fa تنوع ریختی جمعیت‌های سه گونه ماهی سفید رودخانه‌ای در حوضه‌های آبی ایران علوم جانوری Animal Biology مقاله پژوهشی Original Article <span dir="RTL"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">در این مطالعه تنوع‌پذیری ریختی سه گونه از سرده </span></span></span><em><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Squalius</span></span></em><span dir="RTL"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> در حوضه‌های آبی ایران به اجرا درآمد. بدین منظور</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">تعداد 709 قطعه ماهی سفید رودخانه‌ای از چهار حوضه خزر، ارومیه، نمک و دجله صید شد. نمونه‌های صید شده ابتدا در محلول پودر گل‌میخک بی‌هوش و در فرمالین10درصد بافری تثبیت شده سپس برای مطالعه بیشتر به آزمایشگاه ماهی‌شناسی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه صنعتی اصفهان منتقل شدند. در آزمایشگاه تعداد 14 صفت شمارشی محاسبه شد. همچنین از عکس‌های گرفته شده از سمت چپ نمونه‌ها در نرم‌افزار </span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">ImageJ</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> تعداد 19 صفت اندازه‌گیری شد و به منظور استخراج داده‌های ریخت‌سنجی هندسی تعداد 13 لندمارک بر روی تصاویر گرفته شده در نرم‌افزار </span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">tpsDig2</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> قرار داده شد.</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">به&shy;منظور پی&shy;بردن به تفاوت‌های میان جمعیت‌های تحت مطالعه از تحلیل&shy;های کولموگروف- اسمیرنوف، کروسکال- والیس، </span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">ANOVA</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">، آزمون دانکن، </span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">PCA</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">CVA</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> و تحلیل خوشه‌ای استفاده شد. نتایج حاصل از </span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">PCA</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">CVA</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> تفاوت معناداری میان جمعیت‌های تحت مطالعه نشان نداد. جمعیت‌های گونه‌های تحت مطالعه در 11 صفت شمارشی و 15 صفت اندازشی با یکدیگر تفاوت معناداری داشتند. همچنین عمده تفاوت‌های مشاهده شده حاصل از نتایج ریخت‌سنجی هندسی نیز مربوط به موقعیت بالۀ سینه‌ای، عمق بدن و اندازه سر بود. در کل جمعیت‌های تحت مطالعه هم‌پوشانی بالایی با یکدیگر داشتند</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">.</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> پیشنهاد می‌شود جمعیت‌های گونه‌های ماهی سفید رودخانه‌ای با روش‌های ژنتیکی و مولکولی نیز بررسی شوند</span></span></span> <strong>.</strong> In this study, morphological variation of three species of <em>Squalius</em> in Iranian basins was studied. For this purpose, 709 specimens were captured from the Caspian Sea, the Urmia Lake, the Namak Lake and the Tigris basin. After anesthetizing in clove oil solution and fixing in 10% neutralized formalin, specimens were transferred to the Isfahan University of Technology Ichthyology Museum (IUT-IM) for further studies. In the laboratory, some 14 meristic characters were counted under a streomicroscope. Also, images were analyzed with ImageJ software and 19 morphometric characteristics were measured. In addition, 13 landmarks were defined and digitized on images taken in tpsDig2 software in order to extract geometric morphometric data. Kolmogorov-Smirnov, Kruskal-Wallis, ANOVA, Duncan test, PCA, CVA and cluster analysis methods were used to analyze the differences among the populations. The results of PCA and CVA meristic and morphometric analyses showed no significant differences among the studied populations. The populations of the species studied were significantly different in 11 meristic and 15 morphometric characteristics. Also, the major differences observed in the results of geometric morphometric analysis were related to the position of the pectoral fin, body and head depth. In general, the studied populations highly overlapped, and we suggest that the populations of genus <em>Squalius</em> should be further studied by molecular methods.<br /> &nbsp; اندازشی, تحلیل به مؤلفه‌های اصلی, تحلیل واریانس, کروسکال- والیس, لندمارک ANOVA, Kruskal-Wallis, landmark, morphometric, PCA 192 204 http://nbr.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-557-2&slc_lang=fa&sid=1 Ata Mouludi-Saleh عطا مولودی صالح a.mavlodi1992@yahoo.com 10031947532846005275 10031947532846005275 No دانشگاه صنعتی اصفهان Yazdan Keivany یزدان کیوانی Keivany@cc.iut.ac.ir 10031947532846005276 10031947532846005276 Yes دانشگاه صنعتی اصفهان