گسترش شهرنشینی و جایگزینی سطوح طبیعی با مصالح مصنوعی سبب افزایش دما و شکل‌گیری پدیده جزیره حرارتی شهری می‌شود که پیامدهایی چون افزایش مصرف انرژی، تشدید آلودگی هوا و تهدید سلامت عمومی را به همراه دارد. این پژوهش باهدف شناسایی عوامل مؤثر بر جزیره حرارتی شهری و ارائه راهکارهای مؤثر برای کاهش اثرات آن انجام شده است. پژوهش حاضر به روش مرور نظام‌مند و با رویکرد توصیفی - تحلیلی انجام‌گرفته است. برای این منظور، مقالات و مطالعات علمی مرتبط با موضوع از پایگاه‌های معتبر علمی استخراج و پس از طی مراحل غربال‌گری عناوین، چکیده‌ها و متن کامل، به‌صورت کیفی تحلیل شدند. در ادامه شاخص‌های مؤثر بر شدت جزیره حرارتی و راهکارهای کاهش آن تحلیل و طبقه‌بندی شدند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که عواملی نظیر هندسه متراکم شهری، کاهش پوشش گیاهی و سطوح آبی، استفاده از مصالح با آلبدو پایین، طراحی ناکارآمد احجام و فضاهای شهری و ضعف تهویه طبیعی، نقش مهمی در تشدید جزیره حرارتی شهری دارند. در مقابل، راهکارهایی همچون بهینه‌سازی هندسه شهری، توسعه فضاهای سبز و آبی، به‌کارگیری مصالح سرد و پایدار، ارتقا تهویه طبیعی و استفاده از راهکارهای معماری اقلیم محور می‌توانند به طور مؤثر موجب کاهش دمای محیط، بهبود عملکرد انرژی ساختمان و ارتقای محیط‌های شهری شوند. نتایج نشان می‌‌دهد که ترکیب فناوری‌های نوین، راهکارهای بومی و مدیریت پایدار شهری می‌‌تواند شدت اثر جزیره حرارتی را کاهش دهد و با بهینه‌سازی مصرف انرژی، کیفیت زندگی ساکنان را بهبود ببخشد.