fa مطالعه فرسایش پذیری کناره و عوامل موثر بر آن در رودخانه لاویج (استان مازندران، چمستان) ژئومورفولوژی Geomorphology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">عقب‌نشینی کناره کانال یک فرآیند مهم در مورفودینامیک رودخانه است که تغییرپذیری کانال، تکامل دشت سیلابی و توسعه زیستگاه‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد.هرساله سازه‌های عمرانی &nbsp;و زمین‌های کشاورزی که حاشیه رودخانه لاویج قرار دارند با خطرات ناشی از تغییر بستر مواجه‌اند. ازاین‌رو وجود روشی قابل‌اعتماد برای تعیین میزان عقب‌نشینی و پیش‌بینی پایداری کناره ضروری به نظر می‌رسد. </span></span></strong><strong><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در این مطالعه باهدف &nbsp;بررسی میزان خطر فرسایش کناری و شناسایی</span></span></span></strong> <strong><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مناطق مستعد فرسایش کـناری در&nbsp; رودخانه لاویج، با استفاده از مدل</span></span></span></strong><strong><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">‌</span></span></span></strong><strong><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">های </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:windowtext;"><span style="font-size:10.0pt;">BEHI</span></span></span></strong><strong><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:windowtext;"><span style="font-size:10.0pt;">NBS</span></span></span></strong><strong><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> خطر‌پذیری فرسایش کناری در 7 مقطع&nbsp; از این رودخانه بررسی شد.</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp; نتایج مدل </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">NBS</span></span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> با استفاده از شاخص </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">(tnb/tbkf)</span></span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نشان داد میزان فرسایش‌پذیری کناره رودخانه لاویج در تمام بازه‌های موردمطالعه، به‌جز مقاطع 2و6 همه مقاطع دارای شدت فرسایش خیلی زیاد و زیاد می‌باشند. بر اساس شاخص </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times-roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">(dnb/dbkf)</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> میزان فرسایش‌پذیری کناره رودخانه لاویج به‌جز مقاطع 4و5 تقریبا با روند فرسایشی به‌دست‌آمده از شاخص اول</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"> (tnb/tbkf)</span></span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> هم‌خوانی دارد. بر اساس مدل&nbsp; </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">BEHI</span></span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> مقاطع 5،4،3،1و6 وضعیت ناپایداری کناره را زیاد نشان می‌دهند و استعداد زیادی برای فرسایش کناری و تولید رسوب دارند.همچنین مقطع 2وضعیت ناپایداری را متوسط نشان می‌دهدمقطع 7 و 2 وضعیت ناپایداری خیلی زیاد را نشان می‌دهد که استعداد خیلی زیاد برای فرسایش کناره‌ای و تولید رسوب دارد. درنهایت جهت بررسی میزان انطباق نتایج با استفاده از آزمون آماری کروسکال-والیس&nbsp; باهم برازش داد شد و نتایج نشان داد هر سه شاخص در ارزیابی فرسایش کناری در هر مقطع تقریبا یکسان عمل کرده‌اند.</span></span></strong></div> <p style="margin: 0px 0px 10.66px; text-align: justify; unicode-bidi: embed; direction: ltr;"><strong>Channel retreat&nbsp; are an important process in the river&#39;s morphodynamics, which affects channel variation, flood plain development and habitat development<span dir="RTL">.</span> &nbsp; Structures and farmland&nbsp;the border of the Lavi</strong><strong>j</strong><strong> River Faces the risks of river bed change every year. Therefore, there is a need for a reliable method to determine the river bank retreat and predict the river bank Stability. In this study, with the aim of &nbsp; investigation of the risk of erosion and identification of areas susceptible to erosion in the Lavij River, Using BEHI and NBS models, the risk of side erosion was determined in 7 sections of this river. The results of the NBS model using the tnb / tbkf index showed that the rate of erosion of the Lavi</strong><strong>j</strong><strong> river bank in all studied cross sections, except for cross sections 2 and 6 ,erosion rate is high and very hight. According to the indicator (dnb / dbkf), the bank erosion rate of the Lavi</strong><strong>j</strong><strong> River, except for sections 4 and 5, is approximately consistent with the erosion trend obtained from the first index (tnb / tbkf). According the BEHI model, cross sections 5, 4, 3, 1 and 6 show a high incidence of instability and have a great potential for bank erosion and sediment production. Also, cross section 2 shows the medium instability status. Cross Section 7 and 2 show a high degree of instability, which has a high potential for bank erosion and sediment production. Finally, Kruskal-Wallis statistical test was fitted to evaluate the results matching and the results showed that all three indicators were almost identical to each other in the assessment of bank erosion.</strong><br> &nbsp;</p> : فرسایش کناری رودخانه, مدل BEHI ,مدل NBS, رودخانه لاویج,آزمون اماری کروسکال- والیس River bank Erosion, BEHI Model, NBS Model, Lavij River, Kruskal-Wallis statistical test 119 136 http://jgs.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3857-1&slc_lang=fa&sid=1 taher valipour طاهر ولی پور t_valipour@sbu.ac.ir 100319475328460012604 100319475328460012604 No Shahid Beheshti University دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی دانشگاه شهید بهشتی Mohammad Mehdi Hosseinzadeh محمد مهدی حسین زاده m_hoseinzadeh@sbu.ac.ir 100319475328460012605 100319475328460012605 Yes Shahid Beheshti University دانشیار گروه ژئومورفولوژی دانشگاه شهید بهشتی رضا اسماعیلی r.esmaili@umz.ac.ir 100319475328460012606 100319475328460012606 No University of Mazandaran دانشیار ژئومورفولوژی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران Saeedeh M.biranvand سعیده متش بیرانواند S64.biranvand@gmail.com 100319475328460012607 100319475328460012607 No Shahid Beheshti University دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی دانشگاه شهید بهشتی