http://jsci.khu.ac.ir نشریه علوم دانشگاه خوارزمی - مقالات نشریه - سال 1389 جلد9 شماره4 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1389/7/9 http://system.khu.ac.ir/jsci/browse.php?a_id=1373&sid=1&slc_lang=fa تحقیقات متعددی برای ایجاد هم زیستی اکتومیکوریز در شرایط آزمایشگاهی روی محتوای عناصر غذایی گیاهان انجام شده است. با وجود این در مورد آثار اکتومیکوریز روی محتوای عناصر غذایی گیاه پسته رقم بادامی هنگامی که گیاهان میکوریزی و بدون میکوریز در معرض تیمارهای متفاوت منیزیم قرار می گیرند، تحقیقاتی انجام نشده است. برای بررسی نقش اکتومیکوریز در مقاومت به زیادی منیزیم، گیاهان پسته رقم بادامی میکوریزی شده و بدون میکوریز در شرایط آزمایشگاهی رشد کردند و با تیمارهای متفاوت منیزیمی (سولفات منیزیم) که در محلول غذایی هوگلند با غلظت2/1 آماده شده بودند، تیمار شدند. درصد آغشتگی به قارچ آگاریکوس بیس پروس1 و محتوای عناصر غذایی در ریشه و اندام هوایی اندازه گیری و از لحاظ آماری با هم مقایسه شدند. نتایج نشان داد که آغشتگی ریشه به قارچ های اکتومیکوریزی با افزایش منیزیم، افزایش یافت. محتوای کلسیم، فسفر، پتاسیم، آهن، سدیم، منگنز، روی و مس در گیاه میکوریزی نسبت به بدون میکوریزی افزایش داشت. در تیمارهای با غلظت پایین تر منیزیم، محتوای پتاسیم، آهن، منگنز، روی و مس در گروه میکوریزی نسبت به گروه بدون میکوریزی کاهش نشان داد. http://system.khu.ac.ir/jsci/browse.php?a_id=1374&sid=1&slc_lang=fa گونه های درختی و درختچه ای کاشته شدۀ برخی از خیابان ها، پارک ها و دیگر فضاهای سبز شهر همدان بررسی و شمارش شدند. طی بررسی های انجام شده، جمعاً 20 تیره، 32 جنس و 37 گونه جمع آوری و شناسایی شدند. از مجموع 26 گونه درختی کاشته شده، 12 گونه متعلق به عناصر غیر بومی و 14 گونه متعلق به گونه های بومی هستند. از 11 گونه درختچه ای کاشته شده، 9 گونه عنصر غیر بومی و تنها 2 گونه متعلق به گونه های بومی اند. از مجموع 37 گونه مشاهده شده در نقاط مختلف شهر، جمعاً 9 گونه بومی و غیر بومی درختی در بسیاری از نقاط شهر، بدون دخالت های مستقیم انسانی توانسته اند به صورت خودرو، رشد کنند. در کنار برخی از گونه های بومی، تعدادی نیز به عنوان گونه های غیر بومی نئوفیت خودرو شده معرفی می شوند که در فهرست زیر با حروف سیاه مشخص شده اند: Acer negundo L., Ailanthus altissima (Mill.) Swingle, Robinia pseudoacacia L., Armeniaca vulgaris Lam., Fraxinus rotundifolia Miller, Juglans regia L., Morus alba L., Ulmus minor Miller, Populus nigra L. var. pyramidalis (Pozier) Spach. حضور و پراکندگی عناصر بومی و نئوفیت های خودرو شدۀ درختی در فوق، نشان می دهند که این عناصر توانستهاند، بدون دخالت های مستقیم انسانی، برخی از بیوتوپ های درون شهر همدان را برای ادامۀ حیات خود انتخاب کنند (به ویژه در محیط های زِگِتال). نمونه های خودرو شده در فوق، بیان گر این واقعیت هستند که اگر برای این گروه از گیاهان محیط های زیست مناسبی در نظر گرفته شود و تا حدودی به صورت رها شده باقی بمانند و فقط با مراقبت های ویژه، تحت نظارت های انسانی قرار گیرند، میتوان با هزینه های کم تر، محیط های زیست مناسبی را برای گروهی از گیاهان و جانوران ایجاد کرد. http://system.khu.ac.ir/jsci/browse.php?a_id=1375&sid=1&slc_lang=fa نیکل از عناصر ضروری برای رشد گیاهان به شمار می رود. در این پژوهش، اثر غلظت های متغیر نیکل (1280، 640، 320، 160، 80، 40 و 0 میکرومولار) بر رشد گیاهچه های بذری چهار رقم گندم (سرداری، زرین، الموت و C-73-20) و اثر عوامل محیطی مانند تغییرات pH و غلظت کلسیم بر رشد گیاهچه های بذری رقم زرین بررسی شد. همچنین میزان تراوش قنــدهای محلول از ریشه به محیط به عنوان پاسخ به تنش غلظت های بالای نیکل، به روش فنل ـ سولفوریک اندازه گیری شد. نتایج نشان دادند که رقم الموت از همه ارقام نسبت به تنش نیکل مقاوم تر است.از سوی دیگر بافت های ریشه و ساقه پاسخ رشدی متمایزی در برابر نیکل نشان دادند به طوری که رشد ریشه چه حساس ترازساقه چه بود. کاهش pHتأثیرباز دارندگی نیکل بر رشد ریشه چه و ساقه چه را افزایش داد. این بررسی نشان داد که با افزایش غلظت کلسیم از سمیت نیکل کاسته می شود. همچنین نیکل از تراوش قندهای محلول به خارج از سلول های ریشه جلوگیری می کند. http://system.khu.ac.ir/jsci/browse.php?a_id=1376&sid=1&slc_lang=fa اثر غلظت های متفاوت کلرید مس بر غلظت پروتئین و فعالیت سینتیکی آنزیم کاتالاز و پراکسیداز در برگ و ریشه دو رقم کلــــزا (پی اف و هایولا) در مرحله طوقه ای در گل خانه به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با 4 تیمار (0، 100، 300 و 500 میکرومولار کلرید مس) و 4 تکرار بررسی شد. در مجموع با افزایش غلظت کلرید مس، غلظت پروتئین و فعالیت آنزیم کاتالاز و پراکسیداز افزایش یافت و این افزایش در رقم پی اف بیش تر از رقم هایولا و در ریشه بیش تر از برگ بود. بدین ترتیب با بررسی رفتار فیزیولوژیکی ارقام بررسی شده به نظر می رسد رقم پی اف با توانایی بیش تر حفظ پروتئین و افزایش بیش تر فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان در شرایط تنش در مقایسه با رقم هایولا توانایی بیش تری در تحمل تنش مس دارد و به عنوان رقم متحمل تر به این تنش معرفی می شود. http://system.khu.ac.ir/jsci/browse.php?a_id=1447&sid=1&slc_lang=fa تری ترپنوئیدهای موجود در پوست سیب، خاصیت آنتی اکسیدانی بالقوه دارند. فعالیت ضد تکثیری تری ترپنوئیدها علیه سلول های سرطانی سینه، کبد و کولون اثبات شده است. اورسولیک اسید و اولئانولیک اسید فراوان ترین تری ترپنوئید موجود در پوست سیب هستند. هدف از این پژوهش، تعیین خاصیت ضد جهشی و ضد سرطانی اورسولیک و اولئانولیک اسید در برابر مادۀ جهش زای آزید سدیم با استفاده از میکروزوم و تست ایمز است. مواد استفاده شده در این پژوهش اورسولیک اسید و اولئانولیک اسید به صورت پودر سفیدرنگ و محلول در استن هستند. باکتری مورد استفاده در این آزمون، سویه ای از سالمونلا تیفی موریوم (TA100) است که یک جهش انتخابی در اپرن هیستیدین خود دارد. همچنین با افزودن میکروزوم کبد موش اثر ضد سرطانی این دو ماده  نیز تأیید شد. درصد بازدارندگی به دست آمده در حضور میکروزوم (s9) برای اورسولیک اسید 83 درصد و برای اولئانولیک اسید 4/76 درصد بود. (در غیاب s9 این مقدار در اورسولیک اسید 6/77 درصد و برای اولئانولیک اسید 8/69 درصد است.) بنا بر این حضور مادۀ ضد جهش اورسولیک و اولئانولیک اسید در کنار ماده جهش زا، مقدار جهش برگشتی را کاهش می دهد و از آن جا که بازدارندگی بیش از 40 درصد به عنوان ضد جهش قوی شناخته می شود٬ نتایج این پژوهش نشان می دهد که پوست سیب دارای تری ترپنوئیدهایی با خاصیت ضد جهشی و ضد سرطانی  قوی است که این خاصیت در اورسولیک اسید نسبت به اولئانولیک اسید بیش تر است. http://system.khu.ac.ir/jsci/browse.php?a_id=1378&sid=1&slc_lang=fa این پژوهش به منظور بررسی اثرات بیولوژیک محدودۀ C نور ماورای بنفش (UVC) بر لارو های اینستار سوم دروزوفیلا ملانوگاستر انجام شده است. بدین منظور نمونه های لارو هتروزیگوت se, e / + + (سپیا و ابونی) در مدت زمان های کوتاه ( از5 الی 35 ثانیه) در معرض نور UV با طول موج 254 نانومتر قرار داده شدند. در این تحقیق تغییرات مورفولوژیک ایجاد شده در مگس های بالغ، میزان مرگ و میر و همچنین تأثیر UV بر فراوانی افراد نوترکیب (فنوتیپ se و e) در نسل بعد بررسی گردید. نتایج به دست آمده از تحقیق حاضر نشان داد، اشعۀ UVC در زمان های کوتاه موجب ناهنجاری هایی در خصوصیات ظاهری مگس های بالغ، نظیر آسیب های کوتیکولی شکمی و نیز پاها و بال های ناهنجار گردیده است ولی بر روی فراوانی افراد نوترکیب ژنی بدون تأثیر بوده است. از همین روی، به نظر می رسد میزان اشعۀ به کار رفته تنها بر بخش های سطحی لارو و محدوده ای ازدیسک های زایا اثر گذاشته باشد. http://system.khu.ac.ir/jsci/browse.php?a_id=1379&sid=1&slc_lang=fa تأثیر شوری آب بر رشد، درصد بقا و عامل های بیوشیمیایی خون ماهیان جوان قزل آلای رنگین کمان1 با وزن اولیهٔ 61/4 ± 29/50 گرم در دمای C‏2±15 بررسی شد. ماهیان جوان به مدت 10 روز و به تدریج به شوری آب سازگار شدند. سپس آزمایش های مربوط به مدت 50 روز ادامه یافت. شاخص های رشد و برخی عامل های بیوشیمیایی خون، قبل از شروع عادت پذیری به آب شور و 1، 10، 25 و 50 روز پس از معرفی به شوری های مختلف (صفر ،40،30،20،10 گرم در لیتر) بررسی شدند. این آزمایش در قالب طرحی کاملاً تصادفی با 5 تیمار شوری و هر تیمار با 3 تکرار و برای هر تکرار تعداد 40 قطعه ماهی در نظر گرفته شد. نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که با افزایش میزان شوری آب تا 20 گرم در لیتر شاخص های رشد، شامل وزن نهایی، میزان رشد روزانه، ضریب رشد ویژه، راندمان تبدیل غذا و میزان بازماندگی کاهش یافت و در شوری های بیش از 20 گرم در لیتر تلفات دسته جمعی مشاهده شد. داده ها اختلاف معنی داری را در سطح % 95 نشان دادند (05/0> P). با افزایش میزان شوری عامل های بیوشیمایی خون شامل اسمولاریته، کلرینیتی، گلوکز، کورتیزول، تری یدو تیرونین و تیروکسین خون افزایش یافت (05/0>P ). یافته های این تحقیق نشان می دهد که امکان پرورش این گونه در این وزن در آب هایی با شوری تا 20 گرم در لیتر امکان پذیر است، اگر چه میزان رشد در این شرایط کم تر از آب شیرین است.