fa تحلیلی بر پویایی رفتار فضایی خشکسالی در ایران تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:115%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">خشکسالی یکی از مهم‌ترین مخاطرات طبیعی با الگوهای فضایی-زمانی پیچیده است. این پژوهش به تحلیل ویژگی‌های ساختاری و فضایی خشکسالی‌های ایران در سه مقیاس زمانی سالانه، فصلی و ماهانه پرداخته است. برای این منظور، شدت و گستره خشکسالی با استفاده از شاخص </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">RAI</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و داده‌های بارش ماهانه </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">ERA5</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> در بازه زمانی 42 ساله (1979-2021) محاسبه شد. نخست، پراکنش فضایی و توزیع جهت‌دار مرکز ثقل خشکسالی بررسی و تغییرات فضایی آن طی سال‌ها تحلیل شد. همچنین، ارتباط میان موقعیت مرکز ثقل خشکسالی و گستره آن مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که در دوره سرد، مرکز ثقل خشکسالی بیشتر در نواحی مرکزی ایران متمرکز است، در حالی‌که در دوره گرم، این مرکز به شمال‌غرب، سواحل دریای خزر و جنوب‌شرق ایران منتقل می‌شود. الگوی توزیع خشکسالی در تمامی مقیاس‌ها به‌طور غالب از شمال‌غرب به جنوب‌شرق بوده است. همچنین، جابجایی مرکز ثقل خشکسالی به سمت شمال‌شرق، شرق، جنوب‌شرق و جنوب، همزمان با افزایش گستره خشکسالی مشاهده شد، در حالی‌که جابجایی به سمت شمال، شمال‌غرب و غرب با کاهش گستره خشکسالی همراه بود. به‌طور کلی، نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که موقعیت مرکز ثقل خشکسالی ارتباط مستقیمی با تغییرات گستره خشکسالی دارد، هرچند که خشکسالی‌های ایران فاقد الگوی فضایی-زمانی منظم و قابل پیش‌بینی هستند.</span></span></span></span></span></span></span></span> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:" vazirmatn=""><span style="color:black">Drought is one of the most significant natural hazards, characterized by complex spatiotemporal patterns. This study analyzes the structural and spatial characteristics of droughts in Iran across three temporal scales: annual, seasonal, and monthly. To achieve this, the intensity and extent of droughts were calculated using the RAI index and ERA5 monthly precipitation data over 42 years (1979&ndash;2021). Initially, the spatial distribution and directional trends of the drought centroid were examined, and its spatial variations over the years were analyzed. Additionally, the relationship between the location of the drought centroid and its extent was investigated. The results revealed that during the cold season, the drought centroid is primarily concentrated in central Iran, while in the warm season, it shifts toward the northwest, the Caspian Sea coast, and the southeastern regions of the country. The distribution pattern of droughts at all scales predominantly follows a northwest-to-southeast trajectory. Furthermore, shifts in the drought centroid toward the northeast, east, southeast, and south were observed to coincide with an increase in drought extent, whereas shifts toward the north, northwest, and west were associated with a reduction in drought extent. Overall, the findings of this study demonstrate a direct relationship between the location of the drought centroid and changes in drought extent, despite the fact that droughts in Iran lack consistent and predictable spatiotemporal patterns</span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; مرکز ثقل, ساختار فضایی خشکسالی, توزیع جهت‌دار خشکسالی , مسیریابی خشکسالی Center of Gravity, Spatial Structure of Drought, Directional Distribution of Drought, Drought Path Tracking 91 108 http://jsaeh.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-65-5&slc_lang=fa&sid=1 Sousan Heidari سوسن حیدری Heidari.s@ut.ac.ir 100319475328460013127 100319475328460013127 No Department of Physical Geography, Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران Mostafa Karimi مصطفی کریمی Mostafakarimi.a@ut.ac.ir 100319475328460013128 100319475328460013128 Yes Department of Physical Geography, Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران Ghasem Azizi قاسم عزیزی ghazizi@ut.ac.ir 100319475328460013129 100319475328460013129 No Department of Physical Geography, Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران AliAkbar Shamsipour علی اکبر شمسی پور shamsipr@ut.ac.ir 100319475328460013130 100319475328460013130 No Department of Physical Geography, Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران