fa اجزا‌ی زمین‌ساختی دامنه جنوبی البرز مرکزی ـ خاوری دامنه جنوبی البرز مرکزی ـ خاوری، متشکل از اجزا‌ی زمین‌ساختی متعددی است که در این مقاله معرفی و تحلیل شده‌اند. این منطقه شامل یک سامانه راندگی پیچیده در شمال و یک حوضه پیشانی وسیع در جنوب مرز مناطق ساختاری البرز ـ ایران مرکزی است. تغییر روند کمربند کوهستانی البرز از شمال باختری ـ جنوب خاوری به شمال خاوری ـ جنوب باختری (از شمال سمنان تا شمال اسفراین) سبب تشکیل دو انحنای مهم در آن شده است که در این‌جا با عنوان سین‌تکسیز1 نیشابور ـ اسفراین ـ شاهرود و سالینت2دامغان ـ سمنان ـ قزوین معرفی شده‌اند. براساس بررسی‌های انجام پذیرفته، شکل‌گیری و کارکرد سامانه‌های گسلی واقع در یک منطقه برشی چپ بر که از جنوب سمنان تا شمال گنبد کاووس گسترش یافته است، عامل ایجاد انحناهای یاد شده در بالا و نازک شدگی پهنای کمربند کوهستانی البرز در شمال بسطام پیشنهاد گردیده است. علاوه بر این دگرشکلی این منطقه برشی را حاصل توأم شدن مؤلفه‌های فشاری با مؤلفه‌های راستالغز چپ‌بر باید دانست که پژوهش‌های صحرایی و تحلیل ساز و کار ژرفی زمین‌‌‌لرزه‌ها آن‌ها را تأیید می‌کند. Southern flank of the East– Central Alborz Mountain is consisting of several tectonic elements, which were introduced and analyzed, in this paper. This region is including a complex thrust system at north and a widespread foreland basin at south of Alborz– Central Iran border zone. Two significance curvatures at Alborz Mountain belt that have introduced here such as Neyshabur– Esfarayen– Shahrud Syntaxis and Damghan– Semnan– Qazvin Salient, had been created by change in trend of Alborz from NW– SE to NE–SW. According to this research, creative and activities of the fault systems in a sinistral displacement shear zone that had been elongated from south Semnan to north Gonbad–e Kavus was suggested as a cause to forming of above curvatures and thinning of Alborz width at north Bastam. Therefore, deformation in this region is a combination of compressional and left–lateral strike slip components that (Transpression) demonstrated by field evidences and focal mechanism solutions. زمین ساخت , البرز , سالینت , سین تکسیز , راستالغز , چپ‌بر , زمین ساخت , البرز , سالینت , سین تکسیز , راستالغز , چپ‌بر , 359 368 http://jsci.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3-192&slc_lang=fa&sid=1