حجازیزاده زهرا، فتاحی ابراهیم، قائمی هوشنگ. پایش خشکسالی با استفاده از شاخص بارش استاندارد شده1 مطالعه موردی استان چهارمحال بختیاری. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی. 1381; 1 (1) :23-45
URL: http://jgs.khu.ac.ir/article-1-504-fa.html
1- ، ebfat2002@yahoo.com
چکیده: (5892 مشاهده)
چکیده
خشکسالی یکی از پدیدههای آب و هوایی و از جمله رخدادهای مصیبتباری است که هر ساله خسارتهای زیادی را باعث میشود. یکی از راههای تعدیل خشکسالی، ارزیابی و پایش خشکسالی بر اساس شاخصهایی است که بتوان بر اساس آن میزان شدت و تداوم آن را در یک منطقه تعیین نمود. در مقاله حاضر روند خشکسالی (شدت، تداوم و سطح درگیر با خشکسالی) در استان چهارمحال و بختیاری با استفاده از شاخص بارش استاندارد شده برای بازههای زمانی 3، 6، 12، 24 و 48 ماهه مورد مطالعه قرار گرفته است. ویژگی این روش کمک میکند تا کمی از رخدادهای خشکسالی را در مکان ها و مقیاسهای زمانی متفاوت مقایسه کنیم. به منظور پایش خشکسالی از اطلاعات بارندگی ماهانه ایستگاههای سینوپتیک و اقلیمشناسی استان طی دوره آماری 2001 - 1960 استفاده شد. با استفاده از نرمافزار کامپیوتری SPI محاسبات مربوط به شاخص بارش استاندارد شده انجام گرفت؛ نتایج بررسیها نشان داد که فراوانی رخداد دورههای خشک کوتاهمدت (سه ماهه) در کلیه ایستگاهها بیشتر از 80 مورد است، در حالی که فراوانی رخداد دورههای خشک بلندمدت در مقیاسهای زمانی 12، 24 و 48 ماهه خیلی کمتر میباشد، همچنین تداوم دورههای خشک در بازههای زمانی 12، 24 و 48 ماهه نسبت به بازههای زمانی 3 و 6 .ماهه خیلی بیشتر است. بنابراین برای برگشت به حالت نرمال در مورد خشک سالیهای هیدرولوژیکی (آبهای زیرزمینی و سطحی) ماهها زمان نیاز است در حالی که برای بـازههای کوتاهمدت3 و 6 ماهه (خشکسالیهای کشاورزی و رطوبت خاک) بارشهای روزانه میتوانــــداوضاع را تعدیل کند تا به حالت نرمال برگشت نماید. این بازههای زمانی برخورد خشکسالی را نسبت به دست رسی منابع مختلف آب بازگو می نماید. واکنش رطوبت خاک نسبت به نابهنجاری بارش کوتاه مدت است در حالی که پاسخ آبهای زیرزمینی، جریان رودخانهها و ذخیره منابع آبی نسبت به کمبود بارش، فرآیندی بلند مدت است.