Persian Language and Literature

fa «تناسب» در نقد ادبی از نگاه غلامحسین یوسفی proportionality in literary criticism from GolamHossein Yosefi’s view نقد ادبی نقد ادبی پژوهشي Research تناسب به‌منزلۀ مولفه‌ای مهم در تاریخ نقد ادبی، نقشی کلیدی در نقدهای غلامحسین یوسفی نیز داشته است. بررسی این موضوع می‌تواند به شناخت بخشی از مجموعۀ نقد دانشگاهی در زبان فارسی کمک کند. از این رو، هدف مقالۀ حاضر بررسی چیستی و انواع و پیامدهای تناسب در نقد ادبی نزد غلامحسین یوسفی است. در این مقاله با مطالعۀ آثار غلامحسین یوسفی، چیستی تناسب، انواع آن و رابطۀ آن با دیگر مولفه‌های نقد ادبی از منظر یوسفی بررسی شده است. می‌توان گفت، یوسفی دایره‌ای گسترده از واژگان را برای اشاره به تناسب به‌کار می‌گیرد. انواع تناسب هم نزد یوسفی شامل تناسب ویژگی‌های شخصیت با منش وی، تناسب میان بخش‌های مختلف متن، تناسب میان عناصر فرمی و محتوایی می‌شود. یوسفی تناسب را در ارتباط با مولفه‌هایی چون ایجاز و اطناب و تصویرسازی نیز به‌کار می‌گیرد. و سرانجام، رعایت انواع تناسب در متن از نظر یوسفی پیامدهایی مثبت دارد که مهم‌ترین&lrm;شان عبارتند از:‌ وحدت و انسجام متن، واقع‌گرایی و باورپذیری، و تأثیر بر مخاطب. در نقدهای یوسفی (الف) هیچ‌گاه تعریف و توصیفی دقیق از مولفه‌های یادشده ارائه نمی‌شود، چنانکه گویی همگان بر سر معنای آنها توافق دارند. این بدیهی‌پنداری مفاهیم، یکی از ویژگی‌های نگاه یوسفی به نقد ادبی است؛ (ب) باوجود تأکید نظری وی بر لزوم تناسب فرم و محتوا، به نظر می‌رسد در عمل، محتوا برای وی مهم‌تر از فرم است؛ چنانکه عناصر فرمی نیز با ویژگی‌هایی محتوایی توصیف می‌شوند؛ (ج) وی با نگاهی ارزش‌گذارانه، انواع تناسب و پیامدهای آن را نقطۀ قوت اثر ادبی تلقی می‌کند. نکته آخر اینکه یوسفی در استفاده از معیار تناسب در نقد ادبی، تا حد زیادی متأثر از نظریه‌های کلاسیک و نئوکلاسیک است. Proportionality as an element in history of literary criticism has a key role in GolamHossein Yosefi’s critique. The purpose of this article is to study the nature, types, and consequences of proportionality in literary criticism according to Yousefi’s works specially CheShme-ye Roshan, Didar Ba Ahl-e Ghalam, Yaddasht-ha, Kaghaz-e Zar, Barghaei Dar Aghoosh-e Bad. This paper have studied His attitude of proportionality, the types of proportionality in his works, and the relationship with other components of literary criticism. It can be said that Yousefi applies a wide range of vocabulary to refer to proportionality. For him, types of proportionality also include the proportion between character and his nature, the proportion between different parts of the text, the proportion between formal and content elements. He applies proportionality in relation with some elements such as ellipsis, periphrasis and imaging. according to Yousefi, Thus, observing various types of proportion is a strong point of a text and has consequences such as unity and coherence of the text, realism and credibility, and impact on the readers. In Yousefi's criticisms, (a) no precise definition or description of the aforementioned components is provided, as if everyone agrees on their meaning. This naturalization of concepts is one of the features of Yousefi's view of literary criticism. (b) Despite his theoretical emphasis on the necessity of proportionality between form and content, in practice, it seems that content is more important than form; as formal elements are described by content characteristics. (c) From an evaluative perspective, he considers the types of proportionality and its consequences to be the advantage of a literary work. finally, Yousefi's view of proportion is most indebted to the classical and neoclassical view of this criterion.    تناسب، نقد ادبی، غلامحسین یوسفی، بدیهی‌پنداری، وحدت. proportionality, literary criticism, GolamHossein Yosefi, naturalization, unity 0 0 http://jpll.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1571-4&slc_lang=fa&sid=1 Alireza Mohammadi Kalesar علیرضا محمدی کله‌سر amohammadi344@gmail.com 10031947532846008238 10031947532846008238 Yes Shahr-e Kord University دانشگاه شهرکرد Fariba Torabi فریبا ترابی a.mohammadi@gmail.com 10031947532846008239 10031947532846008239 No Shahr-e Kord University دانشگاه شهرکرد