fa بررسی‏ تأثیربیماری مولتیپل اسکلروزیس (MS) بر اسپرماتوژنز و هورمون‌‌های جنسی رت‌‌های نر نژاد ویستار (Wistar) مولتیپل اسکلروزیس (MS) نوعی بیماری سیستم عصبی مرکزی است که در آن میلین رشته‏‌های عصبی تخریب می‏شود. الگوی آزمایشگاهی این بیماری، انسفالومیلیت آلرژیک تجربی(EAE) است که می‏توان با تزریق مواد شیمیایی نظیر اتیدیوم بروماید ایجاد کرد. در مردان مبتلا به بیماری MS ، کاهش میل جنسی و ناتوانی جنسی دیده می‏شود که می‏تواند پتانسیل باروری را تحت‏الشعاع قرار دهد. به منظور بررسی تأثیر بیماری MS بر سلول‌های اسپرماتوژنی وهورمون‌های جنسی، تعداد 36 سر رت نژاد ویستار (5 هفته‌ای) در سه گروه: کنترل، شم و آزمایشی تقسیم شدند؛ برحیوانات گروه کنترل عمل جراحی انجام نگرفت، ولی به رت‌های گروه شم (2=n) مقدار 20 میکرولیتر از حلال سالین به داخل C.S.F در ناحیه مخچه بصل النخاعی1 تزریق شد. به حیوانات گروه آزمایشی مقدار 20 میکرولیتر از محلول اتیدیوم بروماید(15 میلی‌گرم اتیدیوم بروماید در یک میلی‌لیتر سالین) تزریق گردید. یک هفته بعد، دو سر رت از هر گروه، به طور تصادفی، برای بررسی ساختار بافتی بخش سفید ساقه مغز (pons) تشریح شدند، بقیه حیوانات نیز بعد از پایان دوره کامل اسپرماتوژنز، تشریح، خون‌گیری(برای تجزیه و تحلیل میزانFSH، LH وهورمون تستوسترون)، تهیه اسپرم از ناحیه اپیدیدیم(برای بررسی پارامتر‌های اسپرم) و همچنین تهیه نمونه بافتی از بیضه(برای بررسی میکروسکوپی سلول‌های اسپرماتوژنیک) انجام گرفت. نتایج نشان داد که درصد تحرک پیش‌رونده اسپرم در ناحیه اپیدیدیم، از حد 16/2  4/74 در گروه کنترل به 40/1  61/60 در گروه آزمایشی کاهش معنی‌داری(001/0< P) یافته است. تعداد سلول‌های گرد ناحیه اپیدیدیم از حد 097/0  73/0 در گروه کنترل بمیزان 254/0  15/1 افزایش معنی‌داری (001/0< P) داشت. همچنین، درصد اسپرم‌‌های طبیعی گروه آزمایشی نسبت به گروه کنترل کاهش معنی‏داری را نشان داد) 2p<). تعداد سلول‌های اسپرماتوگونی نوع A و B، اسپرماتوسیت اولیه و اسپرماتید گروه آزمایشی در مقایسه با گروه‌های شم و کنترل کاهش یافته ولی از نظر آماری معنی‌دار نبوده است. اما تعداد اسپرم‌‌ها و سلول‌های لایدیگ گروه آزمایشی به طورمعنی‏داری (05/0< P) نسبت به گروه کنترل کاهش یافته بود. همچنین، کاهش میزان LH و هورمون تستوسترون و افزایش میزان FSH در گروه آزمایشی نسبت به گروه‌های کنترل و شم مشاهده شد. به طور کلی، نتایج نشان می‏دهند که بیماری MS در رت نژاد ویستار اختلال در ویژگی‌های سلول‌های اسپرماتوژنی، تحرک اسپرم و میزان هورمون‌های جنسی ایجاد می‏کند که ممکن است پتانسیل باروری را در حیوان آزمایشگاهی تحت تأثیر قرار دهد. Multiple sclerosis (MS) is one of the degenerative diseases of the central nervous system (CNS), which results in the destruction of myelin sheath. MS could be induced in laboratory animals, by injection of ethidium bromide (EB) into Cerebrospinal Fluid (CSF). This disease may cause impotence or subfertility in men. The objective of this study was to evaluate the role of MS on spermatogenesis, sperm parameters such as… and sex hormones of wistar rats. A total of 36 rats (5 weeks old) were divided into 3 groups of control, sham and experimental. 20ul of physiological saline was injected into cerebellomedullary cistern (CC) of rats in sham group, and, 20ul of EB was injected into CC of experimental group. One week after EB injection, two rats from each group were killed randomly to investigate the morphology of pons. The rest were killed 5 weeks after injections to study the spermatogenic cells, sperm parameters and sex hormones. The results showed that sperm progressive motility was significantly reduced from 74.4 2.2 in control group to 60.61.4 in experimental group (p<0/001). Also, the number of round cells was increased from /73 0/1 in control group to 2.16 /25 in experimental group (p</001). However, the number of spermatogonial cells, primary spermatocytes, and spermatids were insignificantly reduced in experimental group. The number of spermatozoa as well as leydig cells was reduced in experimental group comparing with other groups (p<0/05). Concentrations of FSH, LH and testosterone in experimental group have also reduced. In conclusion, experimental MS. can alter the spermatogenic cells, sperm motility, as well as FSH, LH and testosterone hormones concentrations, which may influence the fertility potentials of rats. اتیدیوم بروماید , مولتیپل اسکلروزیس , میلین زدایی , اسپرماتوژنز , انسفالومیلیت آلرژیک آزمایشی (EAE) , ethidium bromide , MS , sperm , demyelination , EAE , 487 497 http://jsci.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3-24&slc_lang=fa&sid=1