fa درباره «کبک‌شکستن» پژوهشي Research <p>زبان فارسی زبانی است ترکیب‌پذیر. همین موضوع سبب شده که بعضی شاعران و نویسندگانی که از خلاقیت ذهنی خوبی برخوردار بوده‌اند بکوشند تا به خلق ترکیب‌های تازه دست یابند. نظامی گنجه‌ای از جمله گویندگانی است که در آثارش با صدها ترکیب تازه و بی‌سابقه روبه‌رو می‌شویم. نظامی از یک سو به‌جهت بهره‌مندی از هوش و استعداد فراوان و از سوی دیگر هم به‌لحاظ آنکه ذوق اهل زمانه خواستار سخن تازه بود و هم از آن رو که تکامل طبیعی زبان ایجاب می‌کرد، توجه خاصی به این موضوع نشان داده است. اگرچه نظامی در ساختن ترکیب‌های جدید خود را به بعضی ترکیب‌های خاص محدود نمی‌کند، روی‌هم‌رفته تعابیر کنایی در آثار او بسامد بالاتری دارد. یکی از این ترکیب‌ها ترکیب کنایی &quot;کبک‌شکستن&quot; است که داستان‌سرای گنجه تنها سه بار از آن در <em>خسرو و شیرین</em> و <em>شرفنامه</em> استفاده کرده است. معانی‌ای که در فرهنگ‌های لغت برای این ترکیب کنایی نوشته‌اند بدین قرار است: عشوه‌کردن، پی‌گم‌کردن و پنهان‌داشتن راز. درباره ساختار این ترکیب هرچند در جایی بحثی نشده است، می‌توان در این مورد به فرضیه‌هایی چند قائل شد. آنچه در این نوشتار بدان می‌پردازیم از طرفی به این فرضیه‌ها مربوط می‌شود و از طرف دیگر به معانی ذکرشده در فرهنگ‌ها تا دریابیم که این معانی تا چه اندازه قابل اعتناست و آیا معنی دیگری نیز برای آن متصور است یا نه.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</p> <p>Persian is a language that accepts combination.This tendency has made some of the poets and authors try to create new combinations. Nizami of Ganje is one of the poets in whose works hundreds of these new combinations are seen. On the one hand because of his high intelligence and talent and on the other hand because the people of his time looked for new subjects and new expressions, and also due to the natural evolvement of language, he has paid special attention to this issue. Although Nizami does not limit himself to certain combinations, on the whole the frequency of allusive combinations is high in his works. One of these combinations is that of&quot;kabkshekastan&quot;, which the narrator of Ganje has used in Khosro and Shirin and Sharafname three times. The meanings written for this allusive combination in dictionaries are as follows: &quot;to flirt&quot;, &quot;to efface the track&quot; and &quot;to hide secrets&quot;. Although on the construction of this combination no explanation has been given, we may offer a few conjectures. What we attempt to explain in this research concerns this combination and its meaning in dictionaries. The research is an endeavor&nbsp;to find out how much these meanings are reliable and if there is another possible meaning for this term.</p> <p></p> کبک , ترکیب , کبک‌شکستن , کنایه , معنی , تصحیف , نظامی , partridge, combination, kabkshekastan, allusion, meaning, typographical error, Nizami 153 172 http://jpll.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3-119&slc_lang=fa&sid=1 Sayyed Morteza Mirhashemi سیدمرتضی میرهاشمی d_mirhashemi@yahoo.com 10031947532846002453 10031947532846002453 Yes دانشیار دانشگاه خوارزمی