fa مقاومت زیردستان در برابر قدرت با سازوکار ایدئولوژیک در بوستان سعدی تخصصي Special پژوهشي Research در این پژوهش، با اساس قرار دادن آثار سعدی، به طرح پرسشی پرداختیم مبنی بر این&rlm;که طبقۀ رعیت چگونه به کسب قدرت در ساختار اجتماعی می&rlm;پرداختند. مطابق با رویکرد هژمونی و قدرت که صاحب‌نظران آن آنتونیو گرامشی و میشل فوکو هستند، با کاربستِ روش تحلیل انتقادی گفتمان و نیز به پیروی از بینامتنیت و کنش بلاغی، به بررسی قدرت و مقاومت پرداختیم که حلقه‌های تعامل میان مشارکان اجتماع هستند. نظر به کارکرد چندجانبۀ گفتمان&rlm;ها در متون قرن هفتم، یافته‌های پژوهش از این قرار است که در کنار صوفیان و زاهدان و دسته‌های گوناگون اجتماعی که برای کسب قدرت، سازوکارهای ویژۀ خود را به کار می&rlm;گیرند، از دیگر سو، گروه زیردست و رعیت نیز با تصرف و تغییراتی در آن ابزارها، به برساخت&rlm;های جدید قدرت دست می‌یازند ؛ آنان با تلفیق پندارها با باور&rlm;های دینی و عرفانی و عرفی موجود در جامعه که در عین حال، باعث فرمانبری و انقیاد خود ایشان شده است، به بسط سازوکاری می‌اندیشند که با بازپخش و اِعمال آن، بتوان به گونه&rlm;ای بهره &rlm;برد تا برترین مقامات را به اطاعت و تسلیم وا&rlm;داشت. بدین ترتیب، با نگرشی ساختارشکنانه به متون، کنش و تعامل پیچیده میان کنشگران، جایگزین تصور فروکاهنده مبنی بر تعامل یک‌جانبهٔ میان گروه&rlm;های فاعل اجتماعی می‌شود. In this study, based on Saadi&rsquo;s Bustan, we have raised the question of how the peasantry gained power in the social structure. According to the hegemony and power approach, whose experts are Antonio Gramsci and Michel Foucault, and using the methods of critical discourse analysis and intertextuality, we examined power and resistance, which are the circles of interaction between community participants.Considering the multifaceted function of discourse in the seventh century texts, the research findings showed that along with Sufis and Zaheds and various social groups that used their own mechanisms to gain power, the subordinate class and the peasants also gained new power.By combining the ideas with the religious, mystical and customary beliefs in the society, which at the same time caused their own obedience and subjugation, they developed a mechanism that by reproducing and applying it,forced the most powerful individuals to surrender.Thus, with a deconstructive reading of texts, complex action and interaction between actors replaces the diminishing notion of one-sided interaction between socially active groups.<br> &nbsp; قدرت, مقاومت, هژمونی, گفتمان, ایدئولوژی, سوژه, سعدی, بوستان. Power, Resistance, Hegemony, Discourse, Ideology, Subject, Saadi, Bustan 45 73 http://jpll.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-891-2&slc_lang=fa&sid=1 Nematollah Iranzadeh نعمت الـله ایرانزاده Iranzaden@gmail.com 10031947532846005865 10031947532846005865 No Allameh Tabataba’i University دانشگاه علامه طباطبایی Mohammad Hassan Hasanzadeh محمدحسن حسن‌زاده Mhhniri@yahoo.com 10031947532846005866 10031947532846005866 No Allameh Tabataba’i University دانشگاه علامه طباطبایی Saeideh Ghasemi سعیده قاسمی Sghasemi@nebrija.es 10031947532846005867 10031947532846005867 Yes Allameh Tabataba’i University دانشگاه علامه طباطبایی