fa بررسی و تحلیل تغییرات درون دهه‌ای روند و الگوی فضایی بارش‌های سالانه و فصلی (مطالعه موردی: نیمه غربی ایران) اب و هواشناسی climatology كاربردي Applicable <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">هدف از این مطالعه تحلیل تغییرات درون دهه ای داده و الگوی فضایی بارش های سالانه و فصلی نیمه غربی ایران است. به این منظور داده&shy;های بارش روزانه بارش از پایگاه داده&shy;ای اسفزاری استخراج شده است. این پایگاه داده ای در دو بخش تهیه شده ، پایگاه داده ای اول با استفاده از 1434 ایستگاه و پایگاه دوم به کمک 578 ایستگاه با تفکیک مکانی 15&times; 15 کیلومتر بوده و در قالب سیستم تصویر لامبرت مخروطی تولید شده است. داده های روزانه بارش دوره 2015-1986 (طی سه دهه) مورد بررسی قرار گرفت. برای واکاوی تغییرات درون دهه ای بارش از تحلیل الگوی خودهمبستگی فضایی آماره عمومی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:11.5pt;">G*</span></span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">و به منظور بررسی روند تغییرات از&nbsp; تحلیل رگرسیون، آزمون من کندال استفاده شده است. در انجام محاسبات از امکانات برنامه نویسی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:11.5pt;">Matlab</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;"> و برای عملیات ترسیمی از نرم افزارهای </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:11.5pt;">Surfer</span></span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">&nbsp;و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:11.5pt;">GIS</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;"> بهره گرفته شد. نتایج حاصل از این مطالعه بیانگر این است که الگوهای خوشه&shy;ای مثبت بارش در مقیاس سالانه بیشتر در امتداد کوههای زاگرس و بخش&shy;هایی از غرب منطقه مورد مطالعه می باشد. در مقیاس فصلی الگوی خودهمبستگی فضایی بارش در فصل پاییز و زمستان تقریبا از الگوی سالانه پیروی کرده، در حالی</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.5pt;">&shy;</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">که در فصل بهار الگوی فضایی مثبت بارش بیشتر در بخش&shy;های شمالی منطقه مورد مطالعه مشاهده شده است. نتایج حاصل از تغییرات درون دهه&shy;ای الگوهای خودهمبستگی فضایی مثبت بارش نیمه غربی ایران نشان می&shy;دهد به سمت دوره&shy;های اخیر به استثنای فصل زمستان که روند افزایشی نامحسوسی تجربه کرده، در مقیاس سالانه، فصل بهار و پاییز از گستره مکانی الگوی خودهمبستگی فضایی مثبت بارش کاسته شده است. درحالیکه الگوهای خودهمبستگی فضایی منفی بارش در مقیاس سالانه و فصلی روند کاهشی را تجربه کرده است. با این وجود به جز دوره&shy;&shy;ی دوم، الگوی فضایی بارش در منطقه مورد مطالعه تغییرات مکانی قابل توجهی نداشته است. نتایج حاصل از تحلیل روند بیانگر این است که در مقیاس سالانه فصل زمستان اکثر مناطق</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:11.5pt;">&nbsp;نیمه غربی کشور از روند کاهشی برخوردار بوده است. در فصل بهار و پاییز با وجود اینکه در منطقه روند افزایشی بارش مشاهده شده ، اما در سطح 95 درصد اطمینان معنی دار نبوده است. </span></span><br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;">The present research about the spatial changes of precipitation is mainly focused on western areas of Iran. Precipitation data for three seasons of fall, winter, and spring have been obtained from Esafzari Database, with 15*15 km spatial resolution in the form of a Lambert Cone Image System for the period from 1986 to 2015. To examine the prevailing pattern of precipitation in west of Iran, we have used geostatistical methods of spatial autocorrelation. The changes in precipitation trends have been analyzed using parametric and non-parametric analyses of regression and Mann Kendal. We have used MATLAB for analysis of the data. We have also used ArcGIS and Surfer for drawing maps.&nbsp; The results of inter-decade changes of positive spatial autocorrelation of precipitation in west of Iran have indicated that there has been a decline in spatial extent of the positive spatial autocorrelation pattern in spring and fall, except for winter with a negligible increasing trend. Nevertheless, except for the second period, no considerable spatial changes were observed in the spatial pattern of precipitation in the region. However, there was a decreasing trend in the negative spatial autocorrelation of precipitation in annual and seasonal scales. The results of trend analysis have indicated that there was a decreasing trend in a vast area of the west parts of the country in annual scale and also in winter. Although there was an increasing trend in precipitation in fall and spring, but the trend was not significant in 95 % of confidence interval. The results of Man Kendal test have confirmed the results obtained from linear regression.&nbsp;<br> &nbsp;</div> بارش, الگوی خودهمبستگی فضایی, رگرسیون, من-کندال, نیمه غربی ایران precipitation,spatial auto-correlation pattern ,regression,Mann Kendall ,in western areas of Iran 59 78 http://jgs.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3596-1&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Ghiasabadi Farahani فاطمه غیاث آبادی فراهانی f.ghias62@yahoo.com 100319475328460016299 100319475328460016299 No Ph.D. student of Climatology, University of Tehran, iran دانشگاه تهران Faramarz khoshakhlagh فرامرز خوش اخلاق fkhosh@ac.ir 100319475328460016300 100319475328460016300 Yes Assistant professor Climatology, University of Tehran. iran دانشگاه تهران Aliakbar Shamsipour علی اکبر شمسی پور shamsipr@ut.ac.ir 100319475328460016301 100319475328460016301 No Assistant professor Climatology, University of Tehran, iran دانشگاه تهران Ghasem Azizi قاسم عزیزی ghazizi@ut.ac.ir 100319475328460016302 100319475328460016302 No Associate professor of Climatology, university of Tehran, iran دانشگاه تهران ebrahim fattahi ابراهیم فتاحی ebfat2002@yahoo.com 100319475328460016303 100319475328460016303 No Associate Professor of Geography of the Meteorological Institute, tehran, iran پژوهشکده هواشناسی