fa بررسی تطبیقی ترجمان‌البلاغه و محاسن‌الکلام تخصصي Special پژوهشي Research <em><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">ترجمان‌البلاغه</span></span></em><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> عمر رادویانی، به‌منزله کهن‌ترین کتاب در زمینه نقد و بلاغت فارسی، جایگاه ممتازی در میان آثار بلاغی دارد و منبع اصلی و محل رجوع مؤلفان کتاب‌های بلاغی مهم بعد از آن، چون <em>حدایق‌السحر</em> و <em>المعجم</em> بوده است. با عنایت به این مسئله که <em>ترجمان‌البلاغه </em>نشان‌دهنده نخستین کوشش برای تثبیت و ادراک صنایع ادبی زبان فارسی است، این پژوهش به بررسی ساختار <em>ترجمان‌البلاغه</em>، میزان الگوبرداری و نوآوری در آن اختصاص دارد. به‌این‌منظور، ابتدا به معرفی و بررسی مأخذ اصلی این کتاب، یعنی <em>محاسن الکلام فی النظم و النثر،</em> اثر مرغینانی پرداخته‌ایم و کتاب را ازمنظر پیکره‌بندی، تعاریف، عنوان&shy;های صنایع ادبی، فهرست&shy;ها و شاهدمثال&shy;ها بررسی کرده‌ایم و فصول <em>محاسن‌الکلام</em> را با مرجع اصلی آن یعنی کتاب <em>البدیع</em> ابن‌معتز نیز مطابقت داده‌ایم؛ سپس، به ساختار <em>ترجمان‌البلاغه</em>، چگونگی تنظیم صنایع آن، شیوه الگوبرداری آن از <em>محاسن‌الکلام</em> و جنبه‌های مشترک و متمایز آن با <em>محاسن‌الکلام</em> ‌&shy;&shy;پرداخته‌ایم، تا درکنار آشنایی با فهرست‌بندی صنایع طبق منبع اصلی آن، بتوان تغییرات و افزونی‌های صنایع را در تقسیم‌بندی‌های جدید و شاهدمثال‌های فارسی شناخت و بدین‌وسیله سیر تحول و شکل‌گیری بلاغت فارسی را از ابتدا مشاهده و تبیین کرد. یافته‌ها نشان داد که رادویانی ضمن تأثیرپذیری مستقیم از <em>محاسن‌الکلام</em>، صنایعی را افزوده و نیز شاخه‌بندی کرده‌ است که در <em>محاسن‌الکلام</em> نیست، به‌طوری‌که بلاغیون پس از او اثر او را الگوی تدوین آثار خود قرار داده‌اند. از ابداعات رادویانی، آوردن اشعار فارسی با تلاش شخصی خویش است، که گنجینه‌ای از نام‌ها و اشعار ایرانی است. رادویانی، درعین اقتباس از کتاب <em>محاسن&shy;الکلام</em>، در <em>ترجمان‌البلاغه</em> شیوه‌ای نو برگزیده است و اثرش درعین سادگی و روانی، شکل فارسی مطلوبی به خود گرفته است.</span></span> Tarjoman al-Balaghah written by Omar Radoviani, as the oldest Persian book on eloquence and criticism, holds a special and prominent stand among works devoted to the subject.It is the main source and reference for significant Persian books on eloquence such as Hadaeghat al-Sehr and Al-Mo&#39;jam, which were compiled later<span dir="RTL"> .</span>It was the first attempt to understand and establish Persian literary devices<span dir="RTL">.</span>The present study is devoted to a structural review as well as&nbsp; an appraisal of the innovation and imitation of the book<span dir="RTL">.</span>To this end, we started with its main source, namelyMahasen al-Kalam Fi&nbsp; al-Nazm va al-Nasr written by Marghinani, and analyzed its configuration, definitions, titles of literary devices, indexes,&nbsp; and examples<span dir="RTL">.</span>Then, a few chapters of Mahasen-al-Kalam were compared with its main source,Al-Badi&#39;written by Ibn-al-Mo&#39;taz<span dir="RTL">.</span>We proceeded to review the structure of Tarjoman al-Balaghah, the way literary devices were organized, and how it was influenced by Mahasen al-Kalam<span dir="RTL">.</span>We concentrated on the similarities and differences between the two to get acquainted with indexing of literary devices based on the main reference, the alterations, as well as added devices in new classifications along with Persian examples<span dir="RTL">.</span>These enabled us to observe and explain the formation and development of Persian eloquence from the very beginning<span dir="RTL">.</span>Our findings indicated that although Radoviani was directly influenced by Mahasen al-Kalam, he added new devices and categories which were absent from Mahasen al-Kalam, and scholars in the field of eloquence used his book as a model for compiling new books<span dir="RTL">.</span>His innovations included utilizing a treasure of Persian names and poems by his own efforts<span dir="RTL">.</span>Although Radoviani adapted parts of Mahasen al-Kalam, he used a new structure, and his simple and fluent work took a pleasant Persian format<span dir="RTL">.</span> بلاغت, ترجمان‌البلاغه, محاسن‌الکلام, البدیع Eloquence, Tarjoman al-Balaghah, Mahasen al-Kalam, al-Badi.' 197 216 http://jpll.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-11-853-1&slc_lang=fa&sid=1 Shirin Sadeghi شیرین صادقی sadeghi.742@gmail.com 10031947532846004309 10031947532846004309 Yes دانشگاه خوارزمی Effat Neghabi عفت نقابی neghabi_2007@yahoo.com 10031947532846004310 10031947532846004310 No Kharazmi University دانشگاه خوارزمی