fa ویژگی‌های هیدروشیمیایی و ارزیابی خطر سلامت ناشی از آلودگی آب‌های زیرزمینی دشت بیرجند، شرق ایران هیدروژئولوژی (آب های زیرزمینی) Hydrogeology مقاله پژوهشی Original Research <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;"><span dir="RTL" lang="FA">در این پژوهش به بررسی هیدروشیمی و وضعیت آلودگی منابع آب زیرزمینی در محدوده شهر بیرجند پرداخته شده است. به‌منظور تعیین کیفیت آب و شناسایی منشأ آلودگی، از ۲۲ حلقه چاه، ۱۲ رشته قنات و ۴ چشمه نمونه‌برداری شد. نتایج حاصل از تحلیل‌های فیزیکی و شیمیایی نشان داد که هدایت الکتریکی بین ۳۰۰ تا ۸۰۰۰ میکروزیمنس بر سانتی‌متر و PH</span>&nbsp;&nbsp;<span dir="RTL" lang="FA">بین ۷/۲۳ تا ۸/۷۱ متغیر است. بر اساس نمودار پایپر، تیپ غالب آب‌ها در منطقه کلروره، سولفاته و بی‌کربناته است. در برخی منابع، غلظت نیترات از حد مجاز سازمان بهداشت جهانی (50 میلی گرم در لیتر)</span> <span dir="RTL" lang="FA">فراتر رفته که نشانگر تأثیر فاضلاب شهری و پساب کشاورزی است. نسبت‌های یونی بیانگر نقش فرآیندهای انحلال هالیت و ژیپس و واکنش‌های تبادل یونی در کنترل ترکیب شیمی آب می‌باشد. ارزیابی خطر سلامت نشان داد که هرچند بیشتر منابع برای بزرگسالان در محدوده بی‌خطر قرار دارند، برخی چاه‌ها و قنوات برای نوزادان و کودکان خطرپذیری بالایی دارند</span>.<span dir="RTL"> هدف نهایی این پژوهش ارائه یک چارچوب علمی برای درک فرآیندهای زمین‌شیمیایی کنترل‌کننده کیفیت آب و شناسایی مناطق پرخطر جهت برنامه‌ریزی و مدیریت پایدار منابع آب زیرزمینی دشت بیرجند است.</span></span></span></span></span></div> <span style="font-size:10pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span cen="" mt="" style="font-family:" tw=""><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span></span></span></span> <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;">This study examines the hydrochemistry and contamination levels of groundwater resources in the urban area of Birjand in eastern Iran. Water quality was assessed and pollution sources were identified through sampling 22 wells, 12 qanats and 4 springs. The results showed that electrical conductivity varied from 300 to 8,000 &micro;S/cm, while pH ranged from 7.23 to 8.71. According to the Piper diagram, the dominant hydrochemical facies were chloride, sulphate and bicarbonate types. In some of the samples, the nitrate concentration exceeded the permissible limit of 50 mg/L set by the World Health Organization, indicating the influence of urban wastewater and agricultural effluents. The ionic ratios reveal the influence of halite and gypsum dissolution processes, as well as ion exchange reactions, on the chemical composition of the water. A health risk assessment showed that, while most sources are within the safe range for adults, some wells and qanats pose a higher risk to infants and children. This study aims to provide a scientific framework for understanding the geochemical processes that control water quality, and to identify high-risk areas for the sustainable planning and management of groundwater resources in the Birjand plain.</span></span></span></span></div> آب زیرزمینی, آلودگی, نیترات, فلوراید, بیرجند, کیفیت آب, شاخص سلامت. Groundwater, Pollution, Nitrate, Fluoride, Birjand, Water quality, Health index. 348 377 http://jeg.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1957-1&slc_lang=fa&sid=1 Haniye Yaghoubi حانیه یعقوبی hani.yaghuobi0810@gmail.com 10031947532846007240 10031947532846007240 No University of Tehran دانشگاه تهران Reza Jahanshahi رضا جهانشاهی rezajahanshahi@ut.ac.ir 10031947532846007241 10031947532846007241 Yes University of Tehran دانشگاه تهران Morteza Mozafari مرتضی مظفری mmozafari@ut.ac.ir 10031947532846007242 10031947532846007242 No University of Tehran دانشگاه تهران