other بررسی راهبردهای ایدئولوژیکی شاهنامه در تولید گفتمان برتری ایرانیان پیکره مطالعه‌شده: داستان رستم و چنگش تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">نقش و کارکرد ایدئولوژیک زبان در <em>شاهنامه</em> یکی از مباحثی است که تاکنون کمتر با رویکردی نظریه‌محور به آن توجه‌ شده است. این پژوهش در پی بررسی این مسئله است که فردوسی در <em>شاهنامه </em>چگونه از زبان در جهت القای ایدئولوژی برتری ایرانیان بهره برده است و با استفاده از چه سازوکارهای کلامی‌ای، توانسته این مسئله را گفتمان‌سازی کند. برای نیل به این هدف، در پژوهش حاضر از چارچوب نظری تحلیل گفتمان انتقادی مبتنی بر رهیافت تئون ون‌دایک (2005 و 2000) استفاده شده است. نبرد &quot;رستم و چنگش&quot; در داستان &quot;رستم و خاقان چین&quot; پیکره تحقیق حاضر است. نتیجه پژوهش نشان می‌دهد که فردوسی با استفاده از راهبردهای ایدئولوژیکی کلامی نظیر قطب‌بندی، بازنمایی مثبت گروه خودی، بازنمایی منفی گروه دیگری، واژگان‌گرایی، توصیف کنشگران و تعمیم‌بخشی، توانسته ایدئولوژی برتری ایرانیان را گفتمان‌سازی کند.</span></span> <em>Shahnameh</em> of Ferdowsi has been continuously studied by numerous researchers and scholars from literary, mythological and cultural aspects. One of the rarely and less noticed issues in this regard is investigating the ideological role and function of language in this piece of literature based on a certain adopted theory and method. In other words, the writers of this article try to understand how Ferdowsi utilizes language to engender the ideology of Iranian superiority and revive Iranian identity by producing the relevant discourse. To achieve this goal, the current study has been constructed over the theoretical framework of critical discourse analysis introduced by the famous linguist Teun&nbsp;van&nbsp;Dijk. We also focus on the battle of Rostam and Chengesh in the story of &ldquo;Rostam and Chinese Khaghan&rdquo; (&ldquo;Rostam and the king of China&rdquo;) to restrict the research area. The results show that Ferdowsi employs some strategies such as ideological polarization,&nbsp;positive self-presentation,&nbsp;negative other-presentation,&nbsp;lexicalization,&nbsp;and actor description&nbsp;to make a discourse on the supremacy of the Iranians.<br> <br> &nbsp; تحلیل گفتمان انتقادی, ون‌دایک, مربع ایدئولوژیک, شاهنامه, «رستم و چنگش». critical discourse analysis, Teun van Dijk, Ideology, Ideological square, Shahnameh, Rostam and Chengesh 127 150 http://jpll.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2721-3&slc_lang=other&sid=1 Qolam Ali Fallah غلامعلی فلاح fallah@tmu.ac.ir 10031947532846005203 10031947532846005203 Yes Kharazmi University دانشگاه خوارزمی Ferdows Aghagolzadeh فردوس آقاگل زاده aghagolz@modares.ac.ir 10031947532846005204 10031947532846005204 No Tarbiat Modarres University دانشگاه تربیت مدرس Hamid Abdollahian حمید عبداللهیان abdollahian2002@yahoo.com 10031947532846005205 10031947532846005205 No Arak University دانشگاه اراک Zeinab Zarhani زینب زرهانی z_katibeh@yahoo.com 10031947532846005206 10031947532846005206 No Kharazmi University دانشگاه خوارزمی