fa توصیفی از تغییرات میانگین دهه‌ای بارش طی ماه‌های فصل گرم در ناحیه خزری اب و هواشناسی climatology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">&nbsp;<span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">تغییر مشخصه‌های بارش از جمله جلوه‌های قابل توجه پدیدۀ تغییر اقلیم است. تغییر میزان بارش به&shy;ویژه در فصل گرم سال بر بسیاری از پدید&shy;ه&shy;های اقلیمی، محیطی و همچنین بر بسیاری از فعالیت&shy;های بشر اثر دارد. در این پژوهش سعی گردید تا تغییرات دهه‌ای میانگین بارش ماهانه فصل گرمِ ناحیه خزری مورد ارزیابی قرار گیرد. برای دستیابی به این هدف از داده&shy;های روزانه بارش فصلِ گرم، 385 ایستگاه ‌همدید، اقلیم‌شناسی و باران&shy;سنجی سازمان هواشناسی کشور و ایستگاه‌های باران&shy;سنجی وزارت نیرو طی بازه زمانی 2016-1966 (51 سال) با تفکیک مکانی 3 &times; 3 کیلومتر استفاده&shy; شده&shy; است. نتایج بیانگر این است که، بیشینۀ شیو مکانی میانگین بارش و به تبع آن هستۀ پربارش از جنوب&shy; غربی دریای خزر به&shy; سمت ارتفاعات البرز و شرق ناحیه میل یافته است، این نشانگر جابه&shy; جایی هسته‌های پربارش&shy;ها به &shy;سمت این مناطق می&shy;باشد. علاوه براین وسعت مکانی بارش&shy; های کم&shy; مقدار رو به فزونی است. بر مبنای پژوهش‌های پیشین می‌توان این تغییرات را به تغییرات سامانه&shy;های مؤثر بر بارش ناحیۀ خزری (جابه‌جایی شمال سوی تاوه قطبی و پرفشار جنب حاره و نیز مسیر چرخندهای مدیترنه‌ای) نسبت داد. همچنین با در نظر گرفتن سیر افزایشی دما در فصل تابستان و کاهش تباین دمایی دامنه‌ها و سواحل، کاهش گستره زیر تأثیر فرایندهای همرفتی، بارش تابستانه نیز کاهش یافته است.</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;">Change in precipitation features is one of climate change outcome. Change in precipitation amount, especially in warm season, may influences climato-environmental phenomenon as well as human activity. In current research the decadal changes of monthly precipitation over the Caspian coast of Iran territory was evaluated. Accordingly, a large number of rain gauge stations (385 stations), where rainfall is measured painstakingly, have been used. these stations are under the supervision of Meteorological Organization of the country and Ministry of Energy. Since the original dataset pertaining to the precipitation prior to 1966 had noticeable missing values, and the data after 2016 were not accessible, a continuous time period from January 1966 to December 2016 was selected. From the daily precipitation of aforementioned stations contour maps were created using an ordinary Kriging method. The spatial resolution of these precipitation maps was 3 km * 3 km. Our finding showed that during the under investigation period the maximum gradient of precipitation moved from coastal parts toward mountainous area. Decrease in the area with high precipitation and increase in the low precipitation area is an other prominent decadal characteristics. According to the previous study, these changes might attributed to changes in systems which effect precipitation in the Caspian coast of Iran (northward movement in polar vortex, sub-tropical high pressure and cyclone truck). In addition, increasing temperature trends in the summer tend to decrease temperature spatial differences. Therefore, the convectional precipitation during summer has been decreased. <span dir="RTL"></span></div> بارش, تغییرات اقلیمی, روند بارش, بارش فصل گرم, ناحیه خزری Precipitation, Climatic changes, Precipitation trends, Warm season precipitation, Caspian coast 422 405 http://jgs.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3922-1&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Asakereh حسین عساکره asakereh1@yahoo.com 100319475328460017501 100319475328460017501 No Professor of Climatology, University of Zanjan, Zanjan, Iran استاد اقلیم شناسی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران. nasrin varnaseri ghandali نسرین ورناصری قندعلی nasrinvarnaseri@yahoo.com 100319475328460017502 100319475328460017502 Yes Ph.D. Student in Climate Changes, University of Zanjan, Zanjan, Iran دانشجوی دکتری تغییرات آب و هوایی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران