پژوهش در طب ورزشی و فناوری

تأثیر تمرین تعادلی روی سطح ناپایدار با جابجایی عمقی، افقی و ترکیبی بر حس وضعیت مفصل زانوی جوانان فعال

حیدر صادقی

حسی عمقی برای عملکرد مفصل ضروری است و از طریق آن فرد حرکت اجزاء بدن خود در فضا را درک می کند. یافتن تأثیر تمرین تعادلی بر روی سطح ناپایدار با جابجایی عمقی، افقی و ترکیبی بر حس وضعیت مفصل زانوی جوانان فعال سالم. 39 مرد فعال به سه گروه تمرینی و یک گروه کنترل (9 نفر) تقسیم شدند. سه گروه تمرین با جابجایی عمقی (10 نفر)، با جابجایی افقی (10 نفر) و تمرین ترکیبی (10 نفر)، به مدت هشت هفته، هفته ای سه جلسه تمرین داشتند. میزان خطای بازسازی فعال و غیرفعال موقعیت مفصل زانو در زوایای 30، 45 و 60⁰ با دستگاه بایودکس سیستم 3، قبل و بعد از دوره تمرینی اندازه گیری شد. از آزمون تحلیل واریانس یک راهه در سطح معنی داری P≤0.05 استفاده شد. میانگین میزان خطای بازسازی فعال و غیرفعال موقعیت مفصل زانو در زوایای مذکور پس از هشت هفته در گروه های تمرینی کاهش یافت اما این بهبود ازلحاظ آماری معنی دار نبود. به نظر می رسد تمرین تعادلی بر روی سطوح ناپایدار به تنهایی نتواند بر حس وضعیت زانوی مردان جوان فعال تأثیرگذار باشد.

تأثیر 12 هفته تمرین مقاومتی با باند‌های کشی بر شاخص‌های عملکردی و چاقی زنان سالمند مبتلا به چاقی استئوسارکوپنیک

ابراهیم بنی طالبی

چاقی استئوسارکوپنیک نتیجۀ فرآیندهایی است که منجر به تحلیل عضله و استخوان و افزایش بافت چربی می شود. هدف مطالعه حاضر بررسی تأثیر 12 هفته تمرین مقاومتی با باند های کشی بر شاخص های عملکردی و شاخص چاقی استئوسارکوپنیک در زنان سالمند مبتلا به چاقی استئوسارکوپنیک بود. در این کارآزمایی بالینی تصادفی شده، 49 زن سالمند (سن 3/68±64/13 سال، درصد چربی 6/56±45/4 درصد، شاخص توده بدنی 3/71±33/1 کیلوگرم بر مترمربع و نمره T چگالی استخوان 1/42±1/86-) به صورت تصادفی به دو گروه کنترل (22 نفر) و تمرین (27 نفر) تقسیم شدند. گروه تمرین به مدت 12 هفته و سه جلسه در هفته تمرینات مقاومتی با باند های کشی را برای همۀ گروه های عضلانی اصلی انجام دادند. یافته ها: مقایسه های بین گروهی نشان دهندۀ افزایش معنی دار در عملکرد جسمانی کوتاه مدت (SPPB) در گروه تمرین نسبت به گروه کنترل (0/024P=) و نمره Z چاقی سارکوپنیک (0/041P=) و تفاوت غیر معنی دار کیفیت عضلانی (0/200P=) و خطر شکستگی (0/259P=) بین گروه تمرین و کنترل بود. 12 هفته تمرین مقاومتی با باندهای کشی سبب بهبود عملکرد جسمانی کوتاه مدت و نمره Z چاقی سارکوپنیک در زنان سالمند مبتلا به چاقی استئوسارکوپنیک می شود، اما احتمالاً برای تأثیرات بیشتر بر سایر شاخص های چاقی استئوسارکوپنیک دوره تمرینی طولانی تری لازم است.

تأثیر مصرف حاد مکمل کلسیم لاکتات بر عملکرد و ظرفیت بافری خارج سلولی ورزشکاران بوکس آماتور نخبه

محمد فشی

هدف از انجام این پژوهش تعیین اثر مصرف حاد مکمل کلسیم لاکتات بر ظرفیت بافری و عملکرد ورزشکاران مرد بوکس آماتور نخبه بود. هشت مرد نخبه بوکس آماتور (قد 4/33±180 سانتی متر و وزن 3/68 ±24/12 کیلوگرم، دسته های وزنی (۸۱+، ۶۹-،۶۴-،۷۵-)) در طرحی متقاطع و دوسوکور در 3 راند 3 دقیقه ای با یکدیگر به مبارزه پرداختند. مکمل لاکتات به صورت کپسول های ژلاتینی (5/0 گرم، 80 میلی گرم کلسیم لاکتات/ کیلوگرم وزن بدن) 90 دقیقه قبل از مبارزه مصرف شد. 90 دقیقه قبل، بلافاصله قبل و نیز بلافاصله پس از رقابت، از آزمودنی ها نمونه گیری خون انجام و لاکتات، PH، HCO₃^- و PCO₂، اندازه گیری و میانگین ضربان قلب و تعداد ضربه های مؤثر دست حین مبارزه ارزیابی شد. از آزمون تی مستقل برای مقایسه دوبه دو زمان اندازه گیری در دو گروه مکمل و دارونما و نیز آزمون تحلیل واریانس با اندازه گیری های تکراری در سطح معناداری P≤0.05 استفاده گردید. مقدار لاکتات و HCO₃^- در سه زمان ارزیابی در گروه مکمل کلسیم لاکتات و دارونما به ترتیب افزایش و کاهش معناداری را نشان داد (0/05≥P). تفاوت معناداری بین گروه مکمل کلسیم لاکتات و دارونما در مقدار لاکتات، PH، HCO₃^، PCO₂، ضربان قلب و عملکرد در سه زمان ارزیابی مشاهده نشد (0/05<P). مکمل کلسیم لاکتات منجر به بهبود عملکرد بدون تغییرات چشمگیر در سیستم تامپونی گردید. به بیان دیگر تلاش بیشتر با اسیدیته مشابه با دارونما می تواند نشان دهنده اثربخشی مکمل کلسیم لاکتات بر عملکرد ورزشکاران بوکس آماتور باشد.

اثر میزان سفتی کفی بر الگوی فعالیت الکترومیوگرافی عضلات منتخب اندام تحتانی حین دویدن روی تردمیل

مهرداد عنبریان

هدف این مطالعه تعیین اثر فوری سه نوع کفی روی فعالیت الکترومیوگرافی عضلات منتخب اندام تحتانی حین دویدن روی تردمیل بود. فعالیت الکترومیوگرافی عضلات راست رانی، پهن خارجی، پهن داخلی، دوسررانی، درشت نئی قدامی و دوقلوی خارجی 14 مرد ورزشکار در وضعیت های بدون کفی، کفی نرم، نیمه سخت و سخت حین دویدن روی تردمیل ثبت شد. فعالیت عضلۀ راست رانی در فاز بارگذاری در وضعیت کفی نرم کمتر از وضعیت های دیگر بود. در فاز پیش نوسان/نوسان اولیه، در فعالیت عضلۀ راست رانی بین وضعیت های کفی نرم/بدون کفی و نرم/نیمه سخت و همچنین در فعالیت عضلۀ دوسررانی بین وضعیت های کفی نیمه سخت/ بدون کفی و نیمه سخت/سخت تفاوت وجود داشت. در فاز نوسان میانی، فعالیت عضلات راست رانی و ساقی قدامی در وضعیت بدون کفی/کفی نیمه سخت و عضلۀ دوقلو در وضعیت بدون کفی با وضعیت های دیگر تفاوت داشت. فعالیت عضلۀ دوسررانی در فاز پیش فعالیت نیز در وضعیت بدون کفی با وضعیت کفی نیمه سخت تفاوت داشت. فعالیت عضلات پهن خارجی و دوقلوی خارجی در وضعیت کفی نرم کمتر از کفی نیمه سخت بود. به نظر می رسد که شدت و الگوی انقباض عضلات حین دویدن با استفاده از کفی با میزان سفتی متفاوت، دچار تغییر شده که می تواند در انتخاب کفی با سطح سفتی مناسب با توجه به اهداف کلینیکی و تمرینی مفید باشد.

اثر شناوری در آب سرد و تحریک الکتریکی (TDCS) در دوره ریکاوری بر تغییرات لاکتات خون و عملکرد بعدی شناگران

صدیقه حسین پور دلاور

هدف از پژوهش حاضر تعیین اثر شناوری در آب سرد و تحریک جریان مستقیم جمجمه ای TDCS در دوره ریکاوری بر تغییرات لاکتات خون و عملکردی بعدی شناگران حرفه ای مرد بود. بدین منظور 20 شناگر مرد در دو روز با فاصله ۴۸ ساعت در محل آزمون حضور یافتند. هر روز شنای ۲۰۰ متر کرال سینه اجرا و پس ازآن آزمودنی ها در یکی از پروتکل های، روز اول تحریک آندی (با شدت 2 میلی آمپر) و گروه ساختگی، روز دوم شناوری در آب سرد (با درجه ) و بازیافت در خشکی قرار گرفتند. لاکتات خون قبل از اجرای آزمون (۲۰۰ متر شنا کرال) بلافاصله بعد از اجرای آزمون در طول پروتکل هر سه دقیقه تا انتهای زمان ۱۵ دقیقه اندازه گیری شد. در پایان برای سنجش تأثیر روش های تحت بررسی روی عملکرد، اجرای شنای دویست متر تکرار گردید. برای تجزیه وتحلیل داده ها، از آزمون ها، تی وابسته، تحلیل کواریانس، تعقیبی LSD و تحلیل واریانس با اندازه گیری های مکرر استفاده شد. نتیجه این پژوهش نشان داد عملکرد شنا فقط در گروه TDCS بهبود معنا داری داشت، کاهش زمان رکورد (0/001=p). لاکتات خون در گروه شناوری در آب سرد کاهش بیشتری (0/001=p) نسبت به سایر گروه ها داشت.

تأثیر ورزش‌های آبی منظم بر فشارخون افراد پرفشار خون: مطالعه فراتحلیلی

کریم آزالی علمداری

مطالعه فراتحلیلی پاسخ فشارخون به تمرینات ورزشی آبی در بیماران پرفشار خون بسیار اهمیت دارد. شامل تعیین کمی تغییرات فشارخون بعد از تمرینات ورزشی آبی و شناسایی زیرگروه های دارای بیشترین تغییرات بود. کارآزمایی های بالینی منتشرشده در مجلات پژوهشی انگلیسی و فارسی تا جولای 2020 از سایت های google scholar، Pubmed، Science Direct، sid و magiran سرچ شدند. 12 مداخله با استفاده از مدل اثرات تصادفی برای تعیین اندازه اثر (تفاوت در میانگین با تناوب اطمینان %95) تحلیل شدند. فراتحلیل های طبقه ای در مورد زیرگروه های جنسیت، وضعیت یائسگی، شدت و تعداد جلسات تمرین در هفته بررسی و همبستگی بین سن، وزن بدن، دمای آب و مدت تمرین با مقدار تغییرات فشارخون با فرا رگرسیون تصادفی واحد انجام شد. تمرین ورزشی در آب، فارغ از ویژگی های فردی بیماران و یا تعداد جلسات تمرین و دمای آب، به ترتیب سبب 12/29- و 5/69- میلی متر جیوه کاهش در فشارخون سیستولی و دیاستولی شد. در ضمن، فقط مقدار کاهش فشارخون سیستولی با دمای آب (0/012=P، 1/29-=P) وزن بدن آزمودنی ها (0/003=P، 0/38=β1) همبستگی داشت (0/05>P). تمرین ورزشی در آب باعث کاهش قابل ملاحظه فشارخون سیستولی و دیاستولی بیماران پرفشار خون می شود که بر اهمیت بالینی تمرینات آبی در کنترل پر فشارخونی تأکید می کند؛ اما به نظر می رسد که با کمتر شدن وزن بدن و همچنین افزایش دمای آب (تا 38 درجه) فواید بیشتری ازنظر کاهش فشارخون حاصل شود. ولی به دلیل کم بودن شواهد و هتروژنیتی در نتایج، هنوز باید کارآزمایی های بالینی بیشتری فراهم شوند.

تأثیر مصرف کوتاه‌مدت چای سبز (ماچا) بر میزان چربی سوزی حین فعالیت ورزشی فزاینده روی تردمیل در زنان چاق

محمد شریعت زاده جنیدی

هدف مطالعه حاضر بررسی تأثیر مصرف کوتاه مدت مکمل چای سبز (ماچا) بر میزان چربی سوزی حین فعالیت ورزشی در زنان چاق بود. آزمودنی های این پژوهش 10 نفر زن چاق (سن 4/7±36/8 سال، شاخص توده بدن 5/9±32/6 کیلوگرم بر مترمربع، وزن 1/9±83/4 کیلوگرم) بودند. آزمودنی ها به مدت 7 روز مکمل چای ماچا را روزانه به میزان 1 گرم مصرف کردند. قبل و بعد از دوره مصرف مکمل، یک آزمون ورزشی فزاینده روی نوار گردان به منظور سنجش حداکثر اکسیداسیون چربی (MFO) و شدت فعالیت متناسب با آن (FATmax) اجرا شد. نمونه خونی نیز قبل و بلافاصله پس از آزمون فزاینده جهت سنجش میزان سرمی گلیسرول گرفته شد. آزمون های آماری t وابسته و تحلیل واریانس با اندازه گیری های مکرر جهت مقایسه میانگین متغیرها استفاده شد. تفاوت معنی داری در میانگین FATmax (0/481=p) و MFO (0/587=p) قبل و بعد از مصرف مکمل وجود نداشت. مصرف مکمل به تنهایی تأثیر معنی داری بر مقادیر گلیسرول پلاسما نداشت اما انجام فعالیت ورزشی به تنهایی باعث کاهش گلیسرول پلاسما شد. به طورکلی یافته های مطالعه حاضر نشان داد که مکمل یاری چای سبز ماچا، حداقل در کوتاه مدت، سبب بهبود میزان اکسیداسیون چربی و تغییرات مقادیر گلیسرول پلاسمایی در زنان چاق نمی شود.

تأثیر برنامه توان‌بخشی ورزشی جامع بر سطوح استراحتی نروتروفین-4/5، متغیرهای آنتروپومتریک و عملکردی بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس با سطوح مختلف ناتوانی

عبدالرضا کاظمی

به دلیل تأثیر مثبت تمرینات بر بهبود MS، «تأثیر یک دوره تمرینات ورزشی جامع بر نروتروفین 4/5، متغیرهای آنتروپومتریک و عملکردی زنان مبتلا به MS» بررسی شد. جامعه آماری تحقیق را زنان مبتلا به MS با مقیاس ناتوانی جسمانی صفر تا 10، تشکیل دادند. گروه های تمرینی A، B و C پروتکل توان بخشی را انجام دادند. براساس سطح ناتوانی افراد از تمرینات مختلف استفاده شد. گروه های کنترل A، B و C تمرینات کششی انجام دادند. کلیه پیش آزمون ها به عمل آمد و سپس گروه های تجربی،12 هفته تمرین خاص خود را، انجام دادند. از آزمون ANCOVA برای تحلیل داده ها استفاده شد. تمرینات بر میزان نروتروفین 4/5 بیماران مبتلا به MS سطح A و C تأثیر نداشت (0/504=P و 0/083=P)؛ اما میزان نروتروفین 4/5 بیماران مبتلا به MS سطح B افزایش یافت (0/010=P). همچنین نتایج نشان داد که در سطح A: BMI، BF%، سرعت و VO2max و در سطح B: وزن، BMI، BF%، تعادل پویا، دور کمر و باسن، WHR و VO2max بهبود معنی داری داشت. بالعکس در سطح C: BMI، BF% و VO2max بهبود معنی داری داشت. این نتایج نشان می دهد که تمرینات توان بخشی بر این متغیرها تأثیر مثبتی دارد و می تواند کیفیت زندگی را در این بیماران افزایش دهد.

پیش‌بینی عملکرد سرعتی زنان فعال با استفاده از سفتی عمودی و سفتی پا

عفت حسین زاده

اگرچه توانایی دست یابی به بالاترین سرعت دویدن، عامل موفقیت در بسیاری از رشته های ورزشی به شمار می رود، بااین وجود در شناخت ویژگی جسمانی که زیربنای دست یابی به این توانایی است، ابهاماتی وجود دارد. هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش سفتی پا و سفتی عمودی در پیش بینی توانایی سرعت دویدن است. داده های کینتیکی و کینماتیکی سه بعدی مهارت دویدن از 50 زن سالم دانشجوی تربیت بدنی و علوم ورزشی جمع آوری و از آن برای اندازه گیری سفتی پا و سفتی عمودی استفاده شد. برای بررسی امکان پیش بینی سرعت دویدن با استفاده از مدل رگرسیون چند متغیره استفاده شد. یافته ها: نتایج رگرسیون چند متغیره نشان داد که بین دو متغیر سفتی پا و سفتی عمودی با میانگین سرعت دویدن رابطه قابل توجهی وجود دارد (0/671=R) و این دو متغیر می توانند 42 درصد از واریانس میانگین سرعت دویدن را پیش بینی نمایند. (0/426=Adj.R square). نتایج پژوهش حاضر نشان داد به احتمال زیاد توانایی افراد در سرعت دویدن به میزان قابل توجهی به سفتی پا و سفتی عمودی وابسته است. نتایج این پژوهش می تواند اطلاعات مهمی درزمینۀ طراحی برنامه های تمرینی و استعداد یابی در اختیار مربیان و متخصصان این حوزه قرار دهد.

تأثیر تمرینات تکلیف دوگانه بر کنترل پاسچر نشست‌وبرخاست زنان سالمند با سابقه افتادن

فاطمه علیرضایی نقندر

هدف تحقیق حاضر بررسی تأثیر تمرینات تکلیف دوگانه شامل تمرینات تعادلی نشستن و برخاستن و تمرین شناختی بر کنترل وضعیت نشستن و برخاستن در زنان سالمند بود. 15 زن سالمند، به صورت تصادفی در دو گروه کنترل (7 نفر) و آزمایش (8 نفر) قرار گرفتند. پروتکل تمرین شامل تمرینات ترکیبی (شناختی-تعادلی) در گروه آزمایش و تعادلی در گروه کنترل بود. کنترل پاسچر توسط آزمون میدانی برگ و آزمون زمان برخاستن و رفتن ارزیابی شد. همچنین دامنه و سرعت نوسانات قامتی در جهت قدامی-خلفی و جانبی داخلی حین نشست وبرخاست با استفاده از دستگاه صفحه نیرو با فرکانس 100 هرتز در پیش آزمون و پس آزمون ارزیابی شد. از آزمون تی همبسته و مستقل، ویلکاکسون و یومن ویتنی در سطح معنی داری 0/05≥P استفاده شد. تفاوت معنی داری در نتایج آزمون برگ و دامنه تغییرات و سرعت تغییرات مرکز فشار در جهت قدامی خلفی و میانی-داخلی در گروه آزمایش، قبل و پس از آزمون مشاهده شد. بر اساس نتایج، تمرینات تعادلی به شیوه ترکیبی باعث بهبود تعادل عملکردی و کاهش نوسانات قامتی و متعاقب آن کنترل پاسچر نشست وبرخاست و کاهش خطر سقوط در سالمندان می شود.

مقایسه فعالیت عضله پهن مورب داخلی در افراد مبتلا به سندروم درد کشککی رانی پس از یک دوره تمرین‌های قدرتی انعطاف‌پذیری با و بدون تمرین‌های بازخورد الکتروفیزیولوژیک

امیرحسین براتی

سندروم درد کشککی رانی بیش از 50 درصد آسیب های ناشی از استفاده بیش ازحد را شامل می شود، لذا هدف از تحقیق حاضر مقایسه فعالیت عضله پهن داخلی در افراد مبتلا به سندروم درد کشککی رانی پس از یک دوره تمرین های قدرتی انعطاف پذیری با و بدون تمرین های بازخورد الکتروفیزیولوژیک بود. در این تحقیق نیمه آزمایشگاهی، 30 نفر به عنوان آزمودنی به سه گروه کنترل، درمانی و درمانی به همراه بازخورد الکتروفیزیولوژیک تقسیم شدند. ابتدا فعالیت عضله پهن داخلی توسط دستگاه الکترومایوگرافی ثبت و سپس بعد از اعمال مداخله تمرینی به هر یک از گروه ها، پس آزمون گرفته شد. از آزمون تحلیل واریانس یک راهه برای مقایسه فعالیت عضله پهن داخلی بین گروه ها استفاده شد. نتایج این تحقیق نشان داد که اختلاف معنی داری بین گروه ها در متغیر فعالیت عضله پهن داخلی وجود داشت (0/05>P). نتایج آزمون تعقیبی توکی برای مقایسه درون گروهی نشان داد که اختلاف معنی داری بین گروه کنترل با گروه تمرین درمانی (0/024=P)، گروه کنترل با گروه تمرین درمانی به همراه بازخورد الکتروفیزیولوژیک (0/028=P) و گروه تمرین درمانی با گروه تمرین درمانی به همراه بازخورد الکتروفیزیولوژیک (0/001>P) وجود داشت. با توجه به این نتایج، تمرین های درمانی به همراه بازخورد الکتروفیزیولوژیک نسبت به تمرین درمانی تأثیر بیشتری بر فعالیت عضله پهن داخلی در افراد دارای سندروم درد کشککی رانی دارد.

تأثیر تیپ کینزیو بر نیروهای فشاری و برشی مفصل مچ پا در فرود تک پای والیبالیست‌های مرد نخبه مبتلابه ناپایداری مزمن مچ پا

مهدی صفری بک

با توجه به اینکه از پیچ خوردگی مزمن مچ پا به عنوان یکی از رایج ترین آسیب ها میان ورزشکاران یاد می شود و بهره گیری از تیپینگ به عنوان یکی از راه های پیشگیری از این آسیب توصیه می شود، هدف پژوهش حاضر تعیین تأثیر تیپ کینزیو بر نیروهای فشاری و برشی مفصل مچ پا، طی فرود تک پا بود. 12 آزمودنی انتخاب شده بر اساس معیارهای ورود به پژوهش، فرود تک پا روی صفحه نیرو کیستلر را پس از پرش، در شرایط تیپ کینزیو و پای برهنه با پای آسیب دیده انجام دادند. اوج و میانگین نیروهای فشاری و برشی مفصل مچ پا در نرم افزار متلب محاسبه شد. برای آزمون فرضیه ها از آزمون تی زوجی استفاده شد (0/05≤P). تفاوت معناداری بین متغیرها در شرایط فرود با پای برهنه (میانگین نیروی برشی 0/01±0/05، اوج نیروی برشی 0/06±0/85، میانگین نیروی فشاری 0/02±0/39، اوج نیروی فشاری 0/22±4/41) و تیپ کینزیو (میانگین نیروی برشی 0/01±0/05، اوج نیروی برشی 0/06±0/82، میانگین نیروی فشاری 0/03±0/38، اوج نیروی فشاری 0/28±4/43) مشاهده نشد (05/ 0 P>). با توجه به نتایج تحقیق، به نظر نمی رسد، استفاده از تیپ کینزیو به عنوان راهکاری ایمن برای محافظت مچ پا از نیروهای مکانیکی فشاری و برشی در والیبالیست ها قابل توصیه باشد.