other تحلیل نشانه‌های رشد و تباهی در شخصیت فریدون و ضحاک از دیدگاه اریک فروم تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL" style="margin-right:1.0cm;">متون دینی‌ـ‌ ادبی از خیر و شر و منبع و مصدر آن سخن‌گفته‌اند و حالت‌های روانی‌ـ رفتاری فردی و ریشه‌ها و آثار اجتماعی این دو نمود متضاد را به‌دقت توصیف کرده‌اند. فردوسی نیز در داستان‌های آغازین <em>شاهنامه</em> به فریدون و ضحاک اساطیری و نمادین پرداخته و فریدون را نماد خیر، و ضحاک را نماد شر معرفی کرده است. ازدیگرسو، روان‌شناسی جدید نیز با استفاده از نظریات فروید و یونگ به ریشه‌شناسی خیر و شر توجه می‌کند؛ به‌خصوص اریک فروم با روان‌شناسی کاربردی و اجتماعی خود، خیر و شر را رشد و تباهی می‌نامد و نشانه‌های آن را در روان ترسیم می‌کند. فروم هر حالتی را نشانه‌‌شناسی و از آن همچون ابزاری برای شناخت نماد‌های رشد یا تباهی آدمی استفاده می‌کند. مقاله حاضر با روش کتابخانه‌ای به‌تحلیل‌ روان‌شناختی داستان فریدون و ضحاک از <em>شاهنامه</em> پرداخته است و نشانه‌های خیر و شر در زندگی و شخصیت آن دو را، منطبق با نشانه‌های رشد و تباهی اریک فروم، سنجیده است. درنتیجه، نشانه‌های رشد (عشق به زندگی، عشق به انسان، آزادی از مادر مثالی) را در روان و رفتار فریدون یافته است که با نمودهای تباهی (عشق به مرگ، خودشیفتگی، بازگشت به زهدان مادر) شخصیت ضحاک تقابل دارند.</p> <p>Literary texts are the product of individual unconscious psyche and collective consciousness. In Iranian mythology, Fereydoun and Zahhak are symbols of good and evil. This research is an attempt to demonstrate aspects of growth and decay according to Erich Fromm&rsquo;s theories. It aims at finding aspects of growth (love of life, love of humanity, freedom from the archetypal Mother) and contrasting them with the manifestations of decay (love of death, narcissism, return to mother&rsquo;s womb) in respectively the characters of Fereydoun and Zahhak in <em>Shahnameh</em>.</p> نقد ‌روان‌شناختی, اریک فروم, نشانه‌های ‌رشد, نشانه‌های ‌تباهی, شاهنامه, فریدون, ضحاک. Psychological Criticism, Erich Fromm, Shahnameh, Signs of Growth, Signs of Decay, Fereydoun, Zahhak. 141 162 http://jpll.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-11-653-50&slc_lang=other&sid=1 حسین رزی‌فام h.razifam@gmail.com 10031947532846001632 10031947532846001632 Yes دانشگاه آزاد واحد تبریز