fa نقش خوشه های گردشگری در توسعه منطقه ای (نمونه موردی: خوشه گردشگری قم) جغرافیا و برنامه ریزی شهری Geography and Urban Planning پژوهشي Research <div> <div style="text-align: justify;">راهبرد توسعه خوشه ای<a href="#_ftn1" name="_ftnref1" title=""><span dir="LTR">[1]</span></a>، از جمله الگوهای موفق سازماندهی واحدهای کسب و کار کوچک و متوسط<a href="#_ftn2" name="_ftnref2" title=""><span dir="LTR">[2]</span></a> است که بیش از سه دهه در کشورهای مختلف، بیشترین موفقیت را در توسعه منطقه ای به همراه آورده است. این راهبرد در جهت تقویت توان رقابتی و ابزاری جهت ارتقاء رقابت پذیری در دهه 1990 توسط توسط مایکل پورتر مطرح گردید. محققان توسعه سرزمینی معتقدند شکل گیری خوشه های گردشگری، استعداد رقابت پذیری را ارتقا بخشیده و در بهبود مزیت های رقابتی و توسعه منطقه ای موثر است. از این رو دست یابی به مزایای رقابتی، خوشه های گردشگری را به یک نقطه کانونی توجه علمی و سیاست گذاری تبدیل کرده است. با این توضیحات هدف این تحقیق، بررسی و تحلیل نقش خوشه های گردشگری بر توسعه رقابت پذیری منطقه ای و با این فرضیه که به نظر می رسد هر چه شدت روابط در خوشه های گردشگری بالاتر رود، رقابت پذیری منطقه ای هم افزایش می یابد، می باشد. روش تحقیق، از نوع توصیفی-تحلیلی است و از پرسش نامه جهت جمع آوری داده ها استفاده گردیده است که پس از تایید روایی و پایایی، داده های جمع آوری شده توسط نرم افزار های <span dir="LTR">spss</span> و <span dir="LTR">lisrel</span> مورد بررسی قرار گرفته است. یافته های تحقیق ارتباط بین افزایش شدت روابط در خوشه های گردشگری با افزایش رقابت پذیری منطقه ای تایید می نماید. همچنین عوامل موثر بر توسعه و تحریک رقابت پذیری منطقه ای را به ترتیب درجه تأثیر در قالب 4 عامل:1) روابط اجتماعی؛ 2) روابط مکانی جغرافیایی؛3) روابط اقتصادی و 4) روابط نهادی- سازمانی معرفی می کند.</div> <hr align="left" size="1" width="33%" ></div> <div style="text-align: justify;">As a novel idea for discussion on the role of industrial development on regional development, the term &ldquo;cluster&rdquo; became noteworthy since 90&rsquo;s in order to increase competitiveness. Territorial development researchers believe that formation of regional industrial clusters improves competitiveness and plays a role in promoting competitive advantages and regional development. Hence, because of the possibility of realization of competitive advantage, Tourism clusters became a focal point for research and policy making. Against this background, the purpose of this research is to analyze and review the role of industrial clusters on development of regional competitiveness and assumes that the higher number of relations in an industrial cluster leads to higher level of regional competitiveness. The research applies descriptive-analytical research method and utilizes questionnaire to collect data. The data was studied by SPSS and Lisrel software packs after approval of validity and reliability of data. Findings corroborate the relation between higher number of relations in industrial clusters with higher level of regional competitiveness and also identifies the contributing factors to development and stimulation of regional development which are ranked by the order of their effect as follows: 1. Social relations, 2. Geographic and location relations, 3. Economic relations, and 4. Institutional relations.</div> خوشه های گردشگری, رقابت پذیری منطقه ای, خوشه ی گردشگری قم, تحلیل عامل Tourism clusters, regional competitiveness, Factor Analysis, Qom Tourism cluster 153 170 http://jgs.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4007-1&slc_lang=fa&sid=1 Abolfazl Moarefi ابوالفضل معرفی moarrefy@gmail.com 100319475328460017773 100319475328460017773 Yes Master of Geography and Urban Planning, Tarbiat Modares University of Tehran کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری ، دانشگاه تربیت مدرس تهران Arash Sadri آرش صدری a76sadri@yahoo.com 100319475328460017774 100319475328460017774 No Department of Architecture and Urban Development, Technical University, Tehran, Iran گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه فنی و حرفه ای،تهران،ایران Hadi Gholami Norabad هادی غلامی نورآباد Gholami.hadi@ut.ac.ir 100319475328460017775 100319475328460017775 No Graduate student of Tehran University of Technology Affairs دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت امور شهری دانشگاه تهران behzad saeidi بهزاد سعیدی behzad_saeidi90@yahoo.com 100319475328460017776 100319475328460017776 No Masters Urban Planning, Islamic Azad University, Najaf Abad Department کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری ، دانشگاه ازاد اسلامی واحد نجف اباد ، دانشکده هنر،معماری،شهرسازی