fa کثرت‌اندیشی، فساد عقیده یا کمال اخلاقی (بررسی دو رویکرد متقابل در تذکره‌های ادبی ایران و هند) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">ادبیات فارسی، در طول قرن‌ها، بستر آرامی ‌برای شکل‌گیری و بیان اندیشه ایرانی فراهم کرده است. یکی از این اندیشه‌ها که در قرون دهم تا دوازدهم هجری، هم‌زمان با حکومت صفویان در ایران و تیموریان گورکانی در هند، اوج گرفته و باورهایی همچون آزاداندیشی، شادخواری و باطنی‌گرایی را گسترش داده، اندیشۀ کثرت‌گرایی یا وسعت مشرب است. این تفکر با جریان مهاجرت فرهیختگان به هند در دو شاخۀ ایران و هند رشد کرد و در معانی مختلف و گاه متضاد، از طاغی‌گری و بدمذهبی تا غایت کمالات معنوی و پاک‌دینی، کاربرد یافت. این جستار از خلال تبیین این دیدگاه در تذکره‌های شعری به تفاوت و تمایز آن در این‌دو جغرافیای سیاسی می‌پردازد و نشان می‌دهد که معانی وسعت مشرب در تذکره‌های شعری در ایران و هند چگونه از فضای سیاسی و فرهنگی این دو اقلیم متأثر است.</span></span><br> &nbsp; Over the centuries, Persian literature has provided a calm platform for the formation and expression of Iranian ideas.The idea of pluralism or (Wus&rsquo;at-iMashrab) is one of the beliefs, which peaked in the tenth to twelfth centuries A.H. at the same time as the Safavid rule in Iran and the Gurkhani Timurid rule in India and spread views such as free thinking, happiness, and esotericism.This thought grew with the migration of intellectuals to India in twobranches of Iran and India and was used in various and sometimes contradictory meanings, from rebellion and atheism to the end of spiritual perfection and purity.By explaining this view in poetic Tazkirahs, this study deals with the differences and distinctions in these two political regions and shows how the meanings of Wus&rsquo;at-iMashrabin poetic Tazkirahsin Iran and India are influenced by the political and cultural atmosphere of these two regions.<br> &nbsp; کثرت‌گرایی, وسعت مشرب, آزاداندیشی, شادخواری, اباحی‌گری, باطنی‌گرایی, تشیع صفوی, تیموریان هند Pluralism, Wus’at-iMashrab, FreeThinking, Happiness, Obscenity, Esotericism, Safavid Shiism, Indian Timurids 173 195 http://jpll.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3097-2&slc_lang=fa&sid=1 Mahmoud Fotouhi محمود فتوحی fotuhirud@gmail.com 10031947532846005876 10031947532846005876 No Ferdowsi University دانشگاه فردوسی مشهد Fatemeh Razavi فاطمه رضوی razavi.f@hotmail.com 10031947532846005877 10031947532846005877 Yes Ferdowsi University دانشگاه فردوسی مشهد