Nova Biologica Reperta

fa مطالعه بوم شناسی فردی گیاه کمای سازویی در استان خوزستان، ایران Autecology of Ferula stenocarpa boiss. & Hausskn in Khuzestan Province, Iran علوم سلولی و مولکولی Cell and Molecular Biology مقاله پژوهشی Original Article گونۀ گياهی کُمای سازوئی (Ferula stenocarpa) گياهی است پايا از تیرۀ کرفسیان با ارتفاع حدود 2 متر که در دمای زياد ناحیۀ رويشی سودانی رشد میکند. هدف از اين تحقيق، مطالعۀ بوم شناسی فردی گونۀ انحصاری ايران به نام کُمای سازوئی در استان خوزستان است. ابتدا، نقشۀ رويشگاه تهيه شد و ویژگی های رويشگاهی شامل پستی و بلندی، اقليم، ويژگی های خاک، گونه های همراه، فنولوژی، سيستم ريشه، مطالعات  و تشريحی اين گونه بررسی و گزارش شد. نتايج نشان داد که این گونه در دامنۀ ارتفاعی 159 تا 850 متر از سطح دريا با متوسط بارندگی 4/112 تا 9/482 ميلیمتر و متوسط دمای سالانه، 47/24 تا 93/25 درجۀ سانتي گراد رويش دارد و به لحاظ جهت شيب تقریباً محدوديتی ندارد ولی شيب های 40 تا 60 درصد را ترجيح میدهد. در خاک هايی با بافت لومی، لومیرسی تا لومیسيلتی و غيرشور و از نظر مواد آلی و عناصر غذايی نیتروژن و فسفر فقير میرويد. هدايت الکتريکی خاک رويشگاه 1-72/0 دسیزيمنس بر متر و اسيديتۀ آن در حدود 47/7 تا 85/7 است. رشد رويشی گياه اواسط اسفندماه، زمان ظهور گل ها اواسط فروردين و شروع بذردهی گياه هفتۀ آخر ارديبهشت است و بذرها تا اوايل خردادماه ريزش میکنند. اين گونه فقط از طريق بذر تکثير میشود. دانۀ گردۀ اين گياه دوکیشکل و بيضوی، با سه شيار شکاف مانند است. کُمای سازوئی در رويشگاه های خود تيپ غالب را تشکیل نداده و به صورت منفرد و پراکنده و لک های مشاهده شده است که از نابودی عرصه های طبيعی اين گياه به دليل چرای بيش از حد حکایت دارد.   Ferula stenocarpa from Apiaceae family is a perennial plant with about 2 meters height, which grows in the high temperature of sudanian regions. This research was aimed to investigate the autecology of an endemic plant to Iran, Ferula stenocarpa, in Khuzestan province. Initially, the habitat map was prepared and characteristics of the species habitat including topography, climate, soil properties, companion species, palynology, anatomical studies were determined. In addition, the phenology stage and root system was investigated. The results show that this species is distributed in the altitudes ranging from 159 to 850 m.a.s.l., with the mean annual precipitation of 112.4 to 482.9 millimeters and mean annual temperature of 24.47 to 25.93 ºC. This plant species is found in habitats with different topographic aspects and no slope limitations with slopes 40-60% as preferred slopes. Soil texture was loam, clay loam and silty loam, weak alkaline, and poor in phosphorus and nitrogen. Electrical Conductivity is 1-0.72 ds/m and soil pH of 7.47-7.85. The vegetative growth of this species starts from mid-March. The flowers appear in April and seeds ripen in late on May. The plant propagates only by seeds. Pollen is prolate, elliptic and tricolporate. The destruction of natural habitats of this plant due to overgrazing causes that we find this plant as individual and scattered spots in their natural habitat.   آت اکولوژی, تیره چتریان, تیره کرفسیان, فنولوژی, گونۀ انحصاری Apiaceae, autecology, endemic species, phenology, Umbellifereae 337 352 http://nbr.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-81-100&slc_lang=fa&sid=1 Farib Noedoost فریبا نوعدوست 10031947532846004769 10031947532846004769 Yes Behbahan Khatam Alanbia University of Technology دانشگاه خاتم الانبیاء بهبهان Somaye Dehdari سمیه دهداری 10031947532846004770 10031947532846004770 No Behbahan Khatam Alanbia University of Technology دانشگاه خاتم الانبیاء بهبهان Damon Razmjoei دامون رزمجویی 10031947532846004771 10031947532846004771 No Behbahan Khatam Alanbia University of Technology دانشگاه خاتم الانبیاء بهبهان Rahele Ahmadpour راهله احمدپور 10031947532846004772 10031947532846004772 No Behbahan Khatam Alanbia University of Technology دانشگاه خاتم الانبیاء بهبهان Parvaneh Shoukat پروانه شوکت 10031947532846004773 10031947532846004773 No Behbahan Khatam Alanbia University of Technology دانشگاه خاتم الانبیاء بهبهان