fa بازتاب علم نجوم در شگردهای تصویرگری خاقانی پژوهشي Research <p>خاقانی یکی از بزرگ‌ترین چکامه‌سرایان ادب پارسی در قرن ششم است. یکی از بارزترین ویژگی‌های سبکی این عصرـ که بیشتر در بین شاعران آذربایجان دیده می‌شود ـ استفاده گسترده از انواع علوم و فنون روزگارـ از جمله نجوم ـ می‌باشد. خاقانی که علم نجوم را تمام و کمال فرا گرفته بود، با پشتوانه استعداد سرشار، معلومات گسترده، ذهن وقاد و طبع روانش، با استادی و مهارت بی‌نظیر خود از مجموع اصطلاحات، احکام و ظرافت‌های این علم در تصویرگری استفاده کرده است. تلفیق باورها و اصطلاحات نجومی با اعتقادات دینی و اساطیری همراه با رعایت انواع تناسب‌های لفظی و معنایی و ترفندهای زیباسازی کلام، گاهی آن‌چنان هنری و شگفت‌انگیز است که خواننده را مات و مبهوت می‌کند و در برابر هنرنمایی و سحر قلم او تسلیم می‌سازد. این مقاله کوشیده است تا بر پایه دقت در ژرف‌ساخت هنری و زیباشناختی شعر خاقانی پاره‌ای از تصاویر شعری او را که ملهم از اصطلاحات و احکام نجومی است، بررسی و تحلیل نماید و میزان، چگونگی و شگردهای استفاده شاعر بزرگ شروان از این باورها و اصطلاحات را در تصویرسازی نشان دهد.</p> <p>Khaghani is one of the greatest Qasida composers in the Persian literature in the sixth century. One of the main stylistic features of this era &ndash; which is more seen in the poets of Azarbayejan- is extensive use of the terms and beliefs of different sciences in their time, including astronomy. Khaghani who was a master in astronomy has used the details of this science in creating poetic images. Sometimes he combines astronomical terms and beliefs with mythological and religious beliefs along with different types of semantic and verbal parallels and various figures of speech and thought in a way that astonishes the reader. This article aims at analyzing different ways that Khaghani&rsquo;s metaphoric mind has used by means of astronomical terms and beliefs to show his wonderful power in creating new and invented images in his poems</p> خاقانی , دیوان خاقانی , علم نجوم , تصویرگری , Khaghani, Kaghani’s Divan, Astronomy, Imagery 45 86 http://jpll.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3-46&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Behnamfar محمد بهنام‌فر 10031947532846002360 10031947532846002360 Yes استادیار دانشگاه بیرجند Mohammad Ali Mohammadi محمدعلی محمدی 10031947532846002361 10031947532846002361 No استادیار دانشگاه آزاد واحد سراوان