یافته های نوین در علوم زیستی

مقایسه شیوۀ ترانسکت خطی و صید مجدد در برآورد فراوانی و تراکم جربوای هاتسونی فیروزی در دشت میرآباد، شهرضا

مرتضی نادری

برآورد جمعیت دوپای فیروز (هاتسونی فیروزی) در دشت میرآباد شهرضا به شیوه های فاصله ای (ترانسکت خطی) و روش صید و صید مجدد در سال های 1386 لغایت 1388 صورت پذیرفت. در دوره مطالعه، در زمان فعالیت گونه و خارج از فصل تولیدمثل تلاش شد با زنده گیری، علامت گذاری، رهاسازی و صید مجدد افراد به شیوه اشنابل در چندین مرحله پیاپی فراوانی جمعیت در زیستگاه مورد نظر برآورد شود. همزمان با پیمایش ترانسکت های خطی با استفاده از موتورسیکلت و پرژکتور با کمک دو ناظر در تیپ های زیستگاهی مختلف افراد مشاهده شده به ثبت رسیدند. سعی شد تلاش برای برآورد فراوانی به شیوه ترانسکت خطی و شیوه اشنابل در تیپ های زیستگاهی مختلف و همچنین در زمان های مختلف (مبتنی بر تغییرات نور ماه در شب های مختلف) از توزیع مناسبی برخوردار باشد. نتایج حاصل از شیوه فاصله ای، اشنابل و شوماخر اشمایر فراوانی جمعیت گونه تحت مطالعه در زیستگاه موردنظر را به ترتیب 226، 402 و 387 فرد برآورد نمودند. بررسی حدود اطمینان برآوردها نشان می دهد، سطح بالایی برآورد شده به شیوه ی ترانسکت خطی به سطح پایینی شیوه ی شوماخر اشمایر نزدیک تر است. با توجه به نتایج به دست آمده و ویژگی های رفتاری گونه تحت مطالعه به نظر می رسد در این پژوهش روش فاصله ای روش مطمئن تری نسبت به روش صید و صید مجد است. اگرچه روش های صید مجدد طراحی شده به دلیل دارا بودن فرضیات محدودکننده بیشتر برای جمعیت های بسته دقت برآورد بالاتری را دارند، با این حال قابلیت اطمینان به روش برآورد فروانی یک گونه کاملاً به رفتار گونه تحت مطالعه در گزینش زیستگاه بستگی خواهد داشت.

ساختار و پاسخ رتینوموتوری شبکیه چشم ماهی سفید

نادر شعبانی پور

تحقیق حاضر ساختار شبکیه ماهی سفید دریای خزر و واکنش این ماهی در برابر تغییر نور محیطی را در مرحله بلوغ بررسی می کند. ماهی سفید دریای خزر(Rutilus frisii subsp. kutum) از جمله ماهیان آنادرموس و بومی دریای خزر و از جمله ماهیان همه چیز خوار است. نمونه های بالغ از مرکز تکثیر و پرورش ماهیان استخوانی شهید انصاری شهر رشت تهیه شدند و به منظور سازش به شرایط روشنایی و تاریکی به مدت نیم ساعت در تاریکی مطلق و روشنایی روز قرار گرفتند. سپس شبکیه چشم جهت مطالعه بافت شناسی با میکروسکوپ نوری و الکترونی جداسازی و آماده شدند. برای آگاهی از ساختار و انواع سلول ها و لایه های شبکیه مقاطع طولی و جهت مشخص کردن آرایش سلول های مخروطی شبکیه مقاطع عرضی از شبکیه تهیه شد. ده لایه سلولی در شبکیه ماهی سفید مشاهده شد. در لایه سلول های گیرنده نوری علاوه بر سلول های استوانه ای، سلول های مخروطی منفرد کوتاه دیده شد. در مقاطع عرضی آرایش و الگوی مشخصی از ترتیب و قرار گرفتن سلول های مخروطی به دست نیامد در بررسی واکنش رتینوموتور در ماهی سفید مشخص شد که شبکیه این ماهی به تغییر شرایط نوری پاسخ می دهد. نتایج پاسخ رتینوموتور و شاخص رنگدانه ای قابل ملاحظه حاکی از اتکای جانور بر دید استوانه ای در نور اندک است. از طرف دیگر تغییر میوئید سلول های مخروطی نشان دهنده قابلیت دید نگی در ماهی سفید نیز هست.

اثر حفاظتی عصاره گیاه کارده بر افسردگی و درد در مدل پارکینسون ایجاد شده توسط 6-هیدروکسی دوپامین در موش‌های صحرایی

زهرا زنگنه نژاد

بیماری پارکینسون یک اختلال طولانی مدت دستگاه عصبی مرکزی است که به طور عمده سیستم حرکتی را تحت تأثیر قرار می دهد. درد و اختلالات خلقی و ناشی از بیماری پارکینسون اثر نامطلوبی بر کیفیت زندگی فرد دارد. گیاه کارده گیاهی با اثرات آنتی اکسیدانی است که در طب سنتی نیز کاربرد دارد. هدف اين تحقيق بررسي اثر عصاره کارده بر افسردگی و درد ناشی از تزریق نوروتوکسین 6-هیدروکسی دوپامین در موش های صحرایی نر است. موش های صحرایی به صورت تصادفی به 5 گروه 8 تایی تقسیم شدند. گروه کنترل نرمال سالین دریافت کردند. گروه پارکینسونی (PD)، با تزریق نوروتوکسین 6- هیدروکسی دوپامین در دﺳﺘﻪ ﻗﺪاﻣﯽ- ﻣﯿﺎﻧﯽ ﻣﻐﺰ (MFB) پارکینسونی شدند. گروه های سوم، چهارم و پنجم 7 روز پس از القای مدل پارکینسون با دوزهای 100، 200 و 400 عصاره کارده به روش گاواژ به مدت 14 روز تیمار شدند و در روز 15 تست های رفتاری شامل تست شنای اجباری و تیل فیلیک انجام شد. تیمار موش های پارکینسونی با عصاره کارده در غلظت های 100، 200 و 400 به طور چشمگیری مدت زمان بی حرکتی را در آزمون شنای اجباری کاهش داد (05/0p<). تیمار موش های پارکینسونی با عصاره کارده در دوزهای 100، 200 و 400 میلی گرم بر کیلوگرم وزن بدن به طور معنی داری مدت زمان مقاومت به درد را نسبت به گروه پارکینسونی افزایش داده است (05/0p<) . نتایج این مطالعه نشان می دهد عصاره گیاه کارده باعث بهبود افسردگی و کاهش درد ناشی از القای پارکینسون می شود که احتمالاً به اثرات آنتی اکسیدانی آن مربوط است.

جداسازی باکتری های تولیدکنندۀ مواد آنتی باکتریال از خاک شور

انسیه صالح قمری

خاک های شور دارای پراکندگی وسیعی در کشور ایران هستند. این خاک های بکر منبع بسیار بارزشی برای جداسازی باکتری های جدید با متابولیت های با کارکرد بالا در زیست فن آوری هستند. سویه های اکتینومیست از محیط کشت های نشاسته کازئین آگار و ISP2 با درصدهای مختلف از نمک سدیم کلرید (0، 5 و 10 درصد) از نمونه های خاک تیمارشده جدا شدند. کلنی های خالص باکتری ها، روی محیط کشت گلیسرول کازئین کشت داده شدند و پس از رشد کامل با لایه نازکی از مولر هینتون آگار (1 درصد) حاوی Staphylococcus aureus مقاوم به متی سیلین (MRSA) پوشیده شدند. متابولیت های فعال سویه های منتخب استخراج و به روش انتشار در ژل بررسی شدند. 38 درصد از جدایه ها تولیدکنندة ترکیبات متابولیتی با فعالیت آنتی بیوتیک علیه این پاتوژن بودند. متابولیت های تولیدشده توسط جدایه های act-2 و act-5 که دارای هاله عدم رشد موثرتری علیه MRSA بودند استخراج و اثر ضد MRSA عصاره act-5 نشان داده شد. همچنین اثر ضدمیکروبی سویه act-5 علیه سایر باکتری ها نیز بررسی شد و باکتری مورد نظر شناسایی شد. در این تحقیق برای اولین بار اکتینومیست های نمک دوست تولیدکننده ترکیبات فعال زیستی از خاک های شور شهرستان قم جداسازی شدند و پتانسیل تولید متابولیت های ضد MRSA توسط این میکروارگانیسم ها تحت بررسی قرار گرفت. نتایج این تحقیق، پتانسیل اکتینومیست های خاک شور را برای تولید متابولیت های مفید نشان می دهد.

بررسی تنوع ژنتیکی دو گونه براق Ganoderma lucidum و Ganoderma resinaceum به وسیله نشانگر RAPD

مصطفی عبادی

سرده .Ganoderma Karst متعلق به راسته Polyporales بوده و از قارچ های مهم دارویی و بیماری زای گیاهی است. هدف از انجام این تحقیق بررسی تنوع ژنتیکی جمعیت های طبیعی دو گونه براق Ganoderma با استفاده از نشانگر مولکولی RAPD است. بدین منظور چهار جمعیت از گونه .Ganoderma resinaceum Boud و هشت جمعیت از گونه .Ganoderma lucidum Karst جمع آوری شده از جنگل های شمال کشور طی سالهای 91 - 90 برای اولین بار در ایران مورد بررسی قرار گرفت. برای تکنیک RAPD، از 10 آغازگر تصادفی استفاده شد. نتایج RAPD – PCR موید وجود تنوع ژنتیکی وسیعی بین جمعیت های مورد مطالعه بود به طوری که تنوع درون گونه ای G. lucidum و G. resinaceum به ترتیب 48 / 61 و 16 / 40 برآورد شد. نتایج حاصل از تجزیه خوشه ای نشان داد که جدایه ها در سه خوشه قرار گرفتند و این گروه بندی جدایی جمعیت های دو گونه مورد مطالعه را تأیید کرود. در ارزیابی تجزیه ساختار ژنتیکی، دو گروه احتمالی (K=2) در ژرم پلاسم مورد مطالعه شناسایی شد به طوری که نتایج حاصل از بارپلات نیز آن را تأیید کرد.

شناسایی فلور منطقه چغلوندی در زاگرس مرکزی

محمد مهدی دهشیری

اين پژوهش با هدف شناسايي گونه هاي گياهي، معرفي فلور و پراكنش جغرافيايي گياهان منطقه چغلوندی در استان لرستان انجام گرفت. منطقه مذکور با مساحت 2000 هکتار در شمال استان لرستان واقع بوده كه مقدار بارندگی سالانه 79/481 میلی متر و متوسط دمای سالانه 32/15 درجه سانتی گراد است. روش جمع آوری گیاهان منطقه مذکور، روش مرسوم مطالعات گیاگانی بود. نمونه های گیاهی از نقاط مختلف منطقه بین ارتفاع 1500 تا 2800 متر در طی دو فصل رویشی بین سال های 1391-1390 جمع آوری شدند. شکل زیستی گونه هاي گياهي با استفاده از روش رانکیه مشخص شد. جایگاه این منطقه از نظر طبقه بندي جغرافیایی بر اساس پراکنش جغرافیایی و منابع مورد بررسی قرار گرفت. از 206 گونه گیاهی آوندی شناسایی شده در منطقه چغلوندی 2 گونه نهانزاد آوندی، 183 گونه دولپه ای و 21 گونه تک لپه ای حضور دارند. این گونه ها به 55 تیره و 142 سرده تعلق دارند. تيره هاي بزرگ از نظر تعداد گونه به ترتيب عبارتند از: تیره باقلائیان Fabaceae (07/14 درصد)، تیره کاسنیان Asteraceae (16/11 درصد) و تیره نعنائیان Lamiaceae (68/10 درصد). تروفیت ها با 78 گونه (86/37 درصد) فراوان ترین شکل زیستی هستند. 102 گونه (51/49 درصد) متعلق به ناحیه ايرانی-توراني هستند؛ از این تعداد 12 آرایه انحصاری ایران است، كه در میان آن ها پراکنشCousinia khorramabadensis Bornm. به استان لرستان محدود می شود.

بررسی گیاگانی منطقه تنگ سرخ در استان کهگیلویه وبویراحمد

منیژه پاکروان

پوشش گیاهی یکی از مهمترین اجزای اکوسیستم های طبیعی است که علاوه بر بیان شرایط رویشی، معرف شرایط محیطی حاکم بر آن نیز است. بررسی تنوع گونه های گیاهی کشور به عنوان بستری لازم برای مطالعات بوم شناختی، مرتع داری، آبخیزداری، بانک ژن گیاهی، کشاورزی و دارویی از اهمیت قابل توجه ای برخوردار است. از طرفی شناسایی گونه های گیاهی مناطق مختلف امکان انجام مطالعات بعدی در زمینه های مختلف علوم زیستی را فراهم می کند. در این پژوهش فلور منطقه تنگ سرخ در شهرستان بویراحمد از استان کهگیلویه و بویراحمد مورد بررسی قرار گرفته است. منطقه مورد بررسی به وسعت 5000 هکتار در30 کیلومتری شرق یاسوج قرارگرفته است. بلندترین ارتفاع آن 2800 و کمترین آن برابر1800 متر از سطح دریا است. این پژوهش با کسب اطلاعات لازم منطقه جهت مطالعه گیاگانی آغاز شد. گیاهان منطقه جمع آوری و پس از پرس، نمونه های هرباریومی تهیه و در هرباریوم دانشگاه الزهرا با استفاده از منابع فلور شناسایی شدند. نتایج این بررسی نشان داد که در منطقه تنگ سرخ 46 تیره، 145 سرده و172 گونه وجود دارد که شامل 97/6 درصد فانروفیت ها، 23/5 درصد کامفیت ها، 60/43 درصد همی کریپتوفیت ها ، 95/13درصد ژئوفیت ها، 24/48درصد تروفیت ها هستند. اکثرگونه های منطقه به ناحیه رویشی ایرانو-تورانی با 65/69 درصد از فلور منطقه تعلق دارند. 23 گونه انحصاری، 20 گونه نادر،30 گونه دارویی و22 گونه سمی از172 گونه معرفی شدند. 15 گونه برای اولین بار از این استان گزارش شده اند.

تعیین توالی و بررسی فیلوژنی ژن هم‌سان APETALA 1 در شاهی

محبوبه شیخ بهائی

پیش روی فرایند گل دهی در گیاهان، از طریق تحریک مریستم گل آذین به وسیله ی چندین مسیر آغاز می شود. بسیاری از ژن های دخیل در این مسیرها فاکتورهای رونویسی خانوادۀ دومین MADS را کد می کنند. فاکتور رونویسی APETALA1 (AP1)، یکی از تنظیم کننده های کلیدی نمو گل، از این خانواده است. اولین قدم برای فهم مکانیسم های مولکولی تحت عمل کرد هر ژن در یک گیاه، شناسایی، تعیین توالی و سپس بررسی فیلوژنی ژن مورد نظر است. بدین منظور، RNA کل از غنچۀ گل شاهی (Lepidium sativum L.) استخراج و برای ساخت cDNA استفاده گردید. آغازگر های اختصاصی بر اساس توالی ژن های همسان AP1 در گیاهان هم خانواده، طراحی و برای واکنش RT-PCR مورد استفاده قرار گرفت. پس از بررسي الگوي مناسب الكتروفورزي آن و حصول اطمينان از كيفيت محصول PCR بدست آمده، قطعه ی تكثير شده براي توالي يابي فرستاده شد. نتيجۀ توالي يابي پس از دريافت، با نرم افزارهاي BLAST، MUSCLE، Gene Runner و MEGA6 مورد بررسی قرار گرفت. نتایج، نشان دهندۀ تکثیر طول کامل ناحیه ی کدشوندۀ ژن به تعداد 787 نوکلئوتید بود که LsAP1 نامیده شد و با شماره دست رسی KP070728 در پایگاه NCBI ثبت گردید. بررسی ها بیانگر تشابه بالا و همچنین هم پوشانی زیاد توالی های موجود در بانک ژن با توالی پروتئین استنباطی LsAP1، بود. مطابق با این نتایج، LsAP1 نیز به احتمال به عنوان هومولوگ ژن AP1 در گذر به گل دهی نقش دارد و می تواند به عنوان ژن تعیین هویت مریستم گل عمل کند.

بررسی ا‌ثر سالیسیلیک اسید بر فعالیت آنتی اکسیدانی نوشاخه های تکثیر شده گیاه بادرنجبویه (Melissa officinalis) درکشت درون شیشه ای

خدیجه کیارستمی

بادرنجبویه گیاهی است دارویی از تیره نعناعیان که به علت خواص درمانی خود در بسیاری از نقاط دنیا کشت می شود. این پژوهش به منظور بهینه سازی فعالیت آنتی اکسیدانی در نوشاخه های تکثیر یافته در کشت بافت انجام شد ،بذرهای این گیاه در محیطMS بدون هورمون برای تولید گیاهجه کشت شدند. سپس نوشاخه های حاصل به محیط کشت MS حاوی mg/l2 BAPمنتقل شدند. پس از 45 روز سالیسیلیک اسید با غلظت های0، 50، 100 و 200 میکرومولار به محیط کشت اضافه شد. میزان فعالیت آنتی اکسیدانی و مقادیر ترکیبات فنلی، فلاونوئیدی و رزمارینیک اسید نوشاخه هادر فواصل زمانی 4, 7, 10و 14 روز پس از تیمار اندازه گیری شد. نتایج نشان داد کمترین میزان IC₅₀ ، بیشترین فعالیت آنتی اکسیدانی با قدرت کاهشی و بیشترین میزان ترکیبات فنلی و رزمارینیک اسید در نوشاخه های تیمار شده با غلظت 100 میکرومولارسالیسیلیک اسید به مدت 14 روز مشاهده شد. همجنین بیشترین میزان ترکیبات فلاونوئیدی و بیشترین میزان فعالیت آنیون سوپراکسید در غلظت 50 میکرومولارسالیسیلیک اسید در روز 14 بدست آمد. به طورکلی غلظت 100 میکرومولارسالیسیلیک اسید به مدت 14 روز برای افزایش فعالیت آنتی اکسیدانی و ترکیبات دکر شده مناسب تر تشخیص داده شد.

مروری بر پراکسیداز های گیاهان

سارا خاوری نژاد

پراکسیدازها (1.11.1.7:EC) پروتئین های شامل هم که به طور گسترده در گیاهان، میکروارگانیسم ها و حیوانات فعالیت دارند. این آنزیم دو سوبسترایی که پراکسید هیدروژن را تبدیل به آب می کند در مسیر کاتالیز خود باعث اکسید شدن بسیاری از سوبستراهای آلی و غیر آلی می شود که همه آنها برای سنجش فعالیت آنزیم قابل استفاده هستند. اما سوبسترای اختصاصی آن همچنان پراکسید هیدروژن است. وجود کلسیم و حداقل چهار باند دی سولفید در ساختار پروتئین به اثبات رسیده که به شکل گیری و استحکام ساختار سه بعدی مولکول کمک می کنند. پراکسیدازهای گیاهان نقش های متعددی از جمله دخالت در بیوسنتز لیگنین، متابولسیم اکسین، رشد سلول، ایجاد اتصالات عرضی دیواره سلول و به خصوص پاسخ به تنش های محیطی دارند. زمان زیادی است که ثابت شده در تمامی فرآیندهای فیزیولوژیک و تغییرات فنولوژیک گیاه، پراکسید هیدروژن در بافت ها تولید می شود که پراکسیدازو کاتالاز به دو شکل متفاوت سلول را از این ماده سمی پاک می کنند. لذا پراکسیدازها، گزینه خوبی برای پی گیری مسیر مقابله سلول با عوامل تنش زاو روبه رویی با موقعیت هایی مثل استرس اکسیداتیو به شمار می روند. همچنین با توجه به پیشرفت های علوم بیولوژی و تولید نمونه های خالص از پراکسیدازها، از این مولکول برای مطالعات لیگاند-پروتئین در تحقیقات داروسازی نیز استفاده می شود. بنابراین در این مرور کوتاه بر پراکسیداز های گیاهان علاوه بر معرفی آنها، تا حدی به چگونگی سنجش فعالیت آنزیم، بررسی تعداد ایزوزیم ها و پی گیری تغییرات ساختاری آنزیم نیز نگاه کوتاهی شده است.

ارزیابی مقایسه ای آنتی اکسیدان های آنزیمی و غیرآنزیمی گلبرگ سه گونۀ زعفران

منصور افشار محمدیان

امروزه استفاده از گروه وسیعی از گیاهان دارویی از قبیل زعفران و ترکیبات آروماتیک آنها به مثابۀ منابع طبیعی که دارای خاصیت آنتی اکسیدانی هستند، به صورت روز افزون مورد توجه قرار گرفته است. علاوه بر كلاله زعفران، گلبرگ زعفران نيز يك منبع گياهي غني از تركيبات آنتي اكسيداني است. تحقیق حاضر در قالب آزمایشی با طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار، به بررسی برخی از آنتی اکسیدان های آنزیمی و غیرآنزیمی گلبرگ های دو گونۀ زعفران وحشی استان گیلان و مقایسۀ آن با آنتی اکسیدان های زعفران زراعی (C. sativus) پرداخته است. نتایج این تحقیق نشان داد که میزان فنل کل، فلاونویید و آنتوسیانین در گونۀ زعفران زراعی به صورت معنی داری بیشتر از دو گونۀ دیگر است. میزان فلاونل در گونۀ زعفران زیبا (C. speciosus) و میزان فعالیت آنتی اکسیدانی (DPPH) در گونۀ زعفران خزری (C. caspius) به صورت معنی داری بیشتر از گونه های دیگر بود. میزان فعالیت آنزیم پلی فنل اکسیداز در گونه های زعفران زراعی و زعفران زیبا نیز به صورت معنی داری بیشتر از گونۀ زعفران خزری بود، ولی در مورد میزان فعالیت آنزیم پلی فنل اکسیداز اختلاف مع نی داری بین سه گونۀ بررسی شده مشاهده نشد. بنابراین، با توجه به نتایج این تحقیق، گلبرگ گون ه های مختلف زعفران منبع خوبی از نظر دارا بودن آنتی اكسیدان های غیرآنزیمی و آنزیمی محسوب می شوند و می تواند مثل یک منبع آنتی اكسیدان طبیعی در دسترس، در صنایع غذایی و دارویی مورد استفاده قرار گیرد.

بررسی تأثیر پیش تیمار بذر با 24-اپی براسینولید بر ویژگی های فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه گوجه فرنگی تحت تنش شوری

پرتو روشندل

به منظور بررسی اثر پرایمینگ بذر با 24-اپی براسینولید (صفر، 1/0 و 1میلی گرم بر لیتر) بر افزایش مقاومت گیاه گوجه فرنگی (Lycopersicon esculentum Mill.) به تنش شوری (صفر، 70 و 140 میلی مولار کلریدسدیم) آزمایشی به صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملاً تصادفی در شرايط گلخانه ای صورت گرفت. تنش شوری به طور قابل ملاحظه ای باعث کاهش در میزان رشد گیاه گوجه فرنگی شد. با این وجود، پرایمینگ با 24-اپی براسینولید (EBL) (1 میلی گرم بر لیتر) از اثرات منفی کلریدسدیم (به ويژه در 140 میلی مولار) به نحو معنی دار کاست. در این حالت، 24-اپی براسینولید باعث تغییر در میزان وزن تر و خشک (بیش از دو برابر)، کلروفیل کل (72+ درصد)، کاروتنوئيدها (دو برابر)، پرولین آزاد (سه برابر)، نشت الکترولیت ها (6/18- درصد)، نسبت Na⁺/K⁺ در ریشه (5/57- درصد) و اندام های هوایی (62- درصد) نسبت به شاهد شوری شد. به نظر می رسد پرایمینگ بذر با اپی براسینولید با افزایش در میزان پرولین آزاد، غلظت رنگیزه های فتوسنتزی و نیز کاهش نشت الکترولیت ها و نسبت Na⁺/K⁺ در بافت های گیاه گوجه فرنگی منجر به افزایش تحمل گیاه گوجه فرنگی به تنش شوری شد.

بررسی مقایسه ای سه روش استخراج DNA ژنومی از نمونه های تازه و گیاکده ای برگ بومادران کوتاه دشتی

عذرا صبورا

استخراج DNA از بافت های گیاهی اغلب مشکلاتی را فراهم می سازد. بطورمثال عدم حذف متابولیت های ثانویه نظیر ترکیبات فنلی گیاهان معطر و دارویی، باعث بروز خطا در نتایج کاربرد DNA استخراج شده طی آزمایش های مولکولی می شود. بومادران (Achillea wilhelmsii)، گیاهی دارویی متعلق به تیره کاسنیان (Asteraceae) و انحصاری ایران است که اطلاعات کمی در رابطه با ژنوم آن وجود دارد. بدین جهت بهینه سازی روش های استخراج برای تهیه DNA با کمیت و کیفیت مناسب ضروری به نظر می رسد. در این مطالعه دو روش سنتی استخراج DNA ژنومی از برگ گیاه بومادران (با استفاده از بافت تازه و گیاکده ای) و یک روش دیگر با استفاده از کیت استخراج تجاری MAGNAN_TM مورد مقایسه قرار گرفته است. نتایج نشان داد که استخراج DNA از برگ های تازه طبق دستورالعمل Khanuja و همکاران (1999) به دلیل افزایش مقدار DNA استخراج شده و کاهش آلودگی ترکیبات مزاحم مثل RNA، پلی ساکاریدها، پروتئین ها و متابولیت های ثانوی بهتر از دو روش دیگر بود. ارزیابی کیفیت DNA استخراج شده از نمونه های گیاکده ای نشان داد که علیرغم مقدار بالای DNA (50-10 برابر نسبت به دو روش دیگر)، کیفیت عصاره روی ژل آگارز بخاطر وجود کشیدگی و شکستگی مولکول DNA پایین بود. این امر می تواند استفاده از عصاره فوق را در آزمایشهای مولکولی با محدودیت روبرو سازد. کاربرد کیت استخراج MAGNAN_TM گرچه از نظر کاهش زمان و هزینه استخراج و کاهش آلودگی به پروتئین و RNA مناسب بود، اما نیازمند اصلاح فرایند تخلیص برای گیاه بومادران جهت افزایش کمیت DNA حاصل است.

بررسی مقایسه ای ترکیبات فیتوشیمیایی گونه Epilobium minutiflorum در ارتفاعات مختلف

میترا محمدی بازرگانی

گیاه E. minutiflorum یکی از گونه های سرده Epilobium با خواص دارویی مهم است که در تحقیق حاضر تنوع ترکیبات فیتوشیمیایی E. minutiflorum در ارتفاعات مختلف بررسی شده است. نمونه برداری از اندام هوایی در مرحله گل دهی از رویشگاه های طبیعی ایران با ارتفاع های 2387، 2569و 2813 متر بالاتر از سطح دریا انجام شد. عصاره نمونه های گیاهی با متانول %80 استخراج شد و محتوی فلاونوئید کل (TFL) به روش کلرید آلومینیوم (AlCl₃)، فنل کل (TPH) به روش فولین سیکالتو، ظرفیت آنتی اکسیدانی (AOX) به روش قدرت احیای فریک (FRAP) و محتوی آنتوسیانین(ACY) با استفاده از روش PH افتراقی انجام گرفت. علاوه بر این ترکیبات فیتوشیمیایی به روش GC/MS نیز شناسایی شدند. نتایج تحلیل های فتومتریک نشان داد که جمعیت شمشک دارای بالاترین محتوی TFL، TPH و AOX به ترتیب با mg/gr 39/30 ، mg/gr 91/938 و mM/gr 77/77را در ارتفاع 2813 متر از سطح دریا است. مقدار TFL، TPHو AOX ارتباط مثبتی با ارتفاع نشان داد. نتایج حاصل از تجزیه GC/MS مبین وجود 41 ترکیب در گونه تحت بررسی بود که از نظر فیتوشیمیایی به گروه های فلاونوئید ها، فنلیک اسید و مشتقات آن، استروئیدها و ترپن ها مجزا شدند و جمعیت شمشک بالاترین میزان را در همه ترکییات شناسایی شده دارا بود. ارتباط مثبتی نیز بین 30 ترکیب شناسایی شده بوسیله GC/MS (عمدتا فلاونوئیدها و فنلیک ها) با سطح ارتفاع از دریا مشاهده شد. نتایج مطالعه مبین این است که عوامل محیطی در ارتفاع بالاتر احتمالا باعث افزایش سطح فلاونول ها و فنل درE. minutiflorum شده است و شناسایی این عوامل مؤثر در ارتفاع بالاتر بر محتوای فیتوشیمیایی نیازمند مطالعات بیشتری است.