fa تأثیر تاریخ ترجمه متون فارسی بر فرهنگ فرانسه در قرون هجدهم و نوزدهم پژوهشي Research <p>آشنایی فرانسویان با فرهنگ و ادب ایرانی در مقایسه با شناخت فرهنگ یونانی و لاتین دیر صورت گرفت. تاریخ زبان فرانسه را باید از تاریخ ادبیات فرانسه جدا کرد. زبان فرانسه کم‌کم از قرن پنجم میلادی بعد از استقلال از امپراتوری روم شکل گرفت، حال آنکه تاریخ ادبیات فرانسه از قرن دوازدهم با جنگ‌های صلیبی و اولین‌بار با ادبیات حماسی خودنمایی کرد. کشیشان مسیحی فرانسوی، که در به وجود آوردن زبان فرانسه و ادبیات فرانسه نقش به‌سزایی داشتند، با نام زرتشت از طریق ترجمه کتاب‌های تاریخی یونانی و لاتین آشنا بودند. اما بیشتر، از طریق تورات و انجیل، ایران باستان را نجات دهنده یهودیان و بعداً عیسی مسیح می‌دانستند. در طول جنگ‌های صلیبی ایران همواره چون کشوری عربی شناخته می‌شد. با رفت و آمد کشیشان مسیحی در دوران مغول و تأثیر مسیحیان در دربار نام ایران بالا گرفت. اما ارائه ترجمه‌های تاثیرگذار را باید از دوران صفویه به بعد و در نتیجه اقامت‌های طولانی آنان در ایران و فراگیری زبان فارسی دانست. اینجا به دو مقطع زمانی مهم برای شهرت نام ایران باید توجه کرد: قرن هجدهم که در آثار این دوره، دست‌مایه‌هایی تحت تأثیر ترجمه متون فارسی، و نیز اثار اقتباسی و تقلیدی دیده می‌شود. این ترجمه‌ها از رنسانس تا آخر قرن هفدهم بیشتر به دست فرستندگان دربار، به‌خصوص مبلّغان مسیحی، صورت گرفته بود و به شکل لغت‌نامه‌ی تحلیلی، رمان‌های شرقی، موضوعات نمایشنامه‌ای، حکایت و افسانه بود. همچنین خاطراتی از سیّاحان پروتستان فرانسوی در دست بود که دید انتقادی‌شان، به‌دلیل در اقلیت قرار داشتن، گشایشی بود بر نقد رژیم‌های استبدادی در اروپا، نقد کشیشان مسیحی و نیز روش‌های تعلیم و تربیت در قرن هجدهم. این منابع بر آثار متفکرانی چون مونتسکیو، ولتر، آنکتیل دوپرون و نویسندگان دایر‌ه‌المعارف مانند دیدرو که دوران بحران تفکر انقالب کبیر فرانسه را رقم زدند، تأثیر به‌سزایی بر جای گذاشت. گرچه ترجمه‌ها افلاطونی، فرامتنی و قوم‌مدار بودند و به دلیل عدم تسلط بر زبان فارسی کاستی‌هایی داشتند، چنان تأثیری بر تفکر جامعه فرانسه گذاشتند که تأسیس رشته بااهمیتی به نام شرق‌شناسی در قرن نوزدهم پیامد این تأثیر بود. مقطع زمانی دوم، قرن نوزدهم است که در خلال آن، ترجمه آثار فارسی نظام‌مندتر شد و به قلم فرستاده‌های سیاسی آموزش‌دیده صورت گرفت. تأثیر این ترجمه‌ها نه تنها در بخش سیاسی بلکه در بخش ادبی نیز مشاهده می‌شود. آثار شاعرانی چون سعدی و حافظ بر مکتب رمانتیسم به‌خصوص آثار ویکتور هوگو، و بر مکاتب ادبی دیگر چون سمبولیسم و سوررئالیسم بسیار تأثیرگذار بود. در بخش مردم‌شناسی، گوبینو تحت تأثیر نژاد آریایی بحث‌ها و تبادل‌نظرهای زیادی برانگیخت که منجربه آرمان‌های نژادپرستانه در قرن بیستم شد.</p> <p>The French speakers&rsquo; acquaintance with Iranian culture and literature took place later than that of speakers of Latin and Greek. The history of French language should be distinguished from the history of French literature. The French language developed gradually from the 5^th century and after the independence from the Roman Empire. That is why the history of French literature was first realized as epic literature in the 12^th century corresponding with Crusades. French Christian priests who had an essential role in creating the French language and literature were familiar with Zoroaster via translated Greek or Latin history books. However, more generally, via Bible and Torah, they regarded ancient Iran as the savior of Jews and Jesus Christ. During the Crusades, Iran was constantly regarded as an Arab country. Parallel with movement of Christian priests in the Mongolian period and the Christians&rsquo; influence in the royal palace, Iran&rsquo;s name became well-known. However, we should regard the influential translations as a production of Christians&rsquo; long residence and learning of Persian language during and after the Safavieh period. One may consider two significant periods in the reputation of the name of Iran: The18^th Century whose literary works embrace a collection of manuscripts influenced by translations, interpretations, and reproductions. These works were criticized from Renaissance to the end of the 17^th century, mostly by monarch messengers, especially Christian missioners, in the form of analytical dictionaries, oriental novels, dramatic subjects, fables and myths. These sources dramatically influenced the woks of such elites as Montesquieu, Voltaire, and the authors of the Diderot encyclopedia who marked the thought crisis period of the Great French Revolution. Although the translations were considered as Platonic, paratextual, and racial due to lack of Persian literacy, they had a drastic effect on the intellectuality of the French society and resulted in the foundation of a significant field named Orientalism in the 19^th century. In this era, translation of Persian works was done by trained diplomatic agents in a more organized way. Its influence was realized not only in politics but also in the Romanticism school; specifically, in the works of Victor Hugo and other literary schools such as Symbolism and Surrealism. In ideology and anthropology, Gobineau, who was under the influence of Aryan race, provoked a number of argumentations which, in turn, led to racism in the 20^th century.&nbsp;</p> ترجمه , سیاحت‌نامه , سیاست , تمدّن , ادبیات , Translation, Travel book, Civilization policy, Literature 129 162 http://jpll.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3-100&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Eshghi فاطمه عشقی naideshghi@yahoo.fr 10031947532846002388 10031947532846002388 Yes استادیار دانشگاه علامه طباطبایی