دوره 15، شماره 55 - ( بهار 1405 )
جلد 15 شماره 55 صفحات 0-0 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Khodapanah K, Mohammadi S, Heydari A. Factors Influencing the Development of Agritourism in Rural Areas of the Central District of Ardabil County, Iran. serd 2026; 15 (55) : 5
URL: http://serd.khu.ac.ir/article-1-4095-fa.html
URL: http://serd.khu.ac.ir/article-1-4095-fa.html
خداپناه کیومرث، محمدی سعدی، حیدری اسداله. عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری کشاورزی در نواحی روستایی بخش مرکزی شهرستان اردبیل. اقتصاد فضا و توسعه روستایی. 1405; 15 (55)
کیومرث خداپناه*1 
، سعدی محمدی2 ، اسداله حیدری2
، سعدی محمدی2 ، اسداله حیدری2
1- گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران ، k_khodapanah@yahoo.com
2- گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2- گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
چکیده: (64 مشاهده)
هدف: گردشگری کشاورزی با ایجاد فضای ارتباطی جدید و استفاده از منابع موجود در مناطق روستایی، علاوه بر تقویت اقتصاد محلی، زمینه حفاظت از زمینهای کشاورزی را در برابر تجاوز خردهفروشان بزرگ و زنجیرههای غذایی جهانی به وجود میآورد. با توجه به اهمیت این موضوع، پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری کشاورزی در نواحی روستایی بخش مرکزی شهرستان اردبیل انجام شده است.
روش پژوهش: این پژوهش، از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش در زمره تحقیقات توصیفی- تحلیلی است. گردآوری اطلاعات به دو روش کتابخانهای و میدانی صورت گرفت. جامعه آماری شامل سرپرستان خانوار بهرهبردار از اراضی کشاورزی است. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران، 380 نفر برآورد گردید. انتخاب نمونه نیز در هر روستا به صورت تصادفی ساده انجام شد. برای تحلیل دادهها از مدلسازی معادلات ساختاری بهره گرفته شد.
یافتهها: به منظور بررسی موضوع از 67 مؤلفه استفاده شد که هفت مؤلفه به علت نداشتن کفایت لازم از مدل حذف شدند. نتایج ارزیابی اولیه مدل اندازهگیری، گویای مناسب بودن مدل است. نتایج مدل ساختاری بیانگر وجود رابطه ساختاری معنادار میان توسعه گردشگری کشاورزی و عوامل مؤثر بر آن است. بررسی یافتهها نشان میدهد، بیشترین بار عاملی برای عوامل ایجاد برگزاری جشنوارههای فرهنگی- تفریحی، بهبود روشنایی معابر و تنوع الگوی کشت و برندسازی محصول برآورد گردیده است. بیشترین مقدار t با 43/961 در مدل ساختاری بین متغیرها مربوط به توسعه گردشگری کشاورزی و عوامل اجتماعی- فرهنگی است.
نتیجهگیری: توسعه گردشگری کشاورزی در بخش مرکزی اردبیل، نیازمند همگرایی مفهومی با ابعاد مدیریتی، سیاستی و قانونی است و یک توسعه همهجانبه اقتصادی اجتماعی و فرهنگی را پدید میآورد. به طور کلی تمام ابعاد در نظر گرفته شده، اثرات متعددی بر توسعه پایدار گردشگری کشاورزی دارند و موجب شکوفایی گردشگری در منطقه خواهند شد. در این صورت، زمینه اشتغالزایی، افزایش توان اقتصادی، جلوگیری از مهاجرت، بهرهوری فراوردههای روستایی و صنایع دستی برای روستاهای این ناحیه فراهم خواهد آمد.
روش پژوهش: این پژوهش، از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش در زمره تحقیقات توصیفی- تحلیلی است. گردآوری اطلاعات به دو روش کتابخانهای و میدانی صورت گرفت. جامعه آماری شامل سرپرستان خانوار بهرهبردار از اراضی کشاورزی است. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران، 380 نفر برآورد گردید. انتخاب نمونه نیز در هر روستا به صورت تصادفی ساده انجام شد. برای تحلیل دادهها از مدلسازی معادلات ساختاری بهره گرفته شد.
یافتهها: به منظور بررسی موضوع از 67 مؤلفه استفاده شد که هفت مؤلفه به علت نداشتن کفایت لازم از مدل حذف شدند. نتایج ارزیابی اولیه مدل اندازهگیری، گویای مناسب بودن مدل است. نتایج مدل ساختاری بیانگر وجود رابطه ساختاری معنادار میان توسعه گردشگری کشاورزی و عوامل مؤثر بر آن است. بررسی یافتهها نشان میدهد، بیشترین بار عاملی برای عوامل ایجاد برگزاری جشنوارههای فرهنگی- تفریحی، بهبود روشنایی معابر و تنوع الگوی کشت و برندسازی محصول برآورد گردیده است. بیشترین مقدار t با 43/961 در مدل ساختاری بین متغیرها مربوط به توسعه گردشگری کشاورزی و عوامل اجتماعی- فرهنگی است.
نتیجهگیری: توسعه گردشگری کشاورزی در بخش مرکزی اردبیل، نیازمند همگرایی مفهومی با ابعاد مدیریتی، سیاستی و قانونی است و یک توسعه همهجانبه اقتصادی اجتماعی و فرهنگی را پدید میآورد. به طور کلی تمام ابعاد در نظر گرفته شده، اثرات متعددی بر توسعه پایدار گردشگری کشاورزی دارند و موجب شکوفایی گردشگری در منطقه خواهند شد. در این صورت، زمینه اشتغالزایی، افزایش توان اقتصادی، جلوگیری از مهاجرت، بهرهوری فراوردههای روستایی و صنایع دستی برای روستاهای این ناحیه فراهم خواهد آمد.
شمارهی مقاله: 5
فهرست منابع
1. آشفته پور، سپیده؛ قریشی، محمد باسط؛ مطیعی لنگرودی، حسن؛ و آمار، تیمور. (1400). تبیین نقش گردشگری کشاورزی در آمایش محیطی مناطق روستایی، مطالعه موردی: شهرستان رودسر، فصلنامه مهندسی جغرافیای سرزمین، 6 (3)، 694-975. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.25381490.1401.6.3.11.2
2. بذرافشان، مرتضی؛ و سامانی، سحر. (1398). عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری کشاورزی، مطالعه موردی: شهرستان جهرم، فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری، 14 (47)، 220-193. [DOI:10.22054/tms.2019.10612]
3. بوذرجمهری، خدیجه؛ شایان، حمید؛ و قندهاری، الهام. (1399). بررسی ادراکات و تمایل جامعه محلی برای مشارکت در توسعه گردشگری کشاورزی، مطالعه موردی: شهرستان تربت حیدریه، فصلنامه برنامهریزی و توسعه گردشگری، 9(35)، 161-135. [DOI:10.22080/jtpd.2021.19605.3357]
4. پرور، فاطمه؛ و خورشید، صدیقه. (1403). ارائه الگوی پیشرانهای توسعه گردشگری کشاورزی با رویکرد توسعه پایدار، مورد مطالعه: روستاهای شهرستان دورود استان لرستان، فصلنامه روستا و توسعه پایدار فضا، 5 (3)، 103-78. [DOI:10.22077/vssd.2024.6708.1203]
5. پورفرج، اکبر؛ و نقوی، مریم. (1401). عوامل تعیینکننده سفر و رفتار گردشگران کشاورزی در مناطق روستایی استان مازندران، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 11(4)، 275-251. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23222131.1401.11.42.12.1
6. حاجیپور، مائده؛ حسام، مهدی؛ و محمودی چناری، حبیب. (1403). بررسی نگرش جامعه محلی برای مشارکت در توسعه گردشگری کشاورزی، مطالعه موردی: دهستان سیاهکلرود، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 13(50)، 104-85.
7. حیدری، عمران؛ ثمری، داود؛ موسیخانی، مرتضی؛ و بیشمی، بهار. (1399). چالشهای بین المللیسازی کسب و کارهای گردشگری کشاورزی در ایران، فصلنامه گردشگری و توسعه، 10(2)، 129-113. [DOI:10.22034/jtd.2019.200282.1814]
8. دلیری، حسن. (1401). شناسایی استراتژیهای توسعه گردشگری کشاورزی و ارزیابی نقش نهادهای مؤثر در اجرای آن برای استان گلستان، فصلنامه برنامهریزی و توسعه گردگشری، 11 (43)، 73-49. [DOI:10.22080/jtpd.2022.22364.3618]
9. سلیماننژاد، رضا؛ علی بیگی، امیرحسین؛ و صالحی، لاله. (1400). ظرفیتهای غرب استان مازندران برای توسعه پایدار گردشگری کشاورزی، فصلنامه برنامهریزی و توسعه گردشگری، 10(39)، 112-79. [DOI:10.22080/jtpd.2022.22191.3600]
10. عنابستانی،علیاکبر؛ و مرادی، کبریا. (1398). تحلیل عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری کشاورزی، مطالعه موردی: شهرستان محلات، فصلنامه مطالعات و برنامهریزی سکونتگاههای انسانی، 14 (4)، 831-817. https://dorl.net/dor/20.1001.1.25385968.1398.14.4.1.6
11. کریمی، ابراهیم؛ گرجی، محمدباقر؛ و سمیعی، روح اله. (1400). ارائه الگوی گردشگری کشاورزی با رویکرد داده بنیاد، فصلنامه آمایش جغرافیایی فضا، 11 (40)، 146-133. [DOI:10.30488/gps.2021.272229.3366]
12. گودرزی، مجید؛ مرادی، هوشنگ؛ پاشاپور، حجت اله؛ و فرجی، محمد. (1402). امکانسنجی تحقق چشمانداز توسعه گردشگری کشاورزی در پایداری توسعه سکونتگاههای ناحیهای، مطالعه موردی: شهرستان ساوه، فصلنامه جغرافیایی فضای گردشگری، 13 (49)، 20-1. https://sanad.iau.ir/Journal/gjts/Article/999523
13. محمودی چناری؛ حبیب؛ مطیعی لنگرودی، سیدحسن؛ فرجی سبکبار، حسنعلی؛ قدریری معصوم، مجتبی؛ و یاسوری، مجید. (1399). الگوسازی مؤلفههای مؤثر بر توسعه گردشگری کشاورزی شهرستان ماسال، فصلنامه مطالعات و برنامهریزی سکونتگاههای انسانی، 15(4)، 1158-1137. https://sanad.iau.ir/Journal/jshsp/Article/1031919
14. محمودی، مریم؛ چیذری، محمد؛ کلانتری، خلیل؛ و رکن الدین افتخاری، عبدالرضا. (1401). تبیین برخی از عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری کشاورزی در باغهای مرکبات، مطالعه موردی: استانهای حاشیه دریای خزر، فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری، 17(57)، 111-79. [DOI:10.22054/tms.2021.33799.1975]
15. مرادی، کبریا؛ سجاسی قیداری، حمداله؛ شایان، حمید؛ و خوارزمی، امیدعلی. (1399). گونهشناسی تقاضای محصول و خدمات در گردشگری کشاورزی از سوی گردشگران، مورد مطالعه: روستاهای شهرستان محلات، فصلنامه برنامهریزی و توسعه گردشگری، 9(3)، 99-83. [DOI:10.22080/jtpd.2020.18289.3240]
16. وزین، نرگس؛ صادقی، علی؛ و براتی، زهرا. (1403). مکانیابی روستاهای مستعد توسعه گردشگری کشاورزی، مطالعه موردی: شهرستان سمیرم، فصلنامه برنامهریزی فضایی، 14 (3)، 30-1. [DOI:10.22108/sppl.2024.141052.1781]
17. Anabestani, A. A., & Moradi, K.(2019). Analysis of factors affecting the development of agricultural tourism, case study: Mahallat County, Journal of Studies Of Human Settlements Planning, 14(4), 817-831. (In Persian) https://dorl.net/dor/20.1001.1.25385968.1398.14.4.1.6
18. Ashoftepoor, S., Ghoraishi, M. B., Motiei langroodi, H., & Amar, T. (2022). The role of agricultural tourism in environmental planning of rural areas, Case study: Rudsar County, Geographical Engineering of Territory, 6(3), 675-694. (In Persian) https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.25381490.1401.6.3.11.2
19. Bazrafshan, M., & Samani, S. (2019). Factors Influencing the Development of Agritourism,Case study: Jahrom City, Journal of Tourism Management Studies, 14(47), 193-220. [DOI:10.22054/tms.2019.10612]
20. Bozar jomhari, Kh., Shayan, H., & Ghandhari, E. (2021). Investigating the perceptions and willingness of the local community to participate in the development of agricultural tourism,Case study: Torbat Heydariyeh city, tourism planning and development, 9(35), 135-161. (In Persian) [DOI:10.22080/jtpd.2021.19605.3357]
21. Daliri, H. (2023). Identifying the Agritourism Development Strategy and Evaluating the Role of Effective Actors in Its Implementation in Golestan Province, tourism planning and development, 11(43), 49-73. (In Persian) [DOI:10.22080/jtpd.2022.22364.3618]
22. Demonja, D. & Bacac, R. (2011). Agritourism Development in Croatia. Studies in Physical Culture and Tourism, 18(4), 361-370.
23. Dhungana, P., & Khanal, A. D. (2023). Spending on farms ripples into the region: agritourism impacts. Frontiers in Environmental Economics, 2, 1-15. [DOI:10.3389/frevc.2023.1219245]
24. Gao, J., Barbieri, C., & Valdivia, C. (2013), Agricultural landscape preferences: Implications for agritourism development, Journal of Travel Research, 53(3). 366-379.
25. Godarzi, M., Moradi, H., Pashapoor, H., & Faraji, M. (2024). feasibility of Realizing the Vision for Agricultural Tourism Development in the Sustainability of Regional Settlements: A Case Study of Saveh County, Geographical Journal of Tourism Space, 13(49), 1-20. (In Persian) https://sanad.iau.ir/Journal/gjts/Article/999523
26. Hajipou, M., Hesam, M., & Mahmoodi, H. (2025). Examining the Attitudes of the Local Community to Participate in the Development of Agricultural Tourism (Case Study: Siyahkalrud Rural Distric, Space Economy and Rural Development, 13 (50), 85-104. (In Persian) http://serd.khu.ac.ir/article-1-4042-fa.html
27. Hatley, L. (2009). The nature of agritourism in the Buffalo City Municipality, A Masters thesis, Cape Penisula University of Technology. Business.
28. Heidari, O., Samari, D., Mosakhani, M., & Beishami, B. (2020). The Challenges of Internationalizing Agritourism Businesses in Iran, Journal of tourism and development, 9(2), 113-130. (In Persian) [DOI:10.22034/jtd.2019.200282.1814]
29. Huller, S., Heiny, J., & Leonhäuser, L.U.(2017), Linking agricultural food production and rural tourism in the Kazbegi district – A qualitative study, Annals of Agrarian Science, 15(1), 40-48. http://dx.doi.org/10.1016/j.aasci.2017.02.004
30. Icoz, O., Pırnar, I., & Gunlu, E. (2010).The agri-tourism potential of the Aegean region: swot analysis and suggestions for improvement, Passion for Hospitality Excellence, 2, 25-38. https://www.researchgate.net/publication/228463998_THE_AGRITOURISM_POTENTIAL_OF_THE_AEGEAN_REGION
31. Jenkins, R. G. (2014). Agriculture and Tourism Development: The Case of St. Kitts, AMasters thesis2 University of Waterloo. Geography - Tourism Policy and Planning
32. Karirmi, E., Gorji, M., & Samiei, R. (2021). Presenting a model of agricultural tourism with a grounded theory approach, Journal of geographical planning of space quarterly , 11(40), 133-146. (In Persian) [DOI:10.30488/gps.2021.272229.3366]
33. Khartishvili, L., Muhar, A., Dax, T., & Khelashvili, I. (2019). Rural tourism in Georgia in transition: Challenges for regional sustainability. Sustainability, 11(2), 410. [DOI:10.3390/su11020410]
34. Lin, H. H., Chen, I. Y., Lu, S. Y., Tseng, Y. H., & Lin, J. C. (2022). Can cultural tourism resources become a development feature helping rural areas to revitalize the local economy under the epidemic? An exploration of the perspective of attractiveness, satisfaction, and willingness by the revisit of Hakka cultural tourism. Open Geosciences,14(1),590-606. https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/geo-2022-0358/html
35. Lucha, C., Ferreira, G., Walker, M.A., & Groover, G.E., (2014). A Geographic Analysis of Agritourism in Virginia. Virginia Cooperative Extension, (62), 1- 17. https://www.pubs.ext.vt.edu/AAEC/AAEC-62/AAEC-62.html
36. Mahmoodi Chenari, H., Motiei Langroodi, H., Faraji Sabokbar, H., Ghadiri masoom, M., & Yasoori, M. (2020). Modeling the factors affecting the development of agricultural tourism in Masal County, Journal of Studies Of Human Settlements Planning, 15(4), 1137-1158. (In Persian) https://sanad.iau.ir/Journal/jshsp/Article/1031919
37. Mahmoodi, M., Chizari, M., Kalantari, Kh., & Roknodin Eftekhari, A. (2022). Influential Factors in Agritourism Development in Citrus Gardens: The Case of Coastal Provinces of the Caspian Sea,TourismManagementStudies,17(57),79-111.(InPersian) [DOI:10.22054/tms.2021.33799.1975]
38. Montefrio, M. J. F., Sin, H. L. (2021). Between food and spectacle: The complex reconfigurations of rural production in agritourism, Geoforum, 126, 383-393. [DOI:10.1016/j.geoforum.2021.09.008]
39. Moradi, K., Sojasi ghaidari, H., Shayan, H., & Kharazmi, O. (2020). typology of Tourists' Product Demand and Service in Agriourism, case study: Mahalat county villages, tourism planning and development, 9(3), 83-99. (In Persian) [DOI:10.22080/jtpd.2020.18289.3240]
40. Murphy, S. (2017). Agritourism Needs and Preferences: Determining How Extension Education Can Help. A Thesis for the Degree of Master of Science. the Graduate School of Tennessee State University.
41. Nasers, M. S. (2009), Iowa agritourism consumer profile: demographics, preferences, and participation levels, A Masters thesis2Iowa State University. Agricultural Education.
42. Parkar, P. (2015). Developing agritourism in Ratnagiri district of Konkan (Maharashtra): issues and challenges, Online International Interdisciplinary Research Journal, 5(2). 145-152.
43. Parvar, F., & Khorshid, S. (2024). Designg the model of drivers for the development of agricultural tourism with a sustainable development approach, Case of study: Villages of Durood county, Lorestan province, Village and space sustainable development, 5(3), 78-103. (In Persian) [DOI:10.22077/vssd.2024.6708.1203]
44. Poor Faraj, Naghavi, M. (2022). Determinants of travel and behavior of agricultural tourists in rural areas of Mazandaran province, Space Economy and Rural Development,11(4), 251-275. (In Persian) https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23222131.1401.11.42.12.1
45. Putra, B. T. W., Indracahyana, K. S., & Fanshuri, B. A. (2022). Development of a Handheld IoT-Based Fruit Harvester to support Agrotourism, Microprocessors and Microsystems, 91, 104550. [DOI:10.1016/j.micpro.2022.104550]
46. Sanches-Pereira A., Onguglo, B., Pacine, H., Gómez Galindo, M. F., Teixeira Coelho, S., & Muwanga, M. K. (2017), Fostering local sustainable development in Tanzania by enhancing linkages between tourism and small-scale agriculture, Journal of Cleaner Production.
47. Sangnak, D. (2025). Sustainable tourism development in Thailand: The role of agricultural tourism and government support for SMEs, Sustainable Futures, 9, 100782. [DOI:10.1016/j.sftr.2025.100782]
48. Santeramo, F.G. & Barbieri, C. (2017). On the demand for agritourism: a cursory review of methodologies and practice. Tourism Planning & Development, 14(1), 139-148. http://dx.doi.org/10.1080/21568316.2015.1137968
49. Sohayman Nejad, R., Alibaigi, A. H., & Salehi, L. (2022). Western Capacities of Mazandaran Province for Sustainable Development of Agri- tourism, tourism planning and development, 10(39), 79-112. (In Persian) [DOI:10.22080/jtpd.2022.22191.3600]
50. Su, B., (2011). Rural Tourism in China. Tourism Management, 32 (6), 38- 41. http://dx.doi.org/10.1016/j.tourman.2010.12.005
51. Tang, L. R., Hurst, J., Niehm, L., Fiore, A. M., Dorie, A., & Jablon-Roberts, S. (2020). Reconceptualizing thehierarchical service quality model: The case of agritourism events. Event Management, 24(2-3), 389-407. [DOI:10.3727/152599519X15506259856435]
52. Togaymurodov, E., Roman, M., & Prus, P. (2023). Opportunities and directions of development of agritourism: evidence from samarkand region. Sustainability, 15(2), 981. [DOI:10.3390/su15020981]
53. Torres, R. (2003), Linkages between tourism and agriculture in mexIico, Annals of Tourism Research, 30(3), 546–566. http://dx.doi.org/10.1016/S0160-7383(02)00103-2
54. Vazin, N., Sadeghi, A., & Barati, Z. (2024). Identification of Suitable Villages for Agritourism Development, A Case Study of Semirom County, spatial planning, 14(3), 1-30. (In Persian) [DOI:10.22108/sppl.2024.141052.1781]
55. Yamagishi, K., Gantalao, C., & Ocampo, L. (2025). The future of farm tourism in the Philippines: challenges, strategies and insights, Journal of Tourism Futures, 10(1), 87-109. http://dx.doi.org/10.1108/JTF-06-2020-0101
56. Yeh, J. (2015). Agritourism Guidebook: Hawai ‘i County, Entrepreneur’s Toolbox2 ET-152 University of Hawai ,i at Manoa, 2, 1-65.
57. Yusuf, E. (2023). Agritourism development: designing an effective model for sustainable growth. Bio Web of Conferences, 69, 04023. [DOI:10.1051/bioconf/20236904023]
58. Ziernicka-Wojtaszek, A., & Malec, M. (2022). Evaluating Local Attractiveness for Tourism and Recreation—A Case Study of the Communes in Brzeski County, Poland. Land, 11(1), 39. [DOI:10.3390/land11010039]
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |