Persian Language and Literature

fa خویشکاری های موبدان در شاهنامه Functions of mubads in Shahnameh پژوهشي Research <p>در ایران باستان موبدان همواره یکی از مقامات برجسته جامعه به‌شمار میآمدند و در دربار شاهان نفوذی فوقالعاده داشتند. این امر به‌خوبی در مشهورترین حماسه ملی ایران نمود یافته است و به حدی اهمیت دارد که با بررسی نقش و جایگاه موبدان در شاهنامه چگونگی ارتباط دین و حکومت در ایران باستان مشخص میشود. خویشکاری موبدان در شاهنامه منحصر به اجرای مناسک دینی نیست. آنها هم در اداره کشور اختیارات گستردهای دارند، هم از نظر علمی سرآمد زمان خویشاند، هم تعلیم و تربیت را به عهده دارند و هم راوی داستانهای کهن هستند. نظارت بر امور اقتصادی و پرچمداری در جنگها نیز از دیگر کارکردهای موبدان به‌شمار میرود. شایان یادآوری است واژه موبد در شاهنامه همیشه به معنای عالم دینی نیست، بلکه توسّع معنایی یافته و بر دانا و خردمند نیز اطلاق شده است. نگارندگان می‌کوشند کنشها و سلسله‌مراتب موبدان را بر اساس متن شاهنامه و با استفاده از برخی متون پهلوی و تواریخ عهد اسلامی بازنمایند.</p> <p>In ancient Iran, mubeds were always among the most prominent authorities of the country and were highly influential in kings’ courts. This role is well depicted in Iran’s most famous national epic, and it is of such an importance that by examining their roles and positions in Shahnameh, one can find how religion and government were closely related in ancient Iran. In Shahnameh, the mubads’ responsibilities were not just limited to conducting religious ceremonies and rites. They enjoyed power and authority in country’s administration and were the most educated people of their age. They were responsible for the education and also narrated ancient stories. Observing the economic affairs and bearing the flag in battles were other responsibilities of the mubeds which are also well depicted in Shahnameh. It should be noted that “mubed” in Shahnameh is used as a generic term and it is not always used to mean a “clergy”. Rather, its meanings had expanded and the term was attributed to wise and erudite people. In this paper, the authors attempt to explain the functions and hierarchies of mubeds according to Ferdowsi’s Shahnameh.</p> موبد , خویشکاری , دین , سیاست , فرهنگ , ایران باستان , شاهنامه فردوسی , Mubed, Responsibility, Religion, Politics, Ancient Iran, Ferdowsi’s Shahnameh 59 89 http://jpll.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3-54&slc_lang=fa&sid=1 Akbar Shamian Saroukalaei اکبر شامیان ساروکلایی ashamiyan@birjand.ac.ir 10031947532846002397 10031947532846002397 Yes استادیار دانشگاه بیرجند Zahra Delpazir زهرا دلپذیر delpazir100@yahoo.com 10031947532846002398 10031947532846002398 No کارشناس ارشد دانشگاه بیرجند