fa مدل سازی و سطح‌بندی مقولات مؤثر بر فرم چشم‌انداز جغرافیایی جهان جغرافیا و برنامه ریزی شهری Geography and Urban Planning پژوهشي Research <div> <div id="ftn1" style="text-align: justify;"><a name="_Hlk41297705">چشم‌اندازها را نمی‌توان تنها بسامدهای مبهم جغرافیایی که به وسیلۀ روش‌های عینی، قابل توصیف باشند، تبیین &nbsp;کرد، بلکه آنها سوبژه‌های واقعی قابل مشاهده و تجربۀ ذهنی هستند که با دریافت هنری و زیباشناختی، تجزیه، تحلیل و مقایسه، قابل استنباط هستند. بدین سان می‌توان شناخت عناصر پیدایی، شکل‌گیری و توسعۀ هر چشم‌اندازی را آینۀ تمام‌نمای دانش، فرهنگ و ادراکات بشری در جغرافیا دانست. مبنی بر چنین برداشتی است که در پژوهش حاضر سعی بر آن است که با تلفیقی از تکنیک‌های تحلیل محتوای عمقی و عملیات نرم مبتنی بر فلسفۀ تفسیرگرایی با رویکرد کیفی</a><span dir="LTR">-</span>کمی &nbsp;به سؤال چرایی پیدایش هر چشم‌انداز جغرافیایی(شهری) پرداخته شود. بدین ترتیب با تحلیل محتوای منابع چاپی در این حیطه &nbsp;14 مقوله استخراج گردید، که متخصصان با استفاده از پرسشنامۀ ارزیابی به سؤالات مربوط به نقش هر یک از مقولات پاسخ دادند. در نهایت پس از جمع‌آوری پرسشنامه‌ها از میان 10 متخصص علوم جغرافیا &nbsp;با &nbsp;کمک تکنیک &nbsp;دیمتل فازی روابط موجود مابین مقولات مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و سرانجام به سبب نقص این تکنیک در سطح بندی، به کمک تکنیک ساختاری تفسیری سطوح اثرگذاری مابین مقولات مشخص گردید. نتایج بیانگر آن است که مقولۀ جهان‌بینی به‌عنوان متغیر مستقل سیستم چشم‌انداز جغرافیایی مطرح می‌شود. در سطوح دیگر، آگاهی، اندیشۀ فلسفی و اندیشۀ سیاسی جامعۀ مدنی قرار دارند که بعنوان مبنایی برای چشم‌انداز جغرافیایی محسوب می‌شوند. در این میان متغیرهای چشم‌انداز زمینه‌ای، حکمروایی، ابعاد فرهنگی، بستر اجتماعی بعنوان متغیر تعدلیگر سیستم چشم‌انداز جغرافیایی تعریف می گردند. از تعامل مجموعه متغیرهای ذکر شده، متغیرهایی چون &nbsp;سازماندهی فضای زیستی، خوانش فضای زیستی، توافق حوزۀ عمومی و خصوصی و تاب‌آوری اجتماعی حاصل می‌گردد.</div> </div> Landscapes cannot be explained only by obscure geographical frequencies that can be described by objective methods, but they are real subjective observations and experiences that can be inferred by artistic and aesthetic perception, analysis and comparison. Thus, recognizing the elements of the emergence, formation and development of any perspective can be considered as a mirror of the whole picture of human knowledge, culture and perceptions in geography. It is based on such an understanding that the present study attempts to combine qualitative content analysis techniques and soft operations based on interpretive philosophy with a qualitative approach to the question of why each geographical (urban) landscape emerges. Thus, by analyzing the content of printed resources in this field, 14 categories were extracted, and the experts answered the questions related to the role of each category by using the evaluation questionnaire. Finally, after collecting the questionnaires from 10 geography experts, with the help of Fuzzy DEMATEL technique, the existing relationships between categories were analyzed and finally, due to the defect and inability of this technique in leveling, the effective levels between categories were determined by ISM technique. In the meantime, the results indicated that the worldview category, which in the general sense includes religious and ideological concept, is considered as an independent variable of the geographical landscape system. At other levels, there is civic awareness, philosophical thought, and political thought, which serve as the basis for the geographical landscape. In this context, the perspective variables of context, governance, cultural dimensions, and social context are defined as the moderating variables of the geographical landscape system. From the set interaction of variables mentioned, such as the organization of living space, reading of living space, public and private agreement and social resilience are obtained. چشم انداز جغرافیایی, دیمتل فازی, تحلیل ساختاری تفسیری, Geographical Perspective, Fuzzy DEMATEL, ISM 154 174 http://jgs.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4361-1&slc_lang=fa&sid=1 Leyla Meshkani لیلا مشکانی Leylameshkani@yahoo.com 100319475328460021091 100319475328460021091 No phd student دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم زمین ،دانشگاه شهید بهشتی ، تهران ، ایران Jamile tavakolinia جمیله توکلی نیا J_tavakolinia@sbu.ac.ir 100319475328460021092 100319475328460021092 Yes associate professor دانشیار دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی ،تهران ، ایران mohamad taghi Razavian محمد تقی رضویان M_Razavian@sbu.ac.ir 100319475328460021093 100319475328460021093 No Professor استاد دانشکده علوم زمین ، دانشگاه شهید بهشتی ، تهران ، ایران