Persian Language and Literature

other بدل بلاغی و انواع آن در غزلیات حافظ Rhetorical Replica (Badal Bilaqi) and Its Variants in Hafez’s Sonnets ادبیات غنایی ادبیات غنایی پژوهشي Research یکی از ویژگیهای سبکی غزل حافظ تکرارِ بخشی از معنی مصراع نخست در مصراع دوم است. شناخت او از روابط بلاغی و معنایی واژگان به او این امکان را داده که بتواند، بدون گرفتارشدن در قید تکرار لفظی، معنی را تکرار کند. یکی از روشهایی که او را در رسیدن به این هدف یاری بخشیده، جانشینکردن مفاهیم در دو پاره از بیت، با توجه به روابط بلاغی بین آنهاست. مفهوم جایگزین‌شده، علاوه‌براینکه بر مفهوم نخست (مبدل‌منه) یا قسمتی از معنی آن دلالت دارد، معنی اصلی خود را نیز حفظ میکند. این روش را اصطلاحاً "بدل بلاغی" نامیده‌ایم. در این پژوهش، روابط مختلفی که میان طرفین جانشینی وجود دارد، با استناد به سه مبحث سنتی معانی، بیان و بدیع در علم بلاغت دستهبندی شده است. نحوه چینش بدلهای بلاغی در ابیات حافظ متنوع است. گاهی چند مفهوم را در بیت جانشین یکدیگر کرده و چندین بدل بلاغی آفریده است. گاهی میان دو مفهوم چندین رابطه بلاغی ایجاد کرده و بر دامنه معنی افزوده است و گاهی نیز یک مفهوم را جایگزین چند مرجع کرده که این ارجاعات متعدد سبب ایهام و چندمعنایی شده است. در ادامه، تعدد و تنوع بدلهای بلاغی در ابیات حافظ، با ذکر نمونههایی، دسته‌بندی و تشریح شده است. بسامد روابط بلاغی در طرفین جانشینی در سه حوزه علم بلاغت به این ترتیب است: معانی 3%، بیان 69% و بدیع 28%. حدود یک‌سوم از ابیات حافظ دارای بدل بلاغی است. این بسامد بالا این شگرد را به‌مثابه یکی از ویژگیهای سبکی حافظ معرفی میکند.   One of the stylistic features of Hafez’s sonnets is the repetition of a part of the meaning of the first line in the second line. His knowledge of the rhetorical and semantic relations of vocabularies enabled him to repeat the meaning with the least verbal repetition. One of the ways that has helped him to achieve this goal is replicating the concepts in two parts of the couplet based on rhetorical relations between them. The replicated concept, in addition to referring to the first concept or a part of the meaning of that, retains its original meaning. We call this method "Rhetorical Replica" (Badal Bilaqi). In this research, based on the three traditional offices of rhetoric, we have categorized different relations existing between the two sides of the replica. In Hafez’s poetry, methods of arranging the “rhetorical replica” vary. Sometimes Hafez substitutes a few concepts for each other in a verse and creates several rhetorical replicas. Sometimes he creates several rhetorical relations between two concepts, and extents the domain of significance. Also, occasionally he replaces a concept with multiple references which generate numerous significance and ambiguity in the poem. In what follows, through examples from Hafez, the authors of this paper categorize and explain the multiplicity and diversity of rhetorical replicas in his poetry. The frequency of rhetorical relations on the two sides of the rhetorical replica in the three different offices of rhetoric is as follows: invention, 3%; arrangement, 69%; and style 28%. About one third of Hafez’s poetry contains rhetorical replica. And, the high frequency indicates that this is a stylistic feature in Hafez’s poetry.   بدل بلاغی, غزلیات حافظ, جانشینی Rhetorical Replica, Hafez's Sonnets, Substitution 33 53 http://jpll.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1063-5&slc_lang=other&sid=1 Ali Heidari علی حیدری Aheidary1348@yahoo.com 10031947532846004218 10031947532846004218 Yes Lorestan University دانشگاه لرستان Behnoush Rahimi-Harsini بهنوش رحیمی هرسینی Rahimi.behnoosh@gmail.com 10031947532846004219 10031947532846004219 No Lorestan University دانشگاه لرستان