یافته های نوین در علوم زیستی

تأثیر عصارۀ هیدروالکلی گیاه پنج انگشت (.Vitex agnus-castus L) بر شاخص‌های رشد و نرخ بقاء در گورخر ماهی (Danio rerio)

طیبه عنایت غلامپور

در ﻣﻄﺎﻟﻌۀ ﺣﺎﺿﺮ، ﺗﺄﺛﻴﺮ عصارۀ هیدروالکلی گیاه پنج انگشت (Vitex agnus-castus) به منزلۀ مکمل غذایی بر شاخص های رشد و تغذیه ای در لاروهای گورخرماهی (Danio rerio) به مدت چهار ماه بررسی شد. لاروها از زمان شروع تغذیۀ فعال تا سن چهارماهگی (میانگین وزن: 1/0±1/2 گرم، میانگین طول: 3/0±2/5 سانتی متر) با جیرۀ غذایی حاوی عصارۀ گیاه تغذیه شدند. ماهیان تغذیه شده با جیرۀ غذایی حاوی عصارۀ گیاهی در شاخص های رشد، تغذیه ای و بقاء نسبت به گروه شاهد در وضعیت بهتری قرار داشتند (p<0.05). استفاده از عصاره تأثیر معنی داری بر میزان بازماندگی بچه ماهیان نداشت (p>0.05). جیرۀ حاوی 15 گرم عصاره به طور معنی داری بهترین ضریب تبدیل غذایی (05/0±071/0) را ایجاد کرد (p<0.05). با افزایش مقدار عصارۀ جیرۀ غذایی، ضریب رشد ویژه ماهیان افزایش یافت. بالاترین و پایین ترین شاخص افزایش وزن بدن به ترتیب در تیمار T3 (22/33±583/541) و T0 (71/17±962/252) بدست آمد (p<0.05). بالاترین شاخص وضعیت در تیمار T3 (011/0±447/4) و کمترین مقدار در تیمار T0 (021/0±525/2) مشاهده شد. در مجموع، این تحقیق پیشنهاد می کند اﻓﺰودن 15 گرم عصاره به جیرۀ غذایی گورخرماهی ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ در ﺑﻬﺒﻮد ﻋﻤﻠﮑﺮد رﺷﺪ و ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﻬﺎیﯽ مؤثر واقع شود و ﺑﻪمنزلۀ ﻣﮑﻤلی ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای جیرۀ ﻏﺬایﯽ کپورماهیان در ﻧﻈﺮ گرفته شود.

مقایسۀ اثر حشره کش شیمیایی موونتو با حشره کش زیستی کیتوزان بر سیستم تولیدمثلی مادۀ موش نژاد Balb/C

کاظم پریور

. حشره کش های شیمیایی دارای اثرات سمی چون اثرات مخرب بر سیستم تولیدمثلی و اختلال در عملکرد غدد درون ریز هستند. در پژوهش تجربی حاضر، اثر حشره کش شیمیایی موونتو در مقایسه با حشره کش زیستی کیتوزان بر سیستم تولیدمثلی ماده در شرایط in vivo بررسی شده است. در این پژوهش، 56 سر موش به صورت تصادفی به 7 گروه شامل کنترل، تیمار با موونتو وکیتوزان تقسیم شدند. پس از تیمار به مدت 21 روز، موش ها کشته شده، تخمدان ها و خون جدا، بافت تثبیت و با روش H&E رنگ آمیزی شدند. سپس قطر، تعداد فولیکول های اولیه، ثانویه و آنترال و سطح هورمون های FSH,LH و استرادیول اندازه گیری شد. نتایج نشان داد تیمار با کیتوزان بر تعداد و قطر فولیکول های اولیه، ثانویه و آنترال در گروه های mg/kg 5/2 و 5 کیتوزان اثر معنی دار ندارد، اما کاهش معنی دار در گروه mg/kg 10 کیتوزان و کلیه گروه های تیمار با موونتو ایجاد می کند. همچنین سطح هورمون های استرادیول، FSH وLH تحت تیمار با موونتو و تیمار با غلظت 10 کیتوزان نسبت به گروه کنترل کاهش معنی دار یافته است. یافته ها نشان می دهد موونتو موجب تغییر سطح هورمون های جنسی و ایجاد تغییر در ساختار فولیکول های تخمدانی و القاء آسیب به سیستم تولیدمثلی ماده شده، در حالی که کیتوزان به دلیل اعمال حداقل آسیب به ساختار تولیدمثلی ماده می تواند به مثابۀ حشره کش زیستی مورد استفاده باشد.

بهینه سازی تولید آنزیم لیپاز در Salinivibrio sp. SA2 با طراحی تاگوچی

انسیه صالح قمری

آنزیم لیپاز یکی از مهم ترین آنزیم های هیدرولیتیک است که در صنایع مختلف مانند صنایع غذایی، لبنیات، دارویی، شوینده ها و غیره کاربرد دارد. در این آزمایش، به منظور بهینه سازی تولید لیپاز در باکتری Salinivibrio sp. SA2، از روش طراحی آزمایش تاگوچی به منزلۀ روشی قدرتمند برای بررسی متغیرهای مؤثر‏ بر فرآیند تولید آنزیم، میان کنش فاکتورهای مختلف و به دست آوردن ترکیبی بهینه از متغیرهای تحت آزمایش استفاده شد. شرایط بهینه برای فاکتورهای pH، دما، دور شیکر، غلظت روغن زیتون و نوع نمک به ترتیب 8،°C 35، rpm 100، 2 درصد و کلرید سدیم M 1 به دست آمد. عوامل با تأثیر معنی دار بر فرآیند تولید لیپاز به ترتیب اهمیت pH، هوادهی و نمک تعیین شدند. حداکثر فعالیت لیپاز در شرایط بهینه و در سطح معنی داری 5 درصد (p< 0.05)، U/mg 4/120 محاسبه شد.

اثر جلبک‌های سبز-آبی و سبز Spirulina ،Chlorella ،Dunaliella و عناصر معدنی بر تحریک فرایندهای متابولیکی و بیوشیمیایی جوانه‌زنی بذر زرین‌ گیاه (.Dracocephalum kotschyi Boiss)

مریم مددکار حق جو

در این مطالعه، تأثیر پیش تیمارهایی متشکل از جلبک های سبز-آبی و سبز و نیز مواد معدنی، بر تحریک فعالیت های بیوشیمیایی و متابولیکی جوانه زنی بذر زرین گیاه (Dracocephalum kotschyi Boiss.) بررسی شد. پرایمینگ با سه نوع جلبک، سبز-آبیSpirulina platensis Geitler، جلبک سبز Beyerinck vulgaris Chlorella و جلبک سبز Dunaliella bardawil UTEX-2538 and/or IR-1 (Isolated from Gave-Khooni) و نیز محیط کشت غذایی تغییریافته جانسون، به صورت تیمار با سوسپانسیون فیلتر شده جلبکی یا تیمار با جلبک زنده در درون محیط کشت، اعمال شد. چون گونه های Dunaliella ویژۀ آب های شور هستند، لذا از محیط کشت غذایی حاوی 6/0 درصد NaCl برای آنها و برای Spirulina از محیط کشت حاوی 1/0 درصد NaCl، استفاده شد. پس از خاتمۀ پرایمینگ، فعالیت های آنزیمی و محتوای قندها در بذور ارزیابی و پس از کشت بذور پرایم شده درون پلیت، برخی شاخص های جوانه زنی و رشد دانه رست ها اندازه گیری شدند. فعالیت آنزیم های آلفا و بتاآمیلاز، دهیدروژناز، قند کل و احیاکننده و پروتئین کل بذر، در محیط کشت فاقد نمک (استفاده شده برای (Chlorella و در رتبۀ بعدی در حضور 1/0 درصد نمک (برای Spirulina)، از بقیۀ تیمارها بیشتر بود. در محیط کشت واجد نمک 6/0 درصد، حضور جلبک قادر به بهبود شاخص ها نبود اما در محیط بدون نمک، تأثیر مثبت جلبک ها بیشتر شد. سوسپانسیون فیلتر شده Spirulina به تنهایی یا در محیط کشت دارای 1/0 درصد نمک، بیشترین مقادیر فعالیت آنزیم های آمیلاز، قندکل و درصد جوانه زنی و Chlorella سبب افزایش فعالیت آنزیم دهیدروژناز و بیشترین طول ریشه چه شد. سوسپانسیون فیلتر شده Dunaliella در محیط کشت فاقد نمک، سبب افزایش فعالیت آنزیم های آمیلاز و نیز مقدار قندهای احیاکننده شد.

بهبود رشد گیاهچۀ توتون (.Nicotiana tabacum L) در شرایط تنش خشکی تحت تیمار متیل جاسمونات

اکبر نوررسته نیا

در تنش های محیطی کاربرد برخی ترکیبات از جمله تعدادی از هورمون های رشد گیاهی مانند متیل جاسمونات می تواند سبب افزایش مقاومت گیاه شود. در این مطالعه اثر غلظت های مختلف متیل جاسمونات (10، 20 و 30 میکرومولار) بر افزایش مقاومت گیاه دربرابر تنش خشکی تحت بررسی قرار گرفت. بررسی ها در گیاه توتون طی تنش خشکی اعمال شده با پلی اتیلن گلایکول 20درصد و طی دوره های زمانی 3، 6 و 9 روزه انجام شد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که تنش اعمال شده به طور معنی داری موجب افزایش محتوای قندهای محلول، مالون دآلدهید و عوامل دفاعی غیرآنزیمی مانند آنتوسیانین و پرولین می شود. همچنین، تنش خشکی موجب کاهش مقادیر رنگیزه های فتوسنتزی، کاروتنوئید و فلاوونوئید در نمونه های تنش دیده شد. اما کاربرد متیل جاسمونات سبب کاهش مالون دی آلدهید به عنوان شاخص پراکسیداسیون لیپیدی و مقادیر مربوط به عوامل تنش زدا مثل پرولین، بتاکاروتن و مالون دی آلدهید و افزایش میزان قند محلول و رنگیزه های فتوسنتزی، آنتوسیانین، فلاونوئید و فلاونول شد. با توجه به کاهش هم زمان پراکسیداسیون لیپیدی و تعدادی از آنتی اکسیدان های تحت بررسی، به نظر می رسد استفادۀ برون زاد متیل جاسمونات در تنش خشکی می تواند به این گیاه برای تحمل تنش کمک کند.

تحلیل ریخت سنجی هندسی فلس جهت شناسایی جمعیت های مختلف گونۀ Garra rufa Heckel, 1843

ایرج هاشم زاده سقرلو

Garra rufa یکی از 73 گونۀ جنس Garra متعلق به خانوادۀ کپورماهیان است، که عموماً با عنوان دکترماهی شناخته می شود. به دلیل شفافیت، سهولت نمونه برداری، و حداقل آسیب وارد به ماهی در اثر جداکردن فلس ها، از آنها بیشتر از دیگر ساختارها در مطالعات پویایی جمعیت استفاده می شود. در این مطالعه برای تفکیک نمونه های ماهی G. rufa (متعلق به خانوادۀ کپورماهیان) در رودخانه های بشار، بهبهان، گردآب، خیرآباد، کوشک بهرام، مازو، پالنگان، سندگان، شورآباد و سیروان از تحلیل شکل فلس به روش لندمارک گذاری استفاده شد. بر تصاویر فلس ها در روش مبتنی بر لندمارک تعداد هفت لندمارک با استفاده از نرم افزار TpsDig2 قرار داده شد. داده های حاصل پس از تحلیل پروکراست، با استفاده از تحلیل چندمتغیره تجزیه به مؤلفه های اصلی، تجزیۀ همبستگی کانونیک و تحلیل خوشه ای در نرم افزار pastمورد تفسیر قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بین بعضی از رودخانه ها از لحاظ شکل فلس تفاوت معنی داری وجود دارد، اما بیشتر جمعیت ها هم پوشانی دارند و نمی توان آنها را به طور کامل با توجه به شکل فلس از هم جدا کرد. در بین نمونه های تحت بررسی، تنها نمونه های متعلق به رودخانۀ سندگان و گردآب با همۀ نمونه های دیگر دارای تفاوت معنی دار بودند.

بررسی روند تکامل صفات ریخت شناسی در گونه های ایرانی سردۀ Stachys از نعنائیان براساس توالی هسته ای nrITS

یاسمن سلمکی

تکامل صفات ریخت شناختی در چارچوب مطالعات تبارزایشی و براساس داده های توالی nrITS صورت گرفت. در این تحلیل 28 آرایه شامل دو برون گروه (Betonica officinalis, Melittis mellisophyllum) و 26 آرایه از گونه های سرده Stachys که در ایران رویش دارند به منزلۀ درون گروه انتخاب شدند. به منظور بررسی روند تکامل صفات، ده صفت رویشی و زایشی انتخاب شد. این صفات شامل زیستگاه، شکل رویشی، ریخت شناسی برگ، گل آذین، کاسه، و جام کرک پوش بودند. بازسازی روابط تبارزایشی داده های توالی nrITS براساس روش استنباط بیزی انجام شد. سپس، بررسی روند تکامل صفات ریخت شناختی با استفاده از نرم افزار Mesquite و ماتریس داده های ریخت شناسی انجام گرفت. نوع صفت، حالت های صفت، تعداد گام های و ضریب لازم و ضریب سازگاری برای هریک از صفات محاسبه شد. از میان صفات ریخت شناختی بررسی شده، صفات مربوط به شکل رویشی و وجود کرک پوش ساده از جمله صفاتی بودند که دارای بالاترین ضریب سازگاری بود و کمترین جورگرایی را نشان می دادند. کمترین میزان ضریب سازگاری به صفاتی همچون کاسۀ متقارن، برگ های قاعده ای پایا و وجود کرک غده ای اختصاص داشت و به عبارت دیگر بیشترین میزان جورگرایی را نشان می دادند. بررسی روند تکامل صفات ریخت شناختی نشان داده است که بخشۀ Eriostomum و بخشۀ Fragilicaulis به ترتیب از جمله ابتدایی ترین و پیشرفته ترین بخشه های سرده Stachys به شمار می رود.

برهم کنش میکوریز وزیکولار آرباسکولار با فلز سنگین نیکل و تأثیر آن بر تنش اکسیداتیو در گیاه جو

حسن زارع مایوان

حضور فلزهای سنگین باعث کاهش رشد گیاهان و نقص عمل کرد آنها می شود. فلزهای سنگین همچنین، موجب القای تشکیل انواع فعال اکسیژن می شوند و ازاین راه به سلول های گیاهی آسیب می رساند. یکی از راهکارهای اساسی گیاه برای مقابله با آسیب های ناشی از فلزهای سنگین، راه اندازی سیستم پاداکساینده است که خود شامل آنتی اکسیدان های آنزیمی و غیرآنزیمی است. از مهم ترین این نوع آنزیم ها، سوپراکسید دیسموتاز است که با تبدیل آنیون سوپراکسید به پراکسید هیدروژن به بقای گیاه کمک می کند. در ادامه، آنزیم های پراکسیداز و کاتالاز با تبدیل پراکسید هیدروژن به آب آن را خنثی می کند. راهکار دیگر گیاه برای مقابله با فلزهای سنگین، هم زیستی با قارچ میکوریزی وزیکولار آرباسکولار است. در پژوهش حاضر، بذرهای جو رقم ریحان در دو دستۀ میکوریزی و غیرمیکوریزی در چهار غلظت صفر، 100، 200، 300 و 400 میکروگرم گرم سولفات نیکل آب دار بر گرم خاک در گلخانه کاشته شدند. پس از نمونه برداری از بخش های هوایی گیاهان مشخص شد در تیمارهای میکوریزی فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان در مقایسه با گیاهان غیرمیکوریزی بیشتر است. همچنین مشخص شد در ریشۀ گیاهان میکوریزی تجمع فلز نیکل در مقایسه با ریشۀ گیاهان غیرمیکوریزی بیشتر است که این خود نشان دهندۀ نقش قارچ میکوریز وزیکولار آرباسکولار در ممانعت از انتقال فلزهای سنگین و جلوگیری از آسیب به بخش های هوایی گیاه است.

اثر نانو ذرات نقره بر تغییرات هیستوپاتولوژیک تخمدان در موش های تیمار شده با ایزونیازید

سمانه ذوالقدری جهرمی

نانو ذرات نقره کاربرد وسیعی در علوم پزشکی دارند هدف این مطالعه بررسی اثر نانوذرۀ نقره بر تغییرات بافتی تخمدان در موش های تیمارشده با ایزونیازید است. در این پژوهش تجربی از40 سر موش صحرایی مادۀ بالغ استفاده شد که به طور تصادفی به پنچ گروه هشت تایی تقسیم شدند؛ گروه کنترل بدون تیمار بود، گروه شاهد mg/kg 2/0 سرم فیزیولوژی، گروه تجربی1 mg/kg50 داروی ایزونیازید، گروه تجربی2 mg/kg50 داروی ایزونیازید به همراه mg/kg25/0 نانوذرات نقره و گروه تجربی3 mg/kg50 داروی ایزونیازید به همراه mg/kg5/0 نانوذرات نقره دریافت کردند. همۀ تزریق ها برای مدت 15 روز و داروی ایزونیازید بصورت گاواژ و نانوذرۀ نقره به صورت تزریق درون صفاقی تجویز شد. سپس، تمام حیوانات تشریح و بافت تخمدان جدا و در محلول فرمالین 10 درصد قرار داده سپس رنگ آمیزی هماتوکسیلین ائوزین جهت مطالعات بافتی انجام شد. در گروه های تجربی 1، 2 و 3 کاهش در تعداد فولیکول ثانویه و جسم زرد نسبت به گروه کنترل مشاهده شد. تعداد فولیکول بدوی و فولیکول گراف در گروه تجربی 3 دارای افزایش معناداری نسبت به گروه ایزونیازید است و تعداد فولیکول اولیۀ تک لایه در گروه تجربی 2 و 3 نسبت به گروه تجربی 1 دارای افزایش معنادار است که احتمال دارد در پژوهش حاضر به دلیل مصرف کمترین نانوذرات نقره، خواص سمی آن کمتر در بافت تخمدان بروز کرده باشد. بنابراین، استفاده از نانوذرات در میزان پایین می تواند اثر تخریبی ایزونیازید را بر بافت تخمدان، کاهش دهد.

بررسی ریز ریخت شناسی تعدادی از گونه های یک سالۀ سردۀ علف هفت بند در ایران

مریم کشاورزی

سردۀ علف هفت بند با 29 گونه در ایران گروهی از گیاهان یکساله و چند ساله را در زیستگاه های مختلف تشکیل می دهد. P. aviculareتشکیل گونه ای پیچیده را داده که تفکیک آن از گونه های P. arenastrum, P. patulum بسیار دشوار است. در این تحقیق تلاش شده است تا با بررسی های دانه های گرده ، سطح فندقه ها، بشرۀ پوشانندۀ گلپوش و برگ، صفات افتراقی برای گونه ها فراهم آید. درمجموع 33 جمعیت از 6 گونۀ یک سالۀ علف هفت بند مشتمل بر P. aviculare، P. arenastrum، P. patulum، P. argyrocoleon، P. polycnemoides و P. olivascens بررسی شدند. واحدهای جمعیتی از طبیعت جمع آوری و با میکروسکوپ نوری و الکترونی شدند. بررسی دانه های گرده در تمام گونه های تحت بررسی از نوع منفرد، subprolate یا Prolate spheroidal و سه شیاری هستند. بیشترین تنوع در تزئینات سطحی مشاهده شد. طول محور استوایی، طول محور قطبی، طول شیار، قطر نسبی گرانول ها و متوسط فاصلۀ گرانول ها سایر صفات افتراقی دانه های گرده بودند. بررسی آماری داده های بشره مؤید آن است که طول و عرض یاخته های بشره و نیز طول یاخته روزنه در گونه های بررسی شده تنوع نشان می دهند. ارتباطی نزدیک بین P. aviculare و P. arenastrum و بین گونه های P. argyrocoleon و P. olivascens دیده شد. موقعیتی متمایز برای گونۀ P. polycnemoides می تواند با ویژگی های بشره مشخص شود. نتایج مشخص کرد که مجموعۀ صفات انتخابی دارای ارزش تاکسونومیکی است.