http://jgs.khu.ac.ir تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی - مقالات نشریه - سال 1394 جلد16 شماره40 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1394/12/11 http://system.khu.ac.ir/jgs/browse.php?a_id=2680&sid=1&slc_lang=fa http://system.khu.ac.ir/jgs/browse.php?a_id=2681&sid=1&slc_lang=fa http://system.khu.ac.ir/jgs/browse.php?a_id=2607&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>یکی از روش های جدید جهت مشاهده ی حرکات زمین ساختی و زمین لرزه ها استفاده از دانش مورفوتکتونیک می باشد. مطالعه و اندازه گیری مناظر و اشکال ایجاد شده توسط تکتونیک فعال از موارد مهم علم مورفولوژی به حساب می آیند. حرکات تکتونیکی فعال یک منطقه در مورفولوژی رودخانه ها، زهکشی آبراهه ها، مخروط افکنه ها و جبهه های کوهستان ثبت می گردد. در این پژوهش برای ارزیابی تکتونیک فعال، گستره جغرافیایی</strong><strong> ́</strong><strong>00 </strong><strong>˚</strong><strong>57- </strong><strong>́</strong><strong>30 </strong><strong>˚</strong><strong>55</strong> <strong>طول شرقی و </strong><strong>́</strong><strong>00 </strong><strong>˚</strong><strong>33- </strong><strong>́</strong><strong>00 </strong><strong>˚</strong><strong>32 عرض شمالی در </strong><strong>پهنه ایران مرکزی </strong><strong>انتخاب شده است</strong><strong><span dir="LTR">.</span></strong><strong> در این پژوهش با مطالعه نقشه زمین شناسی و پردازش تصاویر ماهواره ای و داده های رقومی ارتفاعی، شاخص های</strong> <strong>ژئومورفیکی و مورفوتکتونیکی اندازه گیری و فعالیت تکتونیکی منطقه مورد ارزیابی قرار گرفته است</strong><strong><span dir="LTR">.</span></strong><strong> نتایج بدست آمده از شاخص سینوسی</strong> <strong>جبهه</strong> <strong>کوهستان </strong><strong>(</strong><strong><span dir="LTR">S_mf</span></strong><strong>)</strong><strong>، شاخص نسبت پهنای کف دره به عمق دره </strong><strong>(</strong><strong><span dir="LTR">V_f</span></strong><strong>)</strong><strong> و شاخص نسبت عرض دره به ارتفاع دره </strong><strong>(</strong><strong><span dir="LTR">V</span></strong><strong>)</strong><strong> به ترتیب دارای مقادیر میانگین 15/1، 94/0 و 88/9 می باشند. جابجایی آبراهه ها، مخروط افکنه ها و اشکال مثلثی ایجاد شده نشان دهنده تکتونیک فعال در راستای گسل ها می باشند. همچنین تطابق اندازه گیری های شاخص های مورفوتکتونیکی و داده های لرزه ای نشان دهنده تکتونیک فعال در این منطقه است.</strong></p> آرش سهرابی http://system.khu.ac.ir/jgs/browse.php?a_id=2608&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>این تحقیق به</strong><strong> شناسایی، طبقه بندی و تحلیل سینوپتیک امواج سرمایی منطقه شمال</strong> <strong>غرب ایران پرداخته است. با استفاده از شاخص نمرات استاندارد شده دمای حداقل در طی دوره آماری 2010-1951 امواج سرمایی</strong> <strong>طبقه بندی شده و بر اساس شدت وقوع طبقه بندی گردیده اند. از بین امواج سرد وقوع یافته در منطقه شمال غرب ایران، سردترین موج شناسایی شده از هر طبقه برای تحلیل سینوپتیک انتخاب گردید و نتایج تحلیل سینوپتیک امواج سرد منتخب نشان داد که الگوی فشار حاکم در طول ایام حاکمیت امواج یاد شده، وضعیت پرفشار در سطح زمین و ناوه عمیق در سطوح فوقانی می باشد</strong><strong><span dir="LTR">.</span></strong><strong> از نظر استمرار سرما نقش تغییر وضعیت باد مداری به نصف النهاری که نشانی از بلوکینک است، بسیار مؤثر می باشد. بلوکینگ موجب کاهش سرعت حرکت توده هوای سردی که از طریق وزش سرمایی از عرض های بالاتر به شمال غرب سرازیر شده، می شود و انواع مختلف امواج سرمایی ایجاد می شود. </strong><strong>هر چه هوا از عرض های بالاتری ریزش کند و سرعت جریان کندتر باشد، موج سرمایی شدیدتر و مستمرتری ایجاد می کند.</strong></p> یوسف قویدل رحیمی http://system.khu.ac.ir/jgs/browse.php?a_id=2609&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>یکی از سامانه های مهم جوی اقلیم کره زمین سامانه پرفشار سیبری است. هدف پژوهش فوق، تحلیل تغییرات هسته مرکزی سامانه پرفشار سیبری در بازه زمانی یاد شده می باشد. جهت شناسایی تغییرات مکانی هسته در بازه زمانی یاد شده داده های روزانه فشار سطح دریا و دمای سطح زمین با تفکیک 5/2 درجه در محدوده ی مکانی 30 تا 65 درجه عرض شمالی و 45 تا 130 درجه طول شرقی از پایگاه داده های نوآ </strong><strong><span dir="LTR">NCEP/NCAR</span></strong><strong> برای ماه های سرد سال استخراج شد. جهت تحلیل تغییرات مکانی هسته مرکزی سامانه داده ها وارد محیط </strong><strong><span dir="LTR">GIS</span></strong><strong> شده و به دو صورت پهنه ای و نقطه ای به تفکیک شش دهه ی ده ساله خروجی گرفته شده و مورد مقایسه قرار گرفت. جهت بررسی روند میزان تغییرات، تعیین جهت روند، نوع و زمان تغییرات دما و فشار هسته مرکزی سامانه از آزمون آماری-ناپارامتری من کندال استفاده شده است. نتایج حاصل از مقایسه ی دهه ی اول و ششم دوره 60 ساله نشان داد که هسته مرکزی در ماه ژانویه از سمت شرق به غرب و در ماه های اکتبر و مارس از سمت شمال شرق به جنوب غرب در محدوده ی دریاچه ی بایکال تا بالخاش دچار جابجایی چشمگیری شده است. تحلیل های آماری</strong> <strong>این دوره 60 ساله نشان داد که میزان فشار در ماه اکتبر دارای یک روند افزایشی و دمای سطح زمین در همین ماه یک روند کاهشی معنادار را تجربه کرده است. نتایج همچنین نشان داد که</strong> <strong>در طی همین دوره فشار مرکزی پرفشار سیبری در ماه ژانویه روند کاهشی داشته است در صورتی که دمای سطح زمین در این ماه روند افزایشی معناداری را نشان می دهد. برخلاف ماه های اکتبر و ژانویه در ماه مارس فشار مرکزی دارای چند جهش بوده ولی فاقد روند می باشد. با این وجود در این ماه دمای سطح زمین دارای یک روند افزایشی معنی دار در طول دوره یاد</strong> <strong>شده می باشد</strong><strong><span dir="LTR">.</span></strong></p> <p dir="RTL"></p> داریوش یاراحمدی http://system.khu.ac.ir/jgs/browse.php?a_id=2610&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>در دهه های اخیر افزایش جمعیت و رشد شهر و شهرنشینی </strong><strong>موجب افزایش اهمیت زمین و لزوم مدیریت </strong><strong>کاربری آن شده است. نتایج رشد شهر در مسائل اجتماعی و محیطی مثل از بین رفتن زمین های کشاورزی، رشد ناموزون شهرها و افزایش ترافیک دیده می شود. با توجه به پیچیدگی و پویایی محیط شهری و لزوم هدفمند نمودن تغییرات کاربری اراضی، تلفیق </strong><strong><span dir="LTR">GIS</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">PSS</span></strong> <strong>در قالب سیستم های حامی برنامه ریزی مکانی (</strong><strong><span dir="LTR">S</span></strong><strong><span dir="LTR">PSS</span></strong><strong>) اجتناب ناپذیر می باشد. هدف از انجام این تحقیق، توسعه یک سیستم حامی برنامه ریزی مکانی برای مدلسازی تغییر کاربری اراضی شهری (</strong><strong><span dir="LTR">ULCMS</span></strong><strong>) می باشد، به صورتی که برنامه ریزان بتوانند به نحو مناسبی دانش کارشناسی را در قالب معیارها و وزن های مورد نظر وارد کرده و تاثیر آنها را در نتایج کار ملاحظه نمایند. سیستم توسعه داده شده شامل ابزارهای ارزیابی تناسب زمین، محاسبه مساحت مورد نیاز کاربری ها و تغییر کاربری اراضی می باشد. در این راستا، از مدل های دسترسی، مدل های همسایگی، روش های تصمیم گیری چند معیاره، عملگرهای فازی، رگرسیون خطی، مدل ماکزیمم پتانسیل و بهینه سازی سلسله مراتبی استفاده شده است. ارزیابی عملی سیستم برای سنجش تغییر کاربری های مسکونی، تجاری، صنعتی، زراعی و خدماتی برای سال 1395</strong><strong> و 1390</strong><strong> در شهر شیراز انجام گرفت. نتیجه این امر نشان می دهد که </strong><strong><span dir="LTR">ULCMS</span></strong><strong> به فهم بهتر کاربران، نمایش پیچیدگی سیستم کاربری اراضی و توسعه و بهبود استراتژی های مدیریت کاربری اراضی کمک می کند تا تعادل بهتری بین گسترش شهری و حفاظت محیطی ایجاد کند. </strong></p> محمد کریمی http://system.khu.ac.ir/jgs/browse.php?a_id=2611&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>در کشورهای در حال توسعه از جمله ایران، هر ساله مخاطرات طبیعی خسارات جانی و مالی عمده ای در سکونتگاه ها بر جای می گذارند. در این ارتباط، بحران بم قابل ذکر است که در دی ماه 1382 خسارات گسترده ای به بار آورد. با گذشت 12 سال از این بحران و بازسازی پس از آن، ارزیابی کیفیت بازسازی از اهمیت زیادی برخوردار است. در این راستا بر اساس</strong> <strong>مسأله چگونگی کیفیت محیط مسکونی بازسازی شده ی شهر بم و با توجه به مبانی نظری موجود، هدف این مقاله، تحلیل تفاوت کیفیت کالبدی محیط مسکونی بازسازی شده محلات شهر بم و در ادامه تحلیل رابطه آن با وضعیت اجتماعی- اقتصادی خانوارهای محلات مختلف می باشد. در این ارتباط، کیفیت کالبدی محیط مسکونی از طریق روش شاخص سازی، تکنیک های </strong><strong><span dir="LTR">AHP</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">SAW</span></strong><strong> تعریف عملیاتی شد. داده های مورد نیاز از طریق پرسشنامه و روش نمونه گیری خوشه ای، و از 311 خانوار نمونه (بر حسب روش کوکران) بدست آمد و از طریق روش های همبستگی پیرسون و اسپیرمن، واریانس یکطرفه و آزمون توکی تحلیل شد. نتایج نشان داد که کیفیت کالبدی محیط مسکونی خانوارهای محلات مختلف متفاوت است و با متغیرهای شغل، درآمد و تحصیلات دارای رابطه ی معنادار می باشد. نتیجه اینکه کیفیت بازسازی تحت تأثیر قشر و طبقه اجتماعی قرار دارد. آنچه که نیازمند راهکارهای درخور است.</strong></p> محمود قدیری http://system.khu.ac.ir/jgs/browse.php?a_id=2613&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><strong>چکیده</strong></p> <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>بررسی تکتونیک لرزه ای (سیستم شبکه گسلها) و سوابق زمین لرزه های دستگاهی منطقه حاکی از وجود پهنه های فعال لرزه خیز در سطح منطقه شهری ارومیه است. </strong><strong>بررسی</strong> <strong>تاثیرات زلزله</strong> <strong>ها</strong> <strong>نشان</strong> <strong>می</strong> <strong>دهد</strong> <strong>که</strong> <strong>شرایط</strong> <strong>زمین شناسی منطقه (</strong><strong>ساختگاه و لندفرم ساختمان زمین)</strong> <strong>تاثیر</strong> <strong>بسزایی</strong> <strong>بر</strong> <strong>حرکت</strong> <strong>زمین</strong> <strong>دارند. </strong><strong>در این مطالعه ویژگی های زمین شناسی، داده های لرزه ای و داده های گسلی محلی جهت تحلیل شدت زمین لرزش مورد استفاده قرار می گیرد. مدلهای تجربی زیادی در ارتباط زمین شناسی و میزان شدت زلزله توسط محققین پیشنهاد شده است. لذا در این مطالعه برای برآورد </strong><strong>پارامترهای مهم مورد نیاز جنبش نیرومند زمی</strong><strong>ن از داده های لرزه ای دستگاهی ثبت شده و داده های گسلها و زمین شناسی با استفاده از مدل تجربی سابتا و همکاران استفاده شد. بدین وسیله پهنه های با درجات متفاوت شتاب منطقه با بهره گیری از مدل مذکور در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی مشخص گردید. نتایج حاصله تغییر پذیری شتاب 035/0 تا 33/0 (</strong><strong><span dir="LTR">g</span></strong><strong>) را در منطقه شهری ارومیه نشان می دهد که این نشان دهنده لرزه خیزی منطقه است.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </strong></p> <p dir="RTL"></p><p dir="RTL"></p> <div>&nbsp; <hr align="left" size="1" width="33%" > <div id="ftn1"><p dir="RTL"></p></div> </div> علی نصیری http://system.khu.ac.ir/jgs/browse.php?a_id=2614&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>ر<span style="color:#000000;">شد اجتناب ناپذیر شهری طی دو دهه آینده در کشورهای کمتر توسعه یافته به یک</span></strong><span style="color:#000000;"> <strong>چالش بسیار مهم برای برنامه ریزان و مدیران شهری تبدیل خواهد شد. گسترش مناطق شهری، اثرات متفاوتی بر آب و هوا در مقیاس محلی و جهانی، در زندگی ساکنان این مناطق گذاشته است. بدین جهت در این پژوهش میزان تأثیرگذاری تغییرات ناشی از دگرگونی پوشش زمین و کاربری اراضی در یک بازه زمانی بلند مدت بر وضعیت آب و هوا در شهرهای شیراز و فسا بررسی و برای</strong> <strong>اطمینان</strong> <strong>از</strong> <strong>نرمال</strong> <strong>بودن سری های سالانه</strong> <strong>از</strong> <strong>آزمون کولموگروف- اسمیرنوف</strong> <strong>استفاده</strong> <strong>شد. همچنین روند سری زمانی فراسنج های کمینه و بیشینه دما و رطوبت نسبی با</strong> <strong>استفاده</strong> <strong>از</strong> <strong>روش های</strong> <strong>ناپارامتری</strong> <strong>من-کندال</strong> </span><strong><span style="color:#000000;">و تحلیل رگرسیون طی یک دوره 45 ساله (1966-2010) بررسی شد</span><a name="OLE_LINK1"><span style="color:#000000;">یافته های پژوهش نشان داد کمیت های کمینه دما و رطوبت نسبی فسا و کمینه و بیشینه رطوبت نسبی شیراز روند کاهشی و سایر کمیت ها روند افزایشی داشته اند. در ادامه اثرات تغییرات کاربری و نوع پوشش زمین در بازه زمانی 23 ساله (1987-2010) با استفاده تصاویر سنجنده </span></a></strong><span style="color:#000000;"><strong><span dir="LTR">TM</span></strong><strong> ماهواره لندست بر الگو دمایی در این دو شهر پرداخته شد. بر این اساس کاهش 113 و 5/7 کیلومتر مربعی کاربری بایر و افزایش 110 و 3/5 کیلومتر مربعی کاربری مسکونی به ترتیب برای شهرهای شیراز و فسا محاسبه گردید.</strong></span></p> مهدی نارنگی فرد http://system.khu.ac.ir/jgs/browse.php?a_id=2620&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL" style="margin-right: -0.05pt; text-align: justify;"><strong>در این تحقیق پایش نمکزارهای مناطق خشک کاشان و مهارلو با استفاده از داده های </strong><strong><span dir="LTR">LISSIII</span></strong><strong> ماهواره </strong><strong><span dir="LTR">IRS-P6</span></strong> <strong>مورد بررسی قرار گرفت. پس از انجام تصحیحات لازم برای تفسیر چشمی، از بهبود کنتراست و ساخت تصاویر رنگی کاذب استفاده گردید تا نمکزارها به خوبی مشخص گردد. سپس با توجه به بازتاب های طیفی نمکزار در باندهای مختلف سنجنده مورد استفاده و نسبت گیری طیفی، شاخص های نمکزار نسبتی(</strong><strong><span dir="LTR">RSCI</span></strong><strong>) و نمکزار تفاضلی نرمال شده(</strong><strong><span dir="LTR">NDSCI</span></strong><strong>) تعریف شدند. هدف از ارائه این شاخص ها به حداکثر رساندن</strong> <strong>اختلاف بازتاب های طیفی نمکزارها و زمینه آن به منظور ایجاد تصویری با کیفیت مطلوب می باشد تا تمایز آنها امکان پذیر شود. برای ارزیابی میزان تفکیک پذیری، پراکنش پیکسل های نمکزار و غیرنمکزار در نمودار دوبعدی بررسی شد. در نهایت با آستانه گذاری و ماتریس خطا مشخص شد که شاخص های نمکزار </strong><strong><span dir="LTR">RSCI</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">NDSCI</span></strong><strong> بهترین تفکیک پذیری را نشان می دهند. نتایج نشان داد که شاخص های </strong><strong><span dir="LTR">RSCI</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">NDSCI</span></strong><strong> برای پایش نمکزارهای مناطق خشک با استفاده از داده های ماهواره ای چندطیفی کارآیی دارند.</strong></p> فریبا اسفندیاری