fa نقدی بر انتساب حافظ به طریقه ملامت پژوهشي Research <p>این مقاله به نقد آراء دو گروه از شارحان کلام حافظ پرداخته است که وی را ملامتی و یا متمایل به آیین ملامت دانسته‌اند. نظر گروه اول که به ضرس قاطع حافظ را ملامتی خوانده‌اند، با عنایت به فاصله زمانی میان عصر زندگانی وی و روزگار رواج اندیشه ملامت، مورد تردید قرار گرفته است؛ اما نمایاندن نادرستی نظر گروه دوم که حافظ را متمایل به اندیشه ملامتیان، دل‌باخته و پذیرنده اصول ایشان و صاحب توافق با مشرب آنان معرفی کرده و به عرفانش رنگ ملامت داده‌اند، هدف عمده این مقاله بوده است. برای تحقق این منظور، ذیل هفت شماره به طرح توافق‌ها و تقابل‌های کلام حافظ با آراء اهل ملامت پرداخته‌ایم تا وجود گزاره‌های متناقض و ناهم‌خوان در شعر وی و عاری بودن عرصه کلام بزرگان طریق ملامت از چنین گزاره‌هایی را برجسته سازیم. سپس کوشیده‌ایم تا برای هم‌خوانی‌ها و ناهم‌خوانی‌های کلام حافظ با عقاید ملامتیان دلیلی سازگار با منطق زبانی و ساختار شعر او عرضه کنیم. در پایان با تکیه بر دلایل ارائه شده، این نتیجه را به دست داده‌ایم که حافظ مبلّغ هیچ اندیشه رسمی یا غیر رسمی نیست. او شاعری آزاداندیش است که در هیچ قالبی اعم از عرفانی و غیر عرفانی نمی‌گنجد و هنرش را در درجه اول اهمیت قرار می‌دهد. با این همه، تأویل‌پذیری شعر وی از سویی و سعی شارحان بر پاسخ‌گویی به افق توقّعات زمانه از سویی دیگر، سبب اعطای مشرب ملامتی به وی شده است.</p> <p>This article presents a critical study of two groups of Hafiz&rsquo;s poetry commentators who have introduced&nbsp; &nbsp;him <em>as Malamati or as a poet </em>inclined to the customs of<em> Malamat. </em>Due to the wide time gap between the mallamat epoch and the time Hafiz lived, the first group&rsquo;s emphasis on Hafiz as being a <em>Malamati</em> is doubtful. This article seeks to refute the claim made by the second group that Hafiz was inclined to mallamati thoughts by adhering to their doctrines. The same group has charecrterised gafiz&#39;s Erfan as a Malamt one.To this end; this article discusses seven cases of agreement and disagreement between Hafiz&rsquo;s poetry and Malamatis&rsquo; opinions in order to highlight contradictory interpretations in his poetry and the lack of such&nbsp;&nbsp; interpretations in the discourse of <em>Malamati </em>proponents. Then, this study has attempted to find a reason compatible with his linguistic logic and poetic construction for agreements and disagreements between Hafiz&rsquo;s poetry and <em>Malamatis&rsquo;</em> opinions. Eventually, according to the reasons presented, it is concluded that Hafiz is by no means a propagandist for any official or unofficial thought. He is a freethinking poet who doesn&rsquo;t fit any sort of mystical or nonmystical doctrines, and his art is of the highest value to him. Nevertheless, his poetry&rsquo;s interpretability and, on the other hand, commentators&rsquo; efforts to present a response more compatible with the current expectations have led to attributing the title<em> Malamat to him.</em></p> <p></p> تأویل‌پذیری شعر حافظ , تناقض در شعر حافظ , حافظ و ملامتیه , آراء ملامتیان , Interpretativity of Hafiz’s poetry, Pradox in Hafiz’s poetry, Hafiz and Malamatyieh, Malamaits' opinions 171 191 http://jpll.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3-134&slc_lang=fa&sid=1 Farideh Vejdani فریده وجدانی f_vejdani@yahoo.com 10031947532846002479 10031947532846002479 Yes استادیار دانشگاه زنجان