fa امکان سنجی راهبرد توسعه شهر( CDS) در توانمندسازی و ساماندهی سکونتگاه‌های غیررسمی منطقه یک کلانشهر تبریز گزارش مورد case report امروزه پدیده اسکان غیررسمی به جزء جدایی‌ناپذیر شهرهای کشور به ویژه کلان شهرها تبدیل شده است که از یک‌سو بازتاب فضایی نابرابری‌ها و بی‌عدالتی‌های اجتماعی و اقتصادی و توزیع امکانات و منابع در سطوح ملی، منطقه‌ای و محلی بوده و از سوی دیگر حاصل کاستی‌های برنامه‌ریزی شهری و مسکن، شهروندزدایی و توجه نداشتن به نیازهای اجتماعی و اقتصادی گروه‌های کم‌درآمد در طرح‌های توسعه شهری است. در این پژوهش به منظور تدوین استراتژی‌های لازم جهت توانمندسازی و ساماندهی اسکان غیررسمی شهر تبریز با پهنه‌بندی سکونتگاه‌های منطقه یک کلانشهر تبریز و شناسایی پهنه‌های فرودست، با استفاده از شاخص‌های اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و زیست محیطی و بهره‌گیری از مدل تلفیقی AHP و GIS، سه پهنه به دست آمد. یافته‌های این پژوهش حاکی از گسست کالبدی بین پهنه فرودست با سایر نواحی شهر، تضاد و شکاف طبقاتی شدید در منطقه و پایین بودن کمیت و کیفیت معیارهای اجتماعی، اقتصادی، زیست محیطی و کالبدی پهنه فرودست نسبت به پهنه مرفه و کل شهر است. راهبرد توسعه شهر در مقایسه با سایر رویکردها به دلیل ماهیت مشارکتی و رویکرد مبتنی بر اجتماعات محلی برای توانمندسازی و ساماندهی سکونتگاه‌های غیررسمی منطقه یک شهر تبریز مورد تایید قرار گرفت. Nowadays, informal settlements has become a common challenge in many of cities particularly in Metropolises .On one hand, it is a spatial manifestation of social and economical inequalities and injustice at the local, regional and national levels. On the other hand it is the result of urban planning deficiency, absence of citizenship and inattention to social and economical needs of low income groups in urban development plans. In this research, in order to develop main strategies for enabling and regularizing Tabriz informal settlements by zoning the district one’s settlements of Tabriz municipality and identifying the low income and vulnerable zones, the social, economical, physical and environmental indicators have been used. Moreover, the data was analyzed by combining GIS and AHP models and three zones were reached. The research shows the socio-economical and environmental separation between vulnerable zones and others. The CDS strategy has been confirmed because of paying attention to participatory and community-based approach for enabling and regularizing informal settlements of Tabriz district one راهبرد توسعه شهر , سکونتگاه‌های غیررسمی , توانمندسازی , ساماندهی , کلانشهر تبریز , City Development Strategy , Informal Settlements , Enabling , Regularizing , Tabriz metropolis , 117 138 http://jgs.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3-193&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad shali محمّد شالی email:shali@hotmail.com 10031947532846003680 10031947532846003680 Yes دانشگاه شهید بهشتی jamileh tavakolinia جمیله توکلی نیا jaytavakoli@yahoo.comemail: 10031947532846003681 10031947532846003681 No دانشگاه شهید بهشتی