fa بررسی زمانی-مکانی تبخیر و تعرق در بخش جنوبی حوضه آبریز رودخانه ارس اب و هواشناسی climatology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">در این مطالعه، تغییرات زمانی-مکانی تبخیر و تعرق (<span dir="LTR">ET</span>) در بخش جنوبی حوضه آبریز رودخانه ارس مورد بررسی قرار گرفت. برای این منظور، از داده&shy;های شبکه&shy; بندی شده <span dir="LTR">ET</span> مدل <span dir="LTR">FLDAS Noah</span> با تفکیک افقی 1/0*1/0 درجه برای یک دوره 38 ساله (2019-1982) استفاده شد. پس از اعتبارسنجی داده&shy;ها، ابتدا مقادیر متوسط سالانه <span dir="LTR">ET</span> برای منطقه تعیین گردید. سپس توزیع ماهانه و فصلی پارامتر به شکل فضایی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. در ادامه وردایی&shy;ها و ناهنجاری&shy;های سال به سال <span dir="LTR">ET</span>&nbsp; ارزیابی شد. همچنین پراکندگی فضایی فراوانی وقوع <span dir="LTR">ET</span> با لحاظ نمودن آستانه&shy;های مطلق 50، ،80، 100 و 120 میلی&shy;متر برای حوضه ارس بررسی شد. نتایج بیانگر آن است که <span dir="LTR">ET</span> سالانه در شرق حوضه بالاتر از غرب حوضه می&shy;باشد. در مقیاس فصلی، به ترتیب فصل بهار و تابستان بیش&shy;ترین مقادیر <span dir="LTR">ET</span> را به خود اختصاص داده&shy;اند. در مقیاس ماهانه، ماه&shy;های می ژوئن، آوریل و مارس دارای بیش&shy;ترین مقادیر <span dir="LTR">ET</span> بوده&shy;اند. در مقابل، ماه&shy;های فصل پاییز و زمستان پایین&shy;ترین مقادیر متوسط <span dir="LTR">ET</span> را به خود اختصاص داده&shy;اند. همچنین کل حوضه در طول دوره مطالعه، سه دوره مشخص از تغییرات <span dir="LTR">ET</span> را تجربه نموده است که در بخش&shy;های شرقی و غربی حوضه، علیرغم رفتار مشابه در دوره&shy;های دوم و سوم، تفاوت برجسته&shy;ای در دوره اول ملاحظه گردید. یافته<span dir="LTR">&shy;</span>ها همچنین حاکی از وجود ناهنجاری مثبت بعد از سال 2002 در کل حوضه است که بالاترین مقادیر آن در سال 2018 در غرب حوضه بوقوع پیوسته است. بررسی فراوانی وقوع آستانه&shy;های مطلق&nbsp; <span dir="LTR">ET</span> بر روی حوضه، نشان&shy;دهنده دفعات بالای وقوع <span dir="LTR">ET</span> در تمامی آستانه&shy;ها در شرق حوضه می باشد. بررسی قریب 4 دهه مقادیر <span dir="LTR">ET</span> در حوضه رود ارس، بیانگر افزایش مقادیر <span dir="LTR">ET</span> در طی دو دهه اخیر بر روی کل حوضه بوده که می&shy;توان آن را ناشی از وقوع پدیده گرمایش جهانی دانست.</div> <div style="text-align: justify;">In this study, the spatiotemporal variations of evapotranspiration (ET) were investigated in the southern part of the Aras River catchment. For this purpose, the ET networked data of FLDAS Noah model with horizontal resolution of 0.1 * 0.1 degree were used for a period of 38 years (2019-1982). After validating the data, the average annual ET values ​​for the region were determined first. Then the monthly and seasonal distribution of the parameter were analyzed spatially. Subsequently, ET variations and anomalies were evaluated year to year. Also, the spatial distribution of the occurrence frequency of ET was investigated by considering the absolute thresholds of 50, 80, 100 and 120 mm for the Aras basin. The results show that the annual ET in the east of the basin is higher than the west of the basin. In the seasonal scale, spring and summer have the highest ET values, respectively. In the monthly scale, May<span dir="RTL">و</span> June, April and March had the highest ET values, respectively. In contrast, the autumn and winter months have the lowest average ET values. Also, the whole basin during the study period has experienced three distinct periods of ET changes that in the eastern and western parts of the basin, despite the same behavior in the second and third periods, a significant difference was observed in the first period. The results also indicate the existence of positive anomalies after 2002 in the whole basin, the highest values ​​occurred in 2018 in the west of the basin. The study of the frequency of occurrence of absolute ET thresholds on the basin shows the high frequency of ET occurrence at all thresholds in the east of the basin. A study of nearly 4 decades of ET values ​​in the Aras River Basin shows an increase in ET values ​​over the last two decades over the entire basin, which can be attributed to the occurrence of global warming.</div> تبخیر و تعرق, سامانه FLDAS, مدل Noah, حوضه آبریز رودخانه ارس. Evapotranspiration, FLDAS system, Noah model, Aras river basin 1 23 http://jgs.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1334-2&slc_lang=fa&sid=1 Mahnaz Saber مهناز صابر Mahnaz.saber@uma.ac.ir 100319475328460021053 100319475328460021053 No Ph.D Student-University of Mohaghegh Ardabili دانشجوی دکتری اقلیم شناسی دانشگاه محقق اردبیلی bromand Salahi برومند صلاحی salahi@uma.ac.ir 100319475328460021054 100319475328460021054 Yes Professor of climatology - University of Mohaghegh Ardabili استاد اقلیم شناسی دانشگاه محقق اردبیلی Abbas Mofidi عباس مفیدی abbasmofidi@um.ac.ir 100319475328460021055 100319475328460021055 No Assistant professor-Ferdowsi University of Mashhad استادیار اقلیم شناسی دانشگاه فردوسی مشهد