fa واکاوی نگاشت مرکزی استعاره‌های مفهومی و طرح‌واره‌های تصویری واژه‌های «آب» و «آتش» در ضرب‌المثل‌های برآمده از ادب فارسی تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">زبان‌شناسانی مانند جورج لیکاف و مارک جانسون، برخلاف نگرش بلاغت سنتی که برای استعاره معنایی صرفاً بلاغی و زیباشناختی قائل بودند و آن را پدیده‌ای صرفاً زبانی می‌دانستند، استعاره را دارای ماهیتی ادراکی و مفهومی می‌دانند. این نگاه به استعاره در چارچوب معناشناسی شناختی جای می‌گیرد که در آن، معنا برپایه ساخت‌های مفهومی قرار دارد و همانند حوزه‌های_&nbsp;شناختی دیگر، مقولاتی ذهنی‌ را باز‌می‌نمایاند. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی‌ـ‌تحلیلی، به واکاوی استعاره‌های مفهومی و طرح‌واره‌های تصویری در ضرب‌المثل‌ها‌ می‌پردازد. عشق، زندگی، علم، ناتوانی، خواری، دنیا و فروتنی ازجمله نگاشت‌های مفاهیم مثبت و منفی در استعاره های مفهومی در ضرب‌المثل‌های برآمده از متون ادبی است. در این میان، &laquo;آب&raquo; و &laquo;آتش&raquo; از واژه‌هایی هستند که در ضرب‌المثل‌های فارسی و دیوان&shy; شاعران و نثر نویسندگان پیشین و معاصر، برای نمایاندن ساحت‌های مادی و معنوی استفاده شده است. نتیجه این پژوهش، حاکی است که نگاشت اصلی در مفهوم استعاری ضرب‌المثل‌های متکی بر واژۀ &laquo;آتش&raquo;، <em>ویرانگری</em> است که با بسامد 42 بار تکرار شده است. نگاشت اصلی در استعاره مفهومی ضرب‌المثل‌های متکی بر واژه &laquo;آب&raquo; به صورت طرح‌واره فضایی (جابه‌جایی) است که با بسامد 18 بار تکرار شده است. این امر، نشان‌دهنده نگاشت مرکزی واژه &laquo;آب&raquo; و چرخش و عدم ثبات آن است. به‌طورکلی، شاعران و نویسندگان، با وام‌گیری این نگاشت‌ها، مضامینی خلق کرده‌اند که همواره شنونده را مشتاق نگاه می‌دارد و در ترویج ضرب‌المثل‌ها نقش داشته‌اند.</span></span><br> <br> &nbsp; In contrast to the traditional rhetorical view of aesthetic metaphor, which is a purely linguistic phenomenon, Linguists such as George Lakoff and Mark Johnson consider metaphor to be perceptual and conceptual in nature. This view of metaphor falls within the framework of cognitive semantics, in which meaning is based on conceptual constructs and, like other cognitive domains, represents subjective categories. The present study uses a descriptive-analytical approach to analyze conceptual metaphors and pictorial schemas in proverbs. Love, life, science, disability, humiliation, worldliness, and modesty are among the mappings of positive and negative concepts in conceptual metaphors in proverbs derived from literary texts. Among these, &ldquo;water&rdquo; and &ldquo;fire&rdquo; are words that have been used in Persian proverbs and the divans of poets and prose of former and contemporary writers to indicate the material and spiritual realms.The findings of this research indicate that the main mapping in the metaphorical sense of the proverbs based on the word &ldquo;fire&rdquo; is <em>destructive</em>, which is repeated with a frequency of 42 times.The main mapping in the conceptual metaphor of proverbs based on the word &ldquo;water&rdquo; is in the form of a spatial scheme (displacement) that is repeated 18 times. This highlights the central mapping of the word &ldquo;water&rdquo; and its rotation and instability. In general, by borrowing these mappings, poets and writers have created themes that always keep the listener enthusiastic and have contributed to the promotion of proverbs.<br> &nbsp; ضرب‌المثل, نگاشت مرکزی, استعاره مفهومی, طرح‌واره, آب, آتش Proverb, Central Mapping, Conceptual Metaphor, Schema, Water, Fire. 7 24 http://jpll.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3087-2&slc_lang=fa&sid=1 Alireza Arman علیرضا آرمان alirezaarman4142@gmail.com 10031947532846005858 10031947532846005858 No Hakim Sabzevari University دانشگاه حکیم سبزواری Mahyar Alavi Moghaddam مهیار علوی مقدم m.alavi.m@hsu.ac.ir 10031947532846005859 10031947532846005859 Yes Hakim Sabzevari University دانشگاه حکیم سبزواری Ali Taslimi علی تسنیمی a.tasnimi@hsu.ac.ir 10031947532846005860 10031947532846005860 No Hakim Sabzevari University دانشگاه حکیم سبزواری Mahmoud Elyasi محمود الیاسی mah_elyasi@yahoo.co.uk 10031947532846005861 10031947532846005861 No Hakim Sabzevari University دانشگاه حکیم سبزواری