fa تخمین ارزش اقتصاد غیر‌رسمی در ایران برمبنای متغیّرهای زیست‌محیطی، رهیافت فیلترکالمن انرژی، منابع و محیط زیست انرژی، منابع و محیط زیست كاربردي Applicable <p style="DIRECTION: rtl">  اقتصاد غیررسمی و یا اقتصاد گزارش­نشده، یکی از مشکلات کشورهای در حال­ توسعه است که کارایی فعالیت­های اقتصادی در بخش رسمی را تحت­تأثیر قرار می­دهد. از آنجا که فعالیت اقتصاد غیررسمی معمولاً با فرار از قوانین و مقرّرات محیط­زیست همراه است، این بخش، یکی از عوامل آلوده­کنندۀ هوا در کشورها به­ویژه در کشورهای درحال­توسعه به شمار می­رود. از طرف دیگر، حجم فعالیت­های صنعتی و مساحت جنگل نیز از عوامل­مؤثر بر آلودگی هستند. دراین مقاله، متغیّر پنهانِ اقتصاد غیررسمی که برابر است با تفاوت تولیدکل و گزارش­شده، با استفاده از روش فیلترکالمن و برمبنای متغیرهای زیست­محیطی شامل انتشار دی­اکسید­کربن و مساحت جنگل برای اقتصاد ایران، طی سال­های 1388-1359 تخمین­زده شده است. نتایج نشان می­دهد که رابطۀ بلندمدت و معنی­داری میان تولیدکل، مساحت جنگل­ها و تعداد کارگاه­های صنعتی با انتشار دی­اکسیدکربن در اقتصاد ایران وجود دارد. این رابطه به ترتیب مستقیم، غیر مستقیم و مستقیم برآورد شده و اندازه ضریب تاثیر سه متغیر فوق الذکر بر انتشار دی­اکسیدکربن به ترتیب برابر با 589/0، 65/1- و 057/0 است. بر اساس نتایج بدست آمده، تولیدکل برآورد شده، در تمامی سال­ها از تولید گزارش­شده بیش­تراست که بر این اساس، وجود اقتصاد غیررسمی در ایران، تأیید می­شود. سهم اقتصاد غیررسمی از تولید ناخالص واقعی کشور در سال­های مورد مطالعه، به­طور متوسط 6/35 درصد برآورد شده است. </p> Informal economy i.e. unrecorded economy, is one of the important problems in developing countries which affects the efficiency of economic activities in formal sector. Informal economy is also an important source of air pollution. This paper aims at estimating informal economy in Iran over the period 1980-2009 based on the mount of CO2 emissions and the country forest areas and using Kalman Filter approach. The results indicate that: 1) there is a significant and long run relationship between CO2 emissions, the size of forest areas and firm’s industrial activities and total national product, 2) Total national product is more than recorded data in the study period so the existence of informal economy can’t be rejected during this period. 3) The average share of informal economy in total GDP is about 35.6 %. تولید گزارش شده، تولید گزارش نشده، اقتصاد غیررسمی، انتشار دی اکسیدکربن، جنگل، کارگاه های صنعتی، فیلترکالمن Recorded Product, Unrecorded Product, Informal Economy, CO2 Emissions, Forest Area, Kalman Filter 1 19 http://jfm.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-11-725-1&slc_lang=fa&sid=1 Majid Maddah مجید مداح majid.maddah@profs.semnan.ac.ir 10031947532846003130 10031947532846003130 Yes Semnan University دانشگاه سمنان forough noe iran فروغ السادات نوع ایران forough_2004_n@yahoo.com 10031947532846003131 10031947532846003131 No Semnan University دانشکدۀ اقتصاد، مدیریت و علوم اداری دانشگاه سمنان