http://jsaeh.khu.ac.ir سامانه نشریات علمی - مقالات نشریه - سال 1396 جلد4 شماره3 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1396/6/10 http://system.khu.ac.ir/jsaeh/browse.php?a_id=2746&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><span style="font-family: nasimyw;"><strong>حرارت سطح شهری (</strong><span dir="LTR">LST</span><strong>) متغیر کلیدی برای کنترل ارتباط بین شار حرارت تابشی، نهفته و محسوس می باشد. بدین ترتیب تحلیل و درک پویایی </strong><span dir="LTR">LST</span><strong> و شناسایی ارتباط آن با تغییرات منشاء انسانی برای مدلسازی، پیش بینی تغییرات محیطی و نهایتا سیاستگذاری شهری لازم است</strong><strong>. از سمتی هم </strong><strong>افزایش مقدار پوشش گیاهی یکی از کاراترین استراتژیهای کاهش اثرات خرده اقلیم شهری می باشد. </strong><strong>در همین راستا </strong><strong>جهت تحلیل روندیابی تغییرات حرارتی سطوح و میزان همبستگی فضایی سبزینگی پوشش گیاهی با این پدیده در اثر تحولات شهرنشینی و شهرسازی شهر تهران بین سالهای 94-1382 مورد پژوهش واقع شده است. </strong><strong>تصاویر ماهواره ای بدون پوشش ابری و صاف کلانشهر تهران توسط ماهواره ی </strong><span dir="LTR">Landsat8</span><strong> برای مرداد ماه سال 1394 و ماهواره ی </strong><span dir="LTR">ASTER</span><strong> برای مرداد ماه سال 1382 </strong><strong>به کمک نرم افزار </strong><span dir="LTR">Envi</span><strong> و از طریق الگوریتم های مختلف در سنجش از دور به الگوهای فضایی میزان حرارت سطوح و </strong><strong>شاخص پوشش گیاهی نرمال شده (</strong><span dir="LTR">NDVI</span><strong>) کلان</strong><strong>شهر تهران تبدیل شده است.</strong> <strong>خروجی های فضایی این پژوهش نشان می دهند در طی تقریبا یک دهه ی اخیر کمینه ی و میانگین حرارت سطوح کلانشهری تهران به ترتیب </strong><span dir="LTR">c</span><strong>̊</strong><strong> 3.67 و </strong><span dir="LTR">c</span><strong>̊</strong> <span dir="LTR">0.47</span><strong> کاهش یافته است. همچنین میانگین شاخص پوشش گیاهی نرمال شده از0.06- به 0.10 افزایش یافته است. در همین بازه زمانی برآورد همبستگی فضایی بین </strong><span dir="LTR">NDVI</span><strong> با </strong><span dir="LTR">LST</span></span></span><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:16px;"><span style="font-family: nasimyw;"> در مناطق 22گانه شهر هم حاکی از کاهش 2% است. این کاهش همبستگی به معنای افزایش نقش فعالیت های انسانی بر میزان شدت جزیره حرارتی شهر است. بنابراین توجه به برنامه ریزی فعالیت های انسانی در شهر در راستای جلوگیری از تغییرات اقلیم در کلانشهری همچون تهران بیش از پیش جهت دستیابی به توسعه ی پایدار الزامی به نظر می رسد</span></span>.</span></strong></div> مجتبی رفیعیان http://system.khu.ac.ir/jsaeh/browse.php?a_id=2747&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><span dir="RTL" style="letter-spacing: -0.1pt;"><span style="font-family: b nazanin;">هدف این پژوهش شناسایی تغییرات زمانی و پراکندگی فضایی رخداد توفان های تندری گستره استان سیستان و بلوچستان، در مقیاس ساعتی، ماهانه، فصلی و سالانه، در دوره آماری سی ساله (2016 -1987) می باشد. بدین منظور از داده های ساعتی هوای حاضر (</span></span><strong><span style="letter-spacing: -0.1pt;"><span style="font-family: times new roman, serif;">ww</span></span></strong><span dir="RTL" style="letter-spacing: -0.1pt;"><span style="font-family: b nazanin;">) 7 ایستگاه همدید استان سیستان و بلوچستان استفاده گردید. جهت بررسی تغییرات زمانی این رویداد از روش ناپارامتریک من کندال و شیب سن استفاده شد. ضمن اینکه ارتباط این پدیده با انسو و همچنین پراکندگی مکانی آن مورد بررسی قرار گرفت. نتایج بررسی ها نشان می دهد که در مقیاس ساعتی بیشترین توفان های تندری در ساعات 12 و 15 بعد از ظهر رخ داده است و به ندرت در شب رخ می دهند.به لحاظ ماهانه بیشترین بسامد توفان های تندری متعلق به ماه مارس و می باشد. در بین فصول، فصل بهار با 756 (5/17%) رخداد بیشترین &nbsp;و پاییز (5/17%) و تابستان (17%) کمترین فراوانی را دارند و همچنین در دوره ی آماری مورد مطالعه سال 1997 با 195 و سال 1985 با 12 رخداد به ترتیب بیشترین و کمترین فراوانی را داشته است.بررسی روند تغییرات توفان های تندری در ایستگاه های منتخب نشان می دهد که توفان های تندری در تمامی ایستگاه ها به جز ایستگاه سراوان روند افزایشی دارند. این روند کاهشی در سطح 95% معنی دار است. از دیگر نتایج این پژوهش این است که حدود 72 درصد توفان های تندری در فاز گرم انسو (النینو) رخ می دهد و نوسانات سالانه این پدیده مرتبط به تغییر الگوهای جوی در طی النینو می باشد.به لحاظ آرایش مکانی بیشترین توفان های تندری در تمامی فصول در شرق استان با مرکزیت ایستگاه های ایرانشهر و سراوان رخ می دهد.&nbsp; این آرایش فضایی در مقیاس فصلی بدین صورت است که بیشترین توفان های تندری تابستانه و پاییزه با منشاء حاره ای از مرکزیت شهر ایرانشهر برخوردار است ولی در طی فصول زمستان و بهاره با منشاء برون حاره ای با مرکزیت شهر سراوان می باشد </span></span></span></div> محسن حمیدیان پور http://system.khu.ac.ir/jsaeh/browse.php?a_id=2748&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><span style="font-family: nasimyw;"><strong><span dir="RTL">بخش کشاورزی و بویژه زیربخش باغبانی، به دلیل وابستگی بیشتر به شرایط آب و هوایی، بیشترین آسیب ناشی از تغییرات اقلیمی را متحمل می شود، باغداری پایدار بر پایه رفتار بلندمدت باغداران برای تضمین پایداری و بهره وری زمین در آینده پدید می آید و به انتظارات و نگرانی های جامعه موردنظر در مورد تأمین غذای سالم و به حفاظت از محیط زیست و کاهش مخاطرات طبیعی توجه دارد. هدف اصلی این پژوهش، بررسی راهکارها</span><span dir="RTL">ی</span> <span dir="RTL">کاهش مخاطرات طبیعی و مدیریت ریسک در توسعه پایدار باغات مرکبات استان مازندران بود. پژوهش از نوع کاربردی و جامعه آماری آن شامل 122361 باغدار مرکبات در روستاهای مربوط به 12 شهرستان استان مازندران بود.حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران به تعداد 290 نفر تعیین گردید و نمونه گیری به روش طبقه ای تصادفی با انتساب متناسب انجام شد. ابزار پژوهش پرسشنامه ای بوده که روایی (صوری و محتوایی) آن بر اساس نظر جمعی از کارشناسان کشاورزی پایدار، اعضای هیأت علمی گروه ترویج و آموزش کشاورزی و گروه مدیریت و توسعه کشاورزی دانشگاه تهران تأیید گردید و روایی تشخیصی با استفاده از شاخص میانگین واریانس استخراج شده و پایایی پرسشنامه با استفاده از محاسبه آلفای کرونباخ و نیز پایایی ترکیبی تأیید شد.برای تبیین راهکارها از روش تحلیل عاملی تأییدی در مدل سازی معادلات ساختاری با نرم افزار لیزرل نسخه 8.80 استفاده گردیده است. </span>با توجه به نتایج تحقیق در رتبه بندی سازه های مربوط به بعد سازوکارها در مدل تحلیل عاملی مرتبه دوم، &quot;عوامل حمایتی- اعتباری&quot;، &quot; عوامل محیطی- فضایی&quot; ، &quot; عوامل اجتماعی-مشارکتی&quot;، &quot; عوامل دانش و آگاهی&quot;، &quot; عوامل زیرساختی- نهادی&quot; ، &quot;عوامل آموزشی- اطلاعاتی&quot; و &quot; عوامل اقتصادی&quot; به ترتیب بیشترین نقش را به واسطه بار عاملی در ساختار عاملی مرتبه دوم دارند.</strong></span></span></div> فاطمه رزاقی بورخانی http://system.khu.ac.ir/jsaeh/browse.php?a_id=2749&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><span style="font-family: nasimyw;"><strong><span style="color: rgb(34, 34, 34);">با توجه به روند تغییرات اقلیم و کاهش بارندگی در دهه اخیر، </span></strong><strong><span style="color: rgb(34, 34, 34);">خشکسالی</span></strong><strong><span style="color: rgb(34, 34, 34);"> به یک مشکل بزرگ در </span></strong><strong><span style="color: rgb(34, 34, 34);">جهان</span></strong> <strong><span style="color: rgb(34, 34, 34);">و بالاخص در مناطق خشک و نیمه خشک از قبیل ایران تبدیل شده است</span></strong><span dir="LTR"><span style="color: rgb(34, 34, 34);">.</span></span><strong><span style="color: rgb(34, 34, 34);"> از این رو پایش و مدیریت آن امری مهم می باشد. در مقابل روش های سنتی که مبتنی بر مشاهدات ایستگاه های هواشناسی هستند و بیشتر به بررسی خشکسالی هواشناسی می پردازند، استفاده از تکنیک </span></strong><strong><span style="color: rgb(34, 34, 34);">سنجش از دور</span></strong> <strong><span style="color: rgb(34, 34, 34);">و تصاویر ماهواره ای به عنوان یک ابزار مفید جهت پایش مکانی و زمانی خشکسالی کشاورزی مورد توجه محققین واقع شده است. اما استفاده از </span></strong><strong><span style="color: black;">این تکنیک و نتایج حاصل از آن همچنان نیاز به ارزیابی و واسنجی برای مناطق مختلف دارد.</span></strong> <strong><span style="color: black;">هدف از این مطالعه بررسی الگوهای مکانی و زمانی خشکسالی با استفاده از داده های ماهواره ای سنجنده مادیس بین سال های 2013-2000 می باشد. بدین منظور شاخص های خشکسالی بر مبنای داده های ماهواره ای شامل: شاخص اختلاف نرمال شده پوشش گیاهی </span></strong><span dir="LTR"><span style="color: black;">(NDVI)</span></span><strong><span style="color: black;">، شاخص وضعیت پوشش گیاهی </span></strong><span dir="LTR"><span style="color: black;">(VCI)</span></span><strong><span style="color: black;">، شاخص وضعیت دما (</span></strong><span dir="LTR"><span style="color: black;">TCI</span></span><strong><span style="color: black;">)، شاخص خشکی </span></strong><span dir="LTR"><span style="color: black;">(TDVI)</span></span><strong><span style="color: black;"> و شاخص رطوبت خاک (</span></strong><span dir="LTR"><span style="color: black;">SWI</span></span><strong><span style="color: black;">) از روی تصاویر مادیس برای دوره زمانی مورد نظر و در مقیاس های زمانی فصلی، شش ماهه و سالانه استخراج گردید و نتایج حاصل از این شاخص ها با مقادیر شاخص بارش استاندارد (</span></strong><span dir="LTR"><span style="color: black;">SPI</span></span><strong><span style="color: black;">) مقایسه گردید. نتایج نشان می دهد که محدوده مطالعاتی به طور کلی از پوشش گیاهی متوسط تا کم برخوردار است. برمبنای محاسبه های انجام شده شرایط اقلیمی محدوده با نتایج حاصل از شاخص گیاهی </span></strong><span dir="LTR"><span style="color: black;">VCI</span></span><strong><span style="color: black;"> در مقیاس فصلی، تطابق بیشتری دارد.</span></strong><strong> در نتیجه شاخص </strong><span dir="LTR">VCI</span><strong> به عنوان بهترین شاخص جهت پایش خشکسالی کشاورزی استان مرکزی انتخاب گردید.</strong> <strong><span style="color: black;">همچنین نتایج به دست آمده از به کار گیری شاخص گیاهی </span></strong><span dir="LTR"><span style="color: black;">VCI</span></span><strong><span style="color: black;">، نشان دهنده وضعیت خشکسالی در سال های 2000 و 2008 و وضعیت ترسالی در سال های 2009 و 2010 نسبت به دوره مطالعاتی در منطقه می باشد.</span></strong></span></span></div> سعید حمزه http://system.khu.ac.ir/jsaeh/browse.php?a_id=2750&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><span style="font-family: nasimyw;"><strong>پژوهش در زمینه مخاطرات طبیعی دارای سابقه ای غنی در علم جغرافیا است. در میان تمام مخاطرات طبیعی، زلزله یکی از جدی ترین آن ها است که زیان های عظیم اقتصادی و مرگ ومیر مردم را به بار می آورد. کشور ایران بر روی کمربند زلزله خیز آلپ ـ هیمالیا واقع شده که یک منطقه مستعد زلزله است. از این رو زمین لرزه های مخرب عظیمی در گذشته در کشور ایران روی داده است. هدف اصلی از انجام این پژوهش تحلیل فضایی میزان خطر زلزله در سکونتگاه های شهری و روستایی استان گیلان است. در این راستا از تحلیل های فضایی در نرم افزار </strong><span dir="LTR">ArcGIS</span><strong> و تحلیل فاصله اقلیدسی استفاده شد. احتمال وقوع خطر زلزله در استان گیلان بر اساس فاصله از خطوط گسل های فعال و غیر فعّال تحلیل شد. نتایج نشان داد که72/40 درصد از مساحت استان گیلان در فاصله صفر تا 15 کیلومتری گسل های فعّال&nbsp; قرار دارد و همچنین 45/64 درصد از مساحت این استان در فاصله ای کمتر از هشت کیلومتر تا گسل های غیر فعال قرار دارند.</strong> <strong>تحلیل خطر زلزله در نقاط شهری استان گیلان براساس خطوط گسل فعّال حاکی از آن است که 18 نقطه شهری در پهنه با خطر بسیار بالای زلزله و 14 شهر در پهنه با خطر بالای زلزله قرار دارند. براساس مطالعات انجام شده 57/20 درصد از جمعیت نقاط شهری در پهنه با خطر بالای بسیار بالای زلزله (80 تا 100 درصد) ساکن هستند. تحلیل خطر وقوع زلزله در نقاط شهری استان گیلان براساس گسل های غیر فعّال حاکی از آن است که، 20 نقطه شهری با جمعیت نسبی 44/25 درصد در پهنه با خطر بسیار بالای زلزله ساکن هستند.&nbsp; مطالعات انجام شده در زمینه نقاط روستایی استان گیلان براساس گسل های فعّال نشان داد که از مجموع 2925 سکونتگاه روستایی، 1350 روستا با جمعیت نسبی 90/24 درصد در پهنه با خطر بسیار بالای زلزله ساکن هستند. تحلیل خطر زلزله در نقاط روستایی استان گیلان براساس فاصله از گسل های غیرفعّال نشان داد که 1679 روستا در پهنه با خطر بسیار بالای زلزله قرار دارند. در پایان پژوهش پیشنهاد هایی در راستای مقابله با خطر وقوع زلزله ارائه شد.</strong></span></span></div> سیدرضا آزاده http://system.khu.ac.ir/jsaeh/browse.php?a_id=2751&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><span style="font-family: nasimyw;"><strong><span style="color: rgb(13, 13, 13);">تاب آوری شهری به توانایی یک سیستم شهری در مقیاس زمانی و فضایی برای حفظ یا بازگشت سریع به عملکردهای مطلوب گذشته در برابر اختلال(مخاطرات طبیعی) در جهت پایداری با تغییرات گفته میشود. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی ابعاد تاب آوری شهری در برابر مخاطرات طبیعی در منطقه 12 کلانشهر تهران تدوین شده است. روش پژوهش توصیف- تحلیلی بوده و دادهها به روش مطالعات کتابخانه ای و پیمایشی گرداوری شده است. برای تجزیه و تحلیل دادهها از آمار توصیفی و استنباطی(آزمون </span></strong><span dir="LTR"><span style="color: rgb(13, 13, 13);">T-Test</span></span><strong><span style="color: rgb(13, 13, 13);"> تک نمونه ای و </span></strong><span dir="LTR"><span style="color: rgb(13, 13, 13);">Friedman Test</span></span><strong><span style="color: rgb(13, 13, 13);">) استفاده شده است. جامعه آماری شامل خبرگان مدیریت مسائل برنامهریزی شهری می باشد که 80 نفر به صورت نمونه های هدف مند انتخاب مورد پرسشگری قرار گرفتند. نتایج نشان داد مؤلفه پایداری زیست محیطی (33/20) مربوط به بعد اکولوژی تاب آوری شهری در رتبه اول اهمیت قرار گرفته و مؤلفه قابلیت تطبیق سیستم (11/10) مرتبط به بعد نهادی (سازمانی) به عنوان کم اهمیت ترین مؤلفه تعیین شده است. همچنین وضعیت بعد اقتصادی تابآوری شهری در برابر مخاطرات طبیعی از مطلوبیت کمی (ضعیف)، وضعیت ابعاد اجتماعی، اکولوژی و نهادی (سازمانی) با مطلوبیت خیلی ضعیف همراه است. در نهایت میتوان بیان کرد که مطلوبیت تاب آوری شهری در منطقه 12 کلانشهر تهران در برابر مخاطرات طبیعی با توجه به کلیه ابعاد و مؤلفهها خیلی ضعیف بوده است و بنابراین این منطقه در برابر مخاطرات طبیعی تابآور و پایدار نیست</span></strong><span dir="LTR"><span style="color: rgb(13, 13, 13);">.</span></span></span></span></div> فرزانه ساسان پور http://system.khu.ac.ir/jsaeh/browse.php?a_id=2752&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><span style="font-family: nasimyw;"><strong>این تحقیق باهدف جهت شبیه سازی و محاسبه حداکثر شدت جزیره حرارتی(</strong><span dir="LTR">UHI _max</span><strong>) با توجه به شرایط هندسه شهری در منطقه کوچه باغ شهر تبریز با استفاده از معادله عددی- نظری </strong><span dir="LTR">Oke</span><strong> به رشته تحریر درآمد. جهت انجام این کار، ابتدا هندسه محله مورد نظر با توجه به شعاع 15 متری از محور معابر به بلوک های مجزایی تقسیم بندی شد. سپس نسبت عرض معابر(</strong><span dir="LTR">W</span><strong>) و ارتفاع بناها(</strong><span dir="LTR">H</span><strong>) در نرم افزار</strong><span dir="LTR">GIS</span><strong> محاسبه و در پایان بر اساس معادله </strong><span dir="LTR">Oke</span><strong>، شدت</strong><span dir="LTR">UHI_max</span><strong> محاسبه و شبیه سازی گردید. نتایج حاصل از این شبیه سازی نشان داد، که در محله کوچه باغ تبریز هر چه بناها بلندمرتبه تر و عرض معابر کمتر باشد میزان شدت جزیره حرارتی بیش تر، و هرقدرعکس این شرایط حاکم باشد، مقدار </strong><span dir="LTR">UHI _max</span><strong> نیزکم تر خواهد بود. همچنین زمانی که نسبت </strong><span dir="LTR">H/W</span><strong>در منطقه شهری موردمطالعه بین 54/0تا 81/0 است، </strong><span dir="LTR">UHI _max</span><strong>بین 5 تا 6/6 درجه سانتی گراد باقی می ماند؛ اما وقتی که نسبت</strong><span dir="LTR">H/W </span><strong>&nbsp;در محدوده 01/1 تا 98/1 قرار داشته باشد، ارزش </strong><span dir="LTR">UHI _max</span><strong>بین 5/7 تا 2/10 درجه خواهد بود. نتایج دیگر این مدل نشان داد که، در این محله بلوک </strong><span dir="LTR">A</span><strong> با&nbsp; 5 درجه و بلوک </strong><span dir="LTR">H</span><strong> با 2/10 درجه سانتی گراد دارای کمترین و بیشترین مقدار شدت </strong>&nbsp;<span dir="LTR">UHI</span><strong>می باشند. بنابراین می توان گفت که بلوک </strong><span dir="LTR">A</span><strong> استانداردترین و بلوک </strong><span dir="LTR">H</span><strong>غیراستانداردترین پیکربندی را در این محله دارا بودند. برآورد حاصل از مدل رگرسیون نیز نشان داد که عرض معابر( با 6/91 درصد)نسبت به ارتفاع ساختمان (با 6/6 درصد)اثر بیش تری در تغییرات </strong><span dir="LTR">UHI _max</span><strong>دارد.&nbsp; </strong></span></span><br> &nbsp;</div> میثم طولابی نژاد