other تأثیر تحولات سیاسی‌ـ اجتماعی بر شکل‌گیری تصویر "آرمان‌شهر" در شعر عرفانی تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">ازآنجاکه روح انسان تعالی</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">طلب است، پیوسته‌ درصدد کشف نادانسته&shy;ها برمی‌آید؛ بنابراین، ابزارهایی را جست‌وجو می&shy;کند تا به زندگی بهتر دست یابد و در پی ایجاد شهر آرمانی یا مدینه فاضله، ناکجاآباد، جهان مطلوب و... است.</span></span><br> <span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">صوفیه به‌نسبت دیگر اقشار جامعه با واقعیت&shy;های اجتماعی و بومی خود مأنوس&shy;تر بودند و جامعه را پر از کاستی می&shy;دیدند و بر آن بودند که با شناخت جامعه موجود و درک کاستی‌ها و نارسایی&shy;های آن، انسان را به جهان مطلوب رهنمون شوند.</span></span><br> <span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">تلقی عارفانی چون سنایی، عطار و مولوی از آرمان‌شهر، با برداشت فلاسفه و متشرعان از آن تفاوت&shy;های بنیادین دارد. در پی این مهم، همواره اندیشمندان، شاعران و نویسندگان ویژگی&shy;هایی را برای آرمان‌شهر برشمرده‌اند که اگرچه اشتراک‌هایی با هم دارند، در برخی مختصات متفاوت‌اند.</span></span><br> <span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">در این جستار سعی شده است با روش توصیفی ـ تحلیلی مبتنی بر بررسی مهم‌ترین آثار ادبی قرن‌های ششم و هفتم هجری، سیر تحول مفهوم آرمان‌شهر در آثار بزرگان شعر عرفانی فارسی بررسی شود تا ازیک‌سو ویژگی&shy;های هر یک از آرمان‌شهرها مشخص شود و از جانبی دیگر، تفاوت و تمایز هر یک از آنها ـ با توجه به ویژگی&shy;های سیاسی‌ـ اجتماعی آن دوران نمایانده شود. </span></span><br> &nbsp; Since human soul seeks excellence, he continuously hunts for answers to his questions. Therefore, he works towards tools to help him achieve a better life, create a dream world (<em>Armanshahr</em>) or utopia; a nowhere; his desired world. The Sufis has been more attentive to the local realities of their society, and they saw the society full of shortcomings and sought to lead their people into a desirable world by knowing the existing society and understanding its shortcomings and failures. The mystic understanding of Sanaei, Attar and Rumi of utopia is different from the perception of philosophers and scholars. In this way, scholars, poets and writers attribute some features to utopia, and although these features share some commonalities, they are different in some aspects as well. In this research, we have tried to study the main literary works of the 6^th and 7^th centuries through descriptive-analytical methods to, on the one hand, explore the evolution of the concept of utopia in the works of the elders of Persian mystic poetry, and on the other hand to explore the characteristics of their utopias and their differences according to the socio-political characteristics of that period. <pre> </pre> ادبیات عرفانی, شعر عرفانی, آرمان‌شهر, تحولات سیاسی- اجتماعی Mystical literature, Mystical poem, utopia, socio-political transformations 215 233 http://jpll.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2232-3&slc_lang=other&sid=1 Alireza Mozafari علیرضا مظفری amozaffari@gmail.com 10031947532846005211 10031947532846005211 Yes Uromieh University دانشگاه ارومیه Bahman Nozhat بهمن نزهت bnozhat@gmail.com 10031947532846005212 10031947532846005212 No Uromieh University دانشگاه ارومیه Mohammad Ehsani محمد احسانی d.mohammad.ehsani@gmail.com 10031947532846005213 10031947532846005213 No Uromieh University دانشگاه ارومیه