Persian Language and Literature

other سفینه، مجموعه، جُنگ تحولاتِ تاریخیِ یک نوع ویژه ادبی Safīne, Majmūʻe, and Jong The Historical Transformations of a Literary Genre ادبیات غنایی ادبیات غنایی پژوهشي Research هریک از مصطلحات «مجموعه»، «سفینه» و «جُنگ» اکنون در معنایی به‌کار می‌رود که گاه با کاربرد آن در گذشته متفاوت است. هریک از این موارد، و نیز اصطلاحات دیگری مانند «بیاض»، «جریده» و حتی «کرّاسه»، «دفتر»، «مفرد» و «جزو» در زبان عربی و فارسی، برای مفاهیم ویژه‌ای وضع شده است که درعین داشتن نوعی تمایز از یکدیگر، گاه به‌شدت تعریف‌گریزند. به‌دست‌آوردن شناختی نسبی، با درنظرگرفتن کاربردشناسی مصطلحات مزبور در متون و اسناد هر دوره، ضرورتی انکارناپذیر است. ازسوی ‌دیگر، برخی از این اصطلاحات، در ادواری به حوزه معنایی یکدیگر وارد شده یا معنای دقیق خویش را از دست داده است که در ترسیم مفهوم آنها، لازم است به این تطوّر معنایی توجه شود. در این پژوهش مقدماتی، به کهن‌ترین شواهد و کاربردهای سه اصطلاح بنیادین «مجموعه»، «سفینه» و «جُنگ» در زبان فارسی، از آغاز تا پایان سده نهم هجری، با استناد به اشارات شاعران و ادیبان در متون، و نیز بررسی دقیق خود سفینه‌ها و جُنگ‌های کهن برجای‌مانده، پرداخته خواهد شد تا تحولات معنایی و مصادیق هریک از آنها در ادوار مختلف تاحدودی روشن شود. همچنین، در هر بخش، به روابط بین این اصطلاحات با کاربردهای متداول در ادوار دیگر به‌اختصار اشاره خواهد شد.   The terms “majmūʻe”, “safīne”, and “jong” are presently used in the senses which may differ from their past meanings. Some related terms in Arabic and Persian languages, such as “bayāż”, “jarīde”, even “korrāse”, “daftar”, “mofrad”, and “jozv” have been coined for special concepts, which are hardly definable in some cases. Therefore, acquiring a relative perception of these terms, with regard to their application in the texts and documents of each period, is indispensably necessary. Some of these terms have been inserted into each other’s semantic fields or have lost their exact meanings in various periods; therefore, it is necessary to pay attention to their semantic evolution. In this paper, firstly the oldest uses of the three basic terms “majmūʻe”, “safīne”, and “jong” are studied in Persian texts up to the end of the ninth century A.H. For this purpose, the literati and poets’ references in the texts, and the old anthologies (safīnes and jongs) are examined to clarify the meanings of the terms and their semantic changes during several periods. In addition, the relationship between the terms and their common uses in other eras are referred to in brief.   سفینه, جنگ, مجموعه, گلچین‌های ادبی, ادب Safīne, Jong, Majmūʻe, Literary Anthologies, Literature. 7 31 http://jpll.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2003-4&slc_lang=other&sid=1 Mohammad Afshinvafaie محمد افشین وفایی m.afshinvafaie@ut.ac.ir 10031947532846004216 10031947532846004216 Yes University of Tehran دانشگاه تهران Javad bashary جواد بشری m.afshinvafaie@ut.ac.ir 10031947532846004217 10031947532846004217 No University of Tehran دانشگاه تهران