fa واژه‏گزینی فردوسی و نقش آن در انتظارآفرینی و گوش‏سپاری به شاهنامه‏خوانی پژوهشي Research <p>بازگوکردن یا خواندنِ داستان، قصه، روایت و غیره در مجالس سابقه&rlm;ای بس کهن در تاریخ فرهنگی ایران زمین دارد. قِسمی از این سنت در روزگار فردوسی نیز رواج داشته و به‌صورت <em>شاهنامه</em>&rlm;خوانی ظهور می&rlm;یافته &rlm;است. حکیم توس با علم به این موضوع و امیدی که به خوانش نامورنامه خویش &rlm;داشته است، در به&rlm;کارگیری برخی واژگان که بر مفهوم &quot;صدا&quot; دلالت دارند بسیار هنرمندانه رفتار کرده و از این طریق اسباب فزونی اشتیاق شنوندگانِ <em>شاهنامه</em> را فراهم آورده است.<br> پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی‌ـ تحلیلی نشان می&rlm;دهد که فردوسی برای القای مفهوم &quot;صدا&quot; واژگانی را برگزیده است که یا دامنه معنایی بسیار فراخی داشته&rlm;اند،&nbsp; یا خود درصدد گسترده&rlm;سازی دامنه معنایی &rlm;آنها برآمده&rlm; است و بدین‌ترتیب هنگام به&rlm;کارگیری این واژگان، ضمن آنکه تمام حواس شنونده را به یافتن منبع تولید &quot;صدا&quot; یا همان مصداق معطوف کرده است، تعلیق و انتظاری خُرد و کوتاه پدید آورده است که وقتی قرینِ آشنایی&rlm;زدایی می‌شود، بر زیبایی و جذابیت سروده او می‌افزاید.<br> نویسنده با اذعان به اینکه شیوه واژه&rlm;گزینی فردوسی که در این مقاله محل بحث قرار گرفته &rlm;است یگانه‌شیوه&rlm;ای نیست که به انتظارآفرینی و گوش&rlm;سپاری به <em>شاهنامه</em>&rlm;خوانی می&rlm;انجامد و سراینده نامورنامه ایرانیان برای انتظارآفرینی در این مجموعه عظیم شگردها دارد، بر آن است تا به بازنمایی جزئی از توانایی و خلاقیت فردوسی بپردازد که طی قرن&rlm;های متمادی در گیرایی کلام <em>شاهنامه&rlm;</em>خوانان نیز تأثیرگذار بوده است، ولی تاکنون هدف توجه و بررسی قرار نگرفته است.</p> <p>Recounting or reading a story, a tale, or an anecdote in ceremonies has a long history in Iranian culture. A type of this tradition has been widespread in Ferdowsi&rsquo;s era which emerged in the form of public reading of Shahnameh. Ferdowsi has acted masterfully in choosing words of special speech sounds being aware of his subject and audiences and thus has made listening to Shahnameh being read a delightful experience for the listeners. This research is both analytic and descriptive in method and shows that Ferdowsi has selected his diction with a special regard&nbsp; for its sound effect. These words either had the very widespread semantic scope or Ferdowsi himself expanded their semantic scope and thus attracted the attention of the listeners and made them attentive to finding the source of the sounds&rsquo; production. The researcher admits that the method of choosing diction which has been discussed in this article is not the only method which results in waiting and listening to the reading of Shahnameh has many other artistic methods to encourage anticipation in this huge work. This article studies Ferdowsi&rsquo;s skill and innovation in making his language pleasant and effective and the reading of Shahnameh such an exciting and hilarious experience for both readers and listeners.</p> شاهنامه , واژه‏گزینی فردوسی , شاهنامه‏خوانی , انتظارآفرینی , Shahnameh, Ferdowsi’s choice of diction, public reading of Shahnameh, anticipation. 275 287 http://jpll.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3-145&slc_lang=fa&sid=1 Farideh Vejdani فریده وجدانی vejdani@znu.ac.ir 1003194753284600999 1003194753284600999 Yes استادیار دانشگاه زنجان