1- دانشگاه مازندران ، ghrezvan@umz.ac.ir 2- دانشگاه مازندران
چکیده: (776 مشاهده)
رمان مادران و دختران، اثر مهشید امیرشاهی، سبک زندگی چهار نسل از زنان را در بستر گفتمانهای رایج تاریخ معاصر ایران روایت میکند. این پژوهش به روش تحلیل محتوای کیفی، با تلفیقی از نظریه سرمایه فرهنگی و نظم جنسیتی پیر بوردیو، وضعیت زیستی و فکری زنان را در این رمان چهار جلدی بررسی میکند. از منظر نظریه پیر بوردیو، سرمایه فرهنگی شامل دانش، مهارتها و توانمندیهای فرهنگی است که امکان کنشگری و حضور فعال را برای زنان فراهم میکند، اما نظم جنسیتی ساختاری اجتماعی و فرهنگی است که نابرابری و سلطه مردسالارانه را بازتولید میکند و جایگاه زنان را به صورت ابژهوار و تابع تثبیت میکند. در رمان، دو جلد اول نشاندهنده پذیرش نظم جنسیتی و سرمایه فرهنگی محدود زنان است، در حالی که در دو جلد بعدی، شخصیتهایی مثل مهراولیا و شهربانو با سرمایه فرهنگی بیشتری توانسته اند سوژگی سیاسی و اجتماعی خود را افزایش داده و نقدی بر ایدئولوژیها و تجدد ارائه دهند. رمان با اتکا به روایتهای خاطرهگویی، کشاکش میان فاعلیت و انفعال زنان را بازنمایی میکند و نشان میدهد که سوژگی زنانه تحت تأثیر تضاد میان سرمایه فرهنگی محدود و نظم جنسیتی نابرابر شکل میگیرد و همزمان امکان مقاومت و تغییر را ایجاد میکند. این تحلیل، رمان را به عنوان عرصه تعامل پیچیدهای از جنسیت، سیاست، و فرهنگ در تاریخ معاصر ایران معرفی میکند.