1- دانشیار/ دانشگاه تربیت مدرس ، ggholamhoseinzadeh@yahoo.com 2- دانشیار/ دانشگاه تربیت مدرس 3- مربی/ دانشگاه آزاد اسلامی کرمانشاه
چکیده: (8396 مشاهده)
آیرونی یکی از ابزارهای برجستهسازی و آشناییزدایی در زبان است. آیرونی ساختارهای طبیعی زبان را با تغییر در حوزه دلالتها غیرطبیعی میسازد. آشناییزدایی بهوسیله آیرونی از طریق دگرگونی ساختارهای شناختهشده و غافلگیری مخاطب صورت میگیرد. به این ترتیب بخشی از کلام برجستهتر از بخشهای دیگر آن میگردد. در بلاغت فارسی واژه آیرونی بهکار نرفته است؛ اما آنچه در تعریف آیرونی آمده در زبان فارسی کاربرد فراوان دارد، هرچند این کاربرد گاه شبیه کاربرد برخی صناعات بلاغی فارسی است، در مجموع نوعی مستقل محسوب میشود و با سایر صناعات بلاغی متفاوت است. از آنجا که تاکنون در نوشتههای فارسی بهطور دقیق به این تفاوتها و شباهتها پرداخته نشده است، در این مقاله کوشش شده شباهتها و تفاوتهای آیرونی با سایر صناعات بلاغی فارسی مشخص گردد. آیرونی را با همین عنوان میتوان وارد بلاغت فارسی کرد، البته نه بهعنوان آرایهای وارداتی، زیرا شیوه و کلام آیرونیک همواره در ادبیات فارسی وجود داشته است، اما در بیشتر موارد عنوانی برای آن در نظر گرفته نشده است. به این ترتیب میتوان گفت آیرونی دوگانگی لفظ و معنا یا صورت و محتوا است که برپایه تضاد یا تناقض به شکلی غیرمنتظره و گاه خندهآور بنا شده است. تنها متونی را میتوان آیرونیک خواند که این ویژگیها در آنها بهطور همزمان در کنار هم بهکار رفته باشند.
Gholamhosseinzadeh G, Nikoubakht N, Lorestani Z. A Comparative Study of Irony Versus Farsi Literary Figures of Eloquence. Persian Language and Literature 2011; 19 (70) :107-135 URL: http://jpll.khu.ac.ir/article-1-988-fa.html
غلامحسین زاده غلامحسین، نیکوبخت ناصر، لرستانی زهرا. مقایسه آیرونی با صناعات بلاغی فارسی. زبان و ادبيات فارسی. 1390; 19 (70) :107-135