fa تعیین‌کننده‌های تجارت درون صنعت در بخش انرژی بین ایران و شرکاء برتر تجاری تجارت و مالیه بین الملل تجارت و مالیه بین الملل كاربردي Applicable با توجه به وابستگی فزاینده بین کشورها و افزایش تقاضای انرژی، تجارت انرژی طی دهه‌های اخیر افزایش یافته و این در حالی است که بخش زیادی از آن به صورت تجارت درون صنعت (IIT) است. در این راستا کشورها، سعی در بهره‌برداری از تنوع در یک محصول خاص و همچنین انتقال فناوری و دانش فنی تولید ناشی از تجارت درون صنعتدر این بخش را دارند. با توجه به اهمیت نقش IIT در اقتصاد کشورها، در این مطالعه تعیین کننده¬های IIT در بخش انرژی بین ایران و شرکاء برتر تجاری طی دوره‌ی 2016-1997 با استفاده از الگوی جاذبه و روش اقتصادسنجی حداکثر درستنمایی پوآسون‌نما شناسایی شده است. بر اساس نتایج، اثر متغیرهای تولید ناخالص داخلی سرانه ایران و کشورهای طرف تجاری، تنوع محصولات در بخش انرژی در ایران و کشورهای مورد بررسی، دسترسی به آب¬های آزاد در کشورهای طرف تجاری ایران و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در بخش انرژی در ایران بر IIT مثبت و معنادار است. در مقابل، اثر متغیرهای فاصله‌ی جغرافیایی، هزینه¬های تجارت و عدم توازن تجاری بین ایران و کشورهای طرف تجاری بر IIT منفی و معنادار است. Due to the more dependence among countries and the raised demand for energy, the energy trade have increased during recent decades, while its major share is intra-industry trade (IIT). In this regard, countries are trying to exploit the diversity of a particular product, as well as the technology transfer and knowledge of technology which generated by IIT in this sector. According to the importance of role of IIT in the economies, this study will identify the determinants of IIT in the energy sector among Iran and its major trading partners using gravity model and Poisson pseudo-maximum-likelihood (PPML) method during 1997-2016. Based on the results, the effects of gross domestic product (GDP) per capita of Iran and the selected countries, the products’ diversification in the energy sector of Iran and its partners, access to the open sea for Iran's trading partners, and foreign direct investment (FDI) in the energy sector in Iran are significant and positive on IIT. However, the geographical distance, transportation costs, and trade imbalances among Iran and the selected countries have had the significant and negative effects on IIT بخش انرژی, تجارت درون صنعت, الگوی جاذبه, هزینه‌های تجارت, حداکثر درستنمایی پوآسون‌نما Energy Sector, IIT, Gravity Model, Trade Costs, PPML 43 78 http://jemr.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1760-2&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Yazdani مهدی یزدانی ma_yazdani@sbu.ac.ir 10031947532846008101 10031947532846008101 Yes Shahid Beheshti University دانشگاه شهید بهشتی Hamed Pirpour حامد پیرپور hamedpirpour@gmail.com 10031947532846008102 10031947532846008102 No Shahid Beheshti University دانشگاه شهید بهشتی