Persian Language and Literature

other دستوری‌شدگی صورت‌های زبانی مشتق از «گفتن» Grammaticalization of Linguistic Forms Derived from “Goftan” در فارسی امروز، صورت‌های مختلف فعل «گفتن» به ابزاری دستوری برای دلالت بر مفاهیم وجهی بدل شده‌اند. برخی از این صورت‌ها مانند «گو»، «گویی»، «گفتی»، «گوییا»، و «گویا»، در تحولات تاریخی زبان فارسی به‌عنوان قید به‌کار رفته‌اند و از آن میان، «گویی» و «گویا» هنوز رایج‌اند. در فارسی امروز، برخی صورت‌های فعل «گفتن»، مانند «بگو»، «نگو»، «بگویی» و مانند آن، در برخی بافت‌ها، کارکرد وجهی برعهده دارند. در این مقاله، به ویژگی‌های معنایی فعل «گفتن» از دورۀ باستان تا امروز پرداخته شده و سپس، روند تحولات برخی صورت‌های زبانی مشتق از آن، که طی فرآیند دستوری‌شدگی به قید بدل شده‌اند، بررسی شده است. «گویی» در تشبیه و تمثیل، برای دلالت بر فرضی و غیرواقعی‌بودن گزاره و «گویا» برای بیان شک و تردید در متون ادب فارسی به‌کار رفته‌اند و امروز نیز رایج‌اند. گذشته‌ازاین، برخی صورت‌ها و صیغه‌های این فعل در مرحلۀ میانی دستوری‌شدگی قرار دارند. این صورت‌ها بازنمایی مفاهیم وجهی استنباط، حدس، گمان، فرض، و تصور را برعهده دارند و برخی از آنها به‌تدریج مقولۀ فعل را از دست می‌دهند و در جایگاه قید برای بازنمایی مفاهیم وجهی به‌کار می‌روند.   In Modern Persian, different forms of the verb “goftan” (meaning “to say”) are used as grammatical tools for denoting modality. Some of these forms such as “gu”, “gu’i”, “gofti”, “gu’iyâ” and “guyâ” went through historical changes and were used as modal adverbs in Persian literary texts and among them, “gu’i” and “guyâ” are still common. In Modern Persian, there are other forms of the verb “goftan” such as “begu”, “nagu” and “begu’i”, which function as modals in certain contexts. In this paper, we studied the semantic features of the verb “goftan” in texts belonging to different stages of Persian language from Old Persian to Modern Persian and we also tracked the process of grammaticalization of certain forms of the verb “goftan” to show how they changed into modal adverbs. Based on our findings, “gu’i” has been used for purposes such as simile and allegory to represent imaginary and unreal statements and “guyâ” has had a modal role to represent doubt and uncertainty of the speaker. Both forms are still in use. Moreover, some forms of the verb “goftan” are in the middle stages of grammaticalization. These forms represent the modalities of inference, conjecture, assumption, and imagination, but some of them are gradually losing their verbal characteristics and are changing into adverbs to represent modality.     گفت, گو, دستوری‌شدگی, مفاهیم وجهی, تحول زبان Goft-, Gu-, Grammaticalization, Modality, Language Change 101 129 http://jpll.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-13-3093-2&slc_lang=other&sid=1 Fahimeh Tasallibakhsh فهیمه تسلی بخش fahim.tasalli@ut.ac.ir 10031947532846005438 10031947532846005438 Yes Tehran University دانشگاه تهران Ehsan Changizi احسان چنگیزی ehsan.changizi@atu.ac.ir 10031947532846005439 10031947532846005439 No Allame Tabatabaie University علامه طباطبایی