</span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"></span></strong></div> احمد یعقوبی فرانی http://system.khu.ac.ir/serd/browse.php?a_id=3697&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:B Nazanin;">یکی از مهم ترین مباحث توسعه روستایی، کاهش فقر و مدیریت محیط زیست است. در طی سال های أخیر، رویکرد معیشت پایدار یکی از بهترین روش ها برای پرداختن به توانمندسازی فقرا بوده است. این رویکرد به عنوان مرکز توجه أخیر محققان توسعه به دنبال حفظ یا افزایش بهره وری منابع، حفظ مالکیت و فعالیت های درآمدزا برای تأمین نیازهای اساسی خانوارهای روستایی است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی شاخص معیشت پایدار روستایی با تأکید بر سرمایه های معیشتی فیزیکی، مالی، اجتماعی، انسانی و محیطی در شهرستان سراوان صورت گرفت. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و به روش پیمایشی انجام شد. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامه ای محقق ساخته بود که به شکل چهره به چهره تکمیل گردید. روایی پرسشنامه با بهره گیری از پانل متخصصان توسعه روستایی مورد تأیید قرار گرفت. نمونه آماری متشکل از هفت نفر از کارشناسان فرمانداری شهرستان سراوان بودند که با بهره گیری از تکنیک تحلیل سلسله مراتبی فازی به مقایسه زوجی وضعیت و درجه اهمیت سرمایه های معیشتی (معیارها) در بین دهستان های شهرستان سراوان (گزیدارهای مورد بررسی) مبادرت نمودند. یافته ها نشان داد، در بین سرمایه های پنجگانه معیشت از دید پاسخگویان به ترتیب سرمایه های فیزیکی، سرمایه مالی، سرمایه اجتماعی، سرمایه انسانی و سرمایه محیطی از اولویت بالاتری برای تأمین معیشت روستاییان مورد مطالعه برخوردار بودند. در نهایت، وضعیت دهستان های مورد مطالعه بر مبنای معیارهای مورد سنجش تعیین شد. بر این مبنا، دهستان حومه حائز رتبه ی اول، دهستان جالق حائز رتبه دوم و دهستان های ناهوک، کوهک و اسفندک، گشت، کله گان و بم پشت و کشتگان در رتبه های بعد قرار گرفتند.</span></strong></div> مریم شریف زاده http://system.khu.ac.ir/serd/browse.php?a_id=3698&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:B Nazanin;">گندم به عنوان یکی از مهم</span></strong><strong> </strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">ترین محصولات کشاورزی از دیر</span></strong><strong> </strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">باز موردتوجه بشر بوده است. در بین غلات و مواد غذایی مورداستفاده انسان، این</span></strong><strong> </strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"> محصول به دلیل سازگاری گسترده کشت با شرایط مختلف آب</span></strong><strong> </strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">و</span></strong><strong> </strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">هوایی، سهولت کشت، امکان نگهداری طولانی، ارزانی، ارزش غذایی بالا و قابلیت مصرف در اشکال مختلف از جایگاه ویژه</span></strong><strong> </strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">ای برخوردار است.</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">در این فرآیند ضایعات گندم در مراحل مختلف کاشت، داشت، برداشت و پس از برداشت و مسئله کاهش آن به یکی از چالش های جدی در کشور تبدیل شده است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی مؤلفه</span></strong><strong> </strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">های تأثیرگذار بر ضایعات گندم از دیدگاه گندم کاران شهرستان شوش است. تحقیق حاضر از نظر نوع هدف کاربردی و نحوه گردآوری داده</span></strong><strong><span style="font-family:Cambria,serif;"> </span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">ها به صورت توصیفی (غیر آزمایشی) است؛ داده</span></strong><strong><span style="font-family:Cambria,serif;"> </span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">ها به شیوه میدانی و با استفاده از پرسشنامه جمع</span></strong><strong><span style="font-family:Cambria,serif;"> </span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">آوری گردید که پایایی پرسشنامه از طریق آلفای کرونباخ (85/0) مورد تائید قرار گرفت. برای تجزیه و تحلیل داده ها از تحلیل عاملی اکتشافی استفاده شد و کلیه محاسبات با بهره گیری از نرم&nbsp;</span></strong><strong> </strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">افزار </span></strong><span style="font-size:10px;"><strong><span dir="LTR">SPSS</span></strong> </span><strong><span style="font-family:B Nazanin;">انجام گردید. جامعه آماری این پژوهش را 1230 نفر از گندم</span></strong><strong> </strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">کاران شهرستان شوش تشکیل می دهند که از این تعداد، حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران تعیین گردید و سپس به روش نمونه گیری چند مرحله ای 214 پرسشنامه بین گندمکاران توزیع شد. نتایج حاصل از تحلیل عاملی نشان داد مؤلفه های تأثیر</span></strong><strong><span style="font-family:Cambria,serif;"> </span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">گذار بر ضایعات گندم شهرستان شوش به</span></strong><strong><span style="font-family:Cambria,serif;"> </span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">ترتیب اهمیت در شش گروه قابل دسته</span></strong><strong> </strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">بندی بوده 1) وضعیت کشت و مصرف نهاده</span></strong><strong><span style="font-family:Cambria,serif;"> </span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">ها 2)عدم توجه به مسائل آموزشی و ترویجی 3) عدم رعایت مسائل فنی و ساختارهای نامناسب اراضی 4)عدم توجه به توسعه و ساماندهی ناوگان</span></strong><strong><span style="font-family:Cambria,serif;"> </span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">های برداشت و بالابردن انگیزه کمباین</span></strong><strong><span style="font-family:Cambria,serif;"> </span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">داران 5) دانش فنی کشاورزان 6)ضعف مدیریتی در مراحل کاشت و داشت</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">از مهم</span></strong><strong> </strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">ترین عوامل اثرگذار برضایعات گندم از دیدگاه گندم کاران محسوب می شود و این عوامل در حدود 26/62 درصد از واریانس کل را تبیین می نماید.</span></strong></div> خلیل کلانتری http://system.khu.ac.ir/serd/browse.php?a_id=3699&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:B Nazanin;">اﻣﺮوزه ﺑﻬﺒﻮد ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ زنان روستایی از ﻣﺒﺎﺣﺚ اﺻﻠﻲ در ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ به ویژه کشورهای در حال توسعه ﺑﻮده و اعطای </span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">اعتبارات خُرد </span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">یکی از راهکارهای دستیابی به این هدف تلقی می شود. هدف</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">این تحقیق بررسی اثرات صندوق اعتبارات خُرد بر کیفیت زندگی زنان روستایی شهرستان گرگان بود. بر مبنای روش تحقیق توصیفی، 70 نفر از زنان عضو صندوق و 200 نفر از زنان غیرعضو، با روش نمونه گیری تصادفی به عنوان نمونه تحقیق انتخاب شدند. ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه بود. تجزیه و تحلیل داده ها با نرم افزار </span></strong><span style="font-size:10px;"><strong><span dir="LTR">SPSS</span></strong> </span><strong><span style="font-family:B Nazanin;">و با استفاده از آزمون های مقایسه میانگین من وایتنی، ضریب همبستگی اسپیرمن و آزمون فریدمن انجام شد. نتایج نشان داد تفاوت معنی داری بین گروه عضو و غیرعضو از نظر مؤلفه های کیفیت زندگی چون سلامت روان، روابط اجتماعی، سلامت محیطی و کیفیت کل وجود دارد و گروه عضو اهمیت این مؤلفه ها را بیشتر ارزیابی کرده اند. نتایج آزمون همبستگی نشان دهنده وجود رابطه مثبت و معنی دار بین سلامت جسمانی زنان با میزان تحصیلات همسر، سلامت روانی زنان با میزان تحصیلات خود و همسران، روابط اجتماعی زنان با میزان تحصیلات همسران و سابقه عضویت در صندوق و سلامت محیطی زنان با سابقه عضویت آنان در صندوق بود. همچنین مقایسه میانگین بین مؤلفه های کیفیت زندگی نشان داد پاسخگویان تأثیر عضویت در صندوق را بر مؤلفه های جسمانی کیفیت زندگی خود بیشتر ارزیابی کرده اند و مؤلفه های اجتماعی، روانی و محیطی در درجات بعدی اهمیت قرار دارند.&nbsp; </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></strong></div> محمدرضا محبوبی http://system.khu.ac.ir/serd/browse.php?a_id=3700&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">کارآفرینی یکی از رویکردهای توسعه مناطق روستایی</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">در ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">است</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;"> و نقش مهمی به عنوان یک راهبرد در بخش گردشگری دارد. فعالیت های کارآفرینی می تواند تأثیرات مهمی در بخش های مختلف نواحی روستایی و مقصدهای گردشگری روستایی داشته و تغییر و تحولات مهمی در این مقصدها ایجاد نماید. بخش الموت شهرستان قزوین با داشتن منابع و توان</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">های گردشگری روستایی همراه با ظرفیت های گردشگری بوم گردی و فرهنگی، یکی از مناطقی است که در یک دهه گذشته با رشد گردشگری و فعالیت های کارآفرینی همراه بوده است. هدف اصلی پژوهش، سنجش میزان و دامنه تأثیرات و پیامدهای برنامه های کارآفرینی بر تغییر و تحولات مقصدهای گردشگری روستایی در ابعاد مختلف است. این تحقیق از نوع کاربردی و ازنظر ماهیت داده ها، یک پژوهش ترکیبی کمی- کیفی است. برای این منظور ابتدا از طریق مجموعه مطالعات کتابخانه ای و میدانی، فعالیت های کارآفرینی انجام شده در یک دهه گذشته شناسایی شده و سپس تغییرات مقصدهای گردشگری روستایی در چهار بعد اقتصادی، مدیریتی- انسانی، اجتماعی- فرهنگی و کالبدی-فیزیکی مشخص شد. جامعه آماری اصلی پژوهش، گروه کارشناسان شامل دهیار و شوراهای مقصدهای گردشگری روستایی، محققان و پژوهشگران آشنا با منطقه و صاحبان کسب وکارهای گردشگری بودند که با توجه به محدود بودن تعداد آن ها، کلیه این جامعه که 30 کارشناس مسلط بودند، </span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">در نظر گرفته</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;"> شد. همچنین مردم محلی نیز به عنوان جامعه آماری مکمل به صورت کیفی و شیوه اشباع نظری جهت تکمیل اطلاعات بررسی شد. تجزیه وتحلیل داده ها نیز با استفاده از شاخص ها و آزمون ها و تحلیل های آماری در کنار تحلیل های کیفی انجام شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد فعالیت های کارآفرینی دارای تنوع مطلوبی است و می تواند بر کلیه بخش های مقصدهای روستایی تأثیرگذار باشد و ابعاد مختلف را پوشش دهد</span></span></strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">.</span></span><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;"> با این وجود سطح تأثیرات و پیامدهای کارآفرینی بر تغییرات مقصد عمدتاً در سطح متوسط رو به بالا بوده و میزان تأثیرپذیری مقصدها از برنامه های کارآفرینی، نسبی است. </span></span></strong></span></div> علی موحد http://system.khu.ac.ir/serd/browse.php?a_id=3701&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:B Nazanin;">بخش کشاورزی نقش اساسی در حیات اقتصادی و سیاسی روستاهای استان کردستان دارد. از این رو استفاده درست و بهینه از اراضی کشاورزی نیازمند ارزیابی دقیق این منابع است. ارزیابی توان اراضی جهت کشت و ترویج محصولات جدید، اولویت راهبردی جهت افزایش رفاه ساکنین مناطق روستایی و بهینه سازی مصرف منابع است. فقر اقتصادی حاکم بر روستاها و </span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">خشکسالی های أخیر، لزوم ترویج کشت های با نیاز آبی کم، همچنین شرایط اقلیمی زمینه توسعه و ترویج این گونه کشت ها را در منطقه فراهم کرده است و امید است با ترویج و گسترش آن، زمینه تقویت بنیان های اقتصادی و اجتماعی مردم در آینده فراهم شود. زعفران به عنوان گرانبهاترین محصول کشاورزی و دارویی جهان با توجه به مقاومت خود در برابر خشکی، نیاز آبی کم، قابلیت نگهداری بالا، عدم فسادپذیری و اثرات اشتغال زایی و درآمدزایی بالا، می تواند نقش حیاتی در توسعه روستایی استان را به عهده بگیرد. </span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">در این مطالعه به پهنه بندی اراضی مستعد کشت زعفران در سطح استان کردستان پرداخته شده است. برای این منظور با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی</span></strong><strong><span dir="LTR">(</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">AHP)</span></span></strong><strong><span dir="LTR">(</span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"> و سیستم اطلاعات جغرافیایی </span></strong><strong><span dir="LTR">(</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">GIS</span></span></strong><strong><span dir="LTR">)</span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">، </span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">که پس از تهیه لایه های اطلاعاتی مورد نظر و وارد ساختن این لایه ها در </span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">محیط</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">GIS </span></span></strong>&nbsp;<strong><span style="font-family:B Nazanin;">و بهره گیری از نظر متخصصین، ماتریس اولیه و نرمال برای تعیین وزن نسبی لایه ها تکمیل شده و سپس مراحل مختلف از جمله وزن دهی لایه ها و همپوشانی آنها انجام شده و سرانجام نقشه نهایی مناطق مستعد کشت زعفران در استان کردستان ترسیم گردید. یافته ها </span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">نشان می دهد شرق، شمال شرق و جنوب شرق استان کردستان (شهرستان های بیجار، قروه و دهگلان) با 549 روستا در 26 دهستان، با 9124 بهره بردار و در مساحتی بالغ بر 49729 هکتار زمین زراعی آبی شرایط مناسبی برای کشت زعفران دارد. بر اساس نقشه نهایی حدود 4538.8 کیلومترمربع معادل (16.21 درصد) از مساحت استان شرایط بسیار مناسبی برای کشت زعفران دارند و مناطق خوب 19.30 درصد، مناطق متوسط 31.71 درصد، مناطق ضعیف 19.36 درصد و مناطق نامناسب 13.42 درصد، در مرحله ی بعد قرار دارند. </span></strong></div> اقبال وحدانی http://system.khu.ac.ir/serd/browse.php?a_id=3702&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="color:#000000;"><strong><span style="font-family:B Nazanin;">تغییرات آب و هوایی به یکی از مهم ترین و پیچیده ترین چالش های بشر تبدیل شده است و به طور فزاینده ای بر وضعیت معیشت همه افراد تأثیر می گذارد، اما </span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">فقرا و گروه های حاشیه نشین</span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">، به ویژه زنان روستایی، در معرض شوک های زیست محیطی، اقتصادی و اجتماعی بزرگتری قرار دارند. از این رو جنسیت می تواند مؤلفه مهم برای درک تأثیرات تغییرات آب و هوا و پاسخ به آن باشد بنابراین نیاز به تحقیق درباره خطرات درک شده و سازگاری با تغییرات آب و هوایی از دیدگاه زنان و مردان وجود دارد. این مطالعه با استفاده از یک رویکرد کیفی به بررسی ادراکات و سازگاری با تغییرات آب و هوایی در میان کشاورزان زن و مرد پرداخته است. </span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">جامعه مورد مطالعه در این پژوهش کشاورزان شهرستان باغملک استان خوزستان </span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">بوده است. </span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">مصاحبه های نیمه ساختار یافته با &nbsp;18 کشاورز مرد و 15 کشاورز زن که</span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"> به صورت هدفمند انتخاب شده بودند، انجام گرفت</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:B Nazanin;">.</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"> نتایج نشان داد کشاورزان همه تأیید نمودند که تغییرات آب و هوایی در منطقه ی آن ها رخ داده است. کشاورزان زن و مرد در دانش و ادراک تغییرات آب و هوایی به طور قابل توجهی متفاوت نبودند، اما در پذیرش اقدامات سازگاری با تغییرات آب و هوایی تفاوت جنسیتی وجود داشته است. از اقدامات اصلی که توسط کشاورزان انجام شده تغییر نوع محصول و کشت و استفاده از کودهای سبز و حیوانی بود که توسط </span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">هر دو گروه زن و مرد </span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;">انجام داده می شد اما رفتاری مثل استفاده از آبیاری تحت فشار (قطره ای و بارانی) فقط توسط مردان انجام می شد. بنابراین مردان احتمال بیشتری وجود دارد که فناوری های جدید برای حفاظت از آب و افزایش سرمایه گذاری در زیرساخت های کشاورزی را اتخاذ کنند. </span></strong><span style="font-family:B Nazanin;"><strong>اطلاعات به دست آمده از این پژوهش، می تواند به عنوان</strong> </span><strong><span style="font-family:B Nazanin;">گام مهمی</span></strong><span style="font-family:B Nazanin;"> در </span><strong><span style="font-family:B Nazanin;">راستای توسعه سیاست ها و </span></strong><span style="font-family:B Nazanin;">ت<strong>دوین مداخلات مناسب برای سازگاری با تغییرات آب و هوایی در بخش کشاورزی مورد استفاده قرار گیرد</strong></span><strong><span style="font-family:B Nazanin;">.</span></strong></span></span></div> مسعود یزدان پناه http://system.khu.ac.ir/serd/browse.php?a_id=3703&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">به دلیل اهمیت مسئله تخریب منابع طبیعی کشور و با هدف دستیابی به عوامل اجتماعی و اقتصادی مؤثر در تخریب مراتع، این پژوهش در شهرستان نمین انجام گرفت. جامعه آماری این تحقیق در سه روستای ساقصلو، آغزمان کندی و تیفیه در مجموع 1279 نفر و بهره</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"> </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">برداران ذینفع</span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">326 نفر در سه روستا بودند. ابزار پژوهش در این تحقیق پرسشنامه بود که 21 نفر از بهره برداران (خانوارها) با روش نمونه</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"> </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">گیری تصادفی طبقه بندی </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"> </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"> شده به صورت پیمایشی مورد مصاحبه قرار</span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">گرفتند. روایی پرسشنامه بر اساس دیدگاه کارشناسان و پایایی آن با استفاده از آزمون ضریب آلفای کرونباخ بررسی شد. سپس داده های حاصل با استفاده از نرم افزار </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;">SPSS_Ver.22</span></span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد بین متغیر ها، ناکافی بودن میزان درآمد سالیانه از بین عوامل اقتصادی و عدم تشکیل دوره های آموزشی و ترویجی در حد نیاز و مشارکت دادن بهره برداران در اجرای طرح های مرتعداری در سطح بسیار محدود و نبود مدیریت مناسب و حس مسئولیت پذیری از بین عوامل اجتماعی ازجمله عوامل مؤثر در تخریب مراتع محسوب می شوند. تعداد بهره بردار و شیوه بهره برداری بیشترین تأثیر را در تخریب و از بین بردن مراتع داشتند. همچنین تعداد دام و هزینه های زندگی و وضع اقتصادی بهره برداران مرتعی برای گذراندن امرار معاش در روستا از عوامل مؤثر محسوب می شوند. باتوجه به نتایج، مؤلفه هایی که در تخریب مراتع تأثیر داشتند ازجمله میزان دانش و آگاهی، بهبود وضعیت، درآمد و معیشت و اثر گذاری دوره های آموزشی و مشارکت ذینفعان و تشکل های محلی بودند. بنابراین، از آنجائی که روستائیان برای تأمین علوفه موردنیاز دام با کمبود مراتع مواجه هستند، می توان با واگذاری طرح های مرتع داری و اصلاح مراتع به گروه های ذینفع با رعایت ضوابط و اجرای مدیریت برنامه ریزی شده در کاهش تخریب مراتع اقدام نمود. </span></span></strong></div> مهدی معمری http://system.khu.ac.ir/serd/browse.php?a_id=3704&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:B Nazanin;">بر اساس سند گسترش فناوری نانو در افق 1404، این فناوری به منظور تولید ثروت و بهبود کیفیت زندگی مردم در نظر گرفته شده&nbsp; لذا هدف از این مطالعه،&nbsp; ارزیابی مزیت و محدویت های توسعه محصولات&nbsp; فناوری نانو بر اساس مدل استراتژی مناسب در توسعه جوامع روستایی است که بر اساس مدل برنامه ریزی </span></strong><span style="font-size:10px;"><strong><span dir="LTR">SWOT</span></strong></span><strong><span dir="LTR">-</span></strong><span style="font-size:10px;"><strong><span dir="LTR">QSPM</span></strong></span> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">طراحی شده همچنین بر اساس مطالعات کتابخانه ای، اسنادی، میدانی و توزیع 122 پرسشنامه با&nbsp; ضریب آلفا کرونباخ 77/0 بین کارشناسان ستاد فناوری نانو، سازمان دهیاری و شهرداری کشور، اساتید گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی و اساتید گروه ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات به ارزیابی شاخص اجتماعی، اقتصادی، زیرساختی و سیاسی- مدیریتی پرداخته شده است. توجه به نمرات ارزیابی 1.16 برای عوامل داخلی و 2.28 برای عوامل بیرونی؛ استراتژی تدافعی را برای توسعه محصولات فناوری نانو در جوامع روستایی نشان داد. طبق آن چهار استراتژی جهت برنامه ریزی در نظر گرفته شده و بارگذاری چهار اولویت در استراتژی تدافعی مطرح شده است. استفاده از نیروهای متخصص در حوزه نانو جهت ارزیابی و نیازسنجی در راستای کاهش خطاهای برنامه ریزی توسعه اقتصاد روستایی؛ تعیین سازوکارهای نظارت در جهت سنجش مخاطرات اجرای سیاست های کلان؛ راه اندازی دفتر ارزیابی ریسک و بکارگیری محصولات نانو در وزارت جهاد کشاورزی و سازمان دهیاری های کشور؛ و ایجاد مراکز رشد&nbsp; با همکاری دفاتر </span></strong><strong><span dir="LTR">ICT</span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"> روستایی جهت بکارگیری محصولات نانو در صنایع روستایی.</span></strong></div> علیرضا استعلاجی http://system.khu.ac.ir/serd/browse.php?a_id=3705&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><strong><span style="font-family:B Nazanin;">یکی از مباحث مهم در بحث توسعه و به خصوص توسعه پایدار، بهره گیری مناسب و بهینه از توانایی ها و استعدادهای روستایی در جامعه روستایی است</span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;">که از آن با عنوان کارآفرینی روستایی پایدار یاد می شود. با توجه به این موضوع، اهمیت به موقعیت خاص روستاها و رونق اقتصادی برای آنان امری ضروری و دور از اجتناب است هدف پژوهش حاضر شناسایی و توسعه کارآفرینی پایدار در روستاهای ساحلی قشم از نظر تعاونی های برتر قشم است. این پژوهش از نظر هدف جزء تحقیقات کاربردی ـ بنیادی محسوب می گردد و از نظر روش تحقیق یک تحقیق توصیفی ـ پیمایشی است. جامعه آماری این پژوهش کارشناسان تعاونی های روستایی قشم است. نتایج تحقیق نشان داد که مدل نهایی کارآفرینی پایدار روستاهای ساحلی مورد مطالعه متشکل از مؤلفه های آموزشی، فرهنگی ـ اجتماعی، زیرساخت </span></strong><strong>&ndash;</strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"> فیزیکی، سرمایه مالی، و در نهایت مؤلفه تولید ـ بازاریابی بوده است. بعلاوه بیشترین اثرگذاری کارافرینی پایدار در روستاهای ساحلی جنوب جزیره قشم مربوط به مؤلفه اقتصادی و کم ترین اثر مربوط به مؤلفه دانش- مهارت بوده است.</span></strong></span><strong><span style="font-family:B Nazanin;"></span></strong></div> بیژن رحمانی