fa پنج تفسیر منظوم صوفیانه نویافته ادبیات عرفانی ادبیات عرفانی پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="font-size:10pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA">یکی از جریان&shy;های ادبی رایج در ادوار تاریخی صفویه و قاجاریه، تفسیرنویسی منظوم قرآن به زبان فارسی است. ساختار فکری و زبانی این جریان ادبی در واقع ادامه تفاسیری همچون <i>کشف‌الاسرار</i> (تألیف 520 ق) به&shy;ویژه نوبت ثالثه، و <i>مواهب علیه</i> <i>(تفسیر حسینی)</i> (تألیف &nbsp;899- 897 ق) است؛ سنّتی که از نثر گذار کرده و برای تثبیت و گسترش خود به نظم روی &shy;آورده است. هدف پژوهش حاضر معرفی پنج اثر تفسیری کمترشناخته&shy;شده در ساحت نظم فارسی است. این پژوهش با مراجعه به منابع کتابخانه&shy;ای و دسترسی به نسخه‌های اصیل به روش توصیفی انجام شده است و نتایج آن برای انجام مطالعات بنیادی در زمینه ادبیات تصوف و </span><span lang="FA">علوم قرآنی </span><span lang="AR-SA">حائز اهمیت است. تفاسیر نویافته عبارت‌اند از: 1. </span><span lang="AR-SA">تحفه</span><span lang="AR-SA">المؤمنین (تألیف 1068ق) اثر مولوی کریم&shy;بخش صاحب متخلص به بدر 2. تفسیر رشیدی (؟)؛ ابوالفیاض قمرالحق 3. تفسیر</span> <span lang="AR-SA">نجم</span> <span lang="AR-SA">اصفهانی (تألیف 1336- 1335ق) اثر نجم‌الحکماء</span> <span lang="AR-SA">محمد</span> <span lang="AR-SA">موسوی</span> <span lang="AR-SA">واعظ</span> <span lang="AR-SA">ملقب</span> <span lang="AR-SA">به</span> <span lang="AR-SA">نجم</span> <span lang="AR-SA">اصفهانی 4. تفسیر اسماءالحسنی اثر گدا (؟) 5. تفسیر منظوم؛ نذر حسن‌بن‌محمد علی زیدی (1366-1247ق).&nbsp;&nbsp; </span></span></span></span></span></span><br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:110%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">One of the common literary </span></span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:110%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">trends</span></span></span><span lang="EN" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:110%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> in the Safavid and Qajar historical periods was writing the</span></span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:110%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> poetic</span></span></span> <span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:110%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">interpretation</span></span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:110%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> of the </span></span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:110%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Qur&rsquo;an in Persian. </span></span></span><span lang="EN" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:110%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The intellectual and linguistic structure of this literary </span></span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:110%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">trend</span></span></span><span lang="EN" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:110%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> was in fact a continuation of interpretations such as <i>Kashf al-Asrar</i> (520 AH), especially </span></span></span><span lang="EN-MY" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:110%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">in <i>Nowbate Thalithah</i></span></span></span><span lang="EN" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:110%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">, and the <i>Mawaheb Aliyah<b> </b></i>(Hosseini interpretation, 897-899 AH), a tradition that shifted from prose to poetry in order to establish and expand itself. The purpose of the present </span></span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:110%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">study</span></span></span><span lang="EN" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:110%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> is to introduce five lesser-known poetic</span></span></span> <span lang="EN" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:110%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">interpretative works in Persian. This has been done by referring to library sources and accessing the original versions based on a descriptive method. The obtained results are </span></span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:110%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">significant</span></span></span><span lang="EN" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:110%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> for fundamental studies in the fields of Sufism literature and Quranic studies. The five newly discovered interpretations are as follows: 1. <a name="_Hlk86177537"><i>Tohfeh Al-Momenin</i> </a>by Molavi Karimbakhsh (1068 AH) 2<i>. Tafsir Rashidi </i>(written around 1300 AH) by Abolfayaz Qamar al-Haq 3. <i>Tafsir Najm Isfahani</i> (1335-1336 AH) by Najm al-Hokama Muhammad Mousavi 4.<a name="_Hlk86175976"> <i>Tafsir</i></a><i> Asma al-Hossna</i> by </span></span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:110%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Geda</span></span></span><span lang="EN" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:110%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> (?) 5. <i>Tafsir</i> <i>Manzoom</i> by Nazr Hassan Ibn Muhammad Ali Zaidi (1247-1366 AH</span></span></span></div> تفاسیر منظوم صوفیانه, تحفهالمؤمنین, تفسیر رشیدی, تفسیر نجم اصفهانی, تفسیر اسماءالحسنی, تفسیر منظوم زیدی Poetic Sufi Interpretations, Tohfeh Al-Momenin, Tafsir Rashidi, Tafsir Najm Isfahani, Tafsir Asma al-Hossna, Tafsir Manzoom Zaidi 281 306 http://jpll.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3342-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Mohammadi محمد محمدی m_mohammadi@um.ac.ir 10031947532846007424 10031947532846007424 No Ferdowsi University of Mashhad دانشگاه فردوسی مشهد Mahmoud Fotouhi محمود فتوحی fotoohirud@um.ac.ir 10031947532846007425 10031947532846007425 Yes Ferdowsi University of Mashhad دانشگاه فردوسی مشهد