fa شناسایی و بررسی کارست‌های زیرسطحی گچی در محدوده مجتمع پتروشیمی مسجدسلیمان به روش‌های ژئوفیزیکی و ژئوتکنیکی ژئوفیزیک مهندسی Engineering Geophysics مقاله پژوهشی Original Research <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;"><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt">شناسایی و بررسی عوامل مؤثر بر تشکیل کارست‌های گچی یکی از موضوعات جدید و جذاب در سه دهه اخیر است. مقاومت پایین گچ به همراه فرایند انحلال و شکل‌پذیری آن در مقیاس زمان انسانی باعث تشکیل کارست‌های گچی، حفرات و غارها در سازندهایی که شامل لایه‌های گچی هستند، می‌گردد که این پدیده می‌تواند تأثیر بسیار مخربی بر ویژگی‌های مهندسی زمین همچون ظرفیت باربری، نشست پذیری و غیره به‌خصوص در سایت‌های دارای صنایع سنگین همچون پتروشیمی‌ها به دلیل قرارگیری مخازن بزرگ و تأسیسات آن‌ها بر سطح زمین داشته باشد. بنابراین شناسایی و مطالعه آن‌ها برای احداث و نگهداری سازه‌های مختلف مهندسی بسیار حائز اهمیت است. بر این اساس در این پژوهش کارست‌های گچی زیرسطحی مجتمع پتروشیمی مسجدسلیمان با استفاده از تلفیق روش ژئوفیزیکی غیر مخرب (GPR)&nbsp;در 24 پروفیل به طول کل 2307 متر (مجموع دو آنتن) و روش ژئوتکنیکی (حفر&nbsp; 113 گمانه در اعماق 40-20 متر) مورد ارزیابی قرار گرفت و پس از تحلیل و بررسی داده‌ها، تعداد 32 مورد کارست گچی زیرسطحی در اعماق 36-4 متری مورد شناسایی قرار گرفت. در ادامه با بررسی و پردازش تصویر ماهواره‌ای کرونا مربوط به نیم‌قرن پیش الگوی مجاری آب سطحی و با اندازه‌گیری عمق آب در گمانه‌ها، نقشه‌های سطح و جهت جریان آب زیرزمینی منطقه ترسیم و مشخص گردید عمده حضور کارست‌های گچی در محل تجمع جریان آب زیرزمینی می‌باشد. درنهایت با نمونه‌برداری از آب زیرزمینی و انجام آزمایش‌های شیمی آب میانگین مقدار سولفات آب زیرزمینی 1480ppm&nbsp; به دست آمد که این شرایط محیطی ازنظر هجوم سولفات شدید می‌باشد.</span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;">Over the past three decades, research into the factors influencing the development of gypsum karsts has become an active and growing area of study. The mechanically weak nature of gypsum, along with its rapid dissolution and deformability, contributes to the formation of gypsum karsts, voids, and caverns in regions where gypsum deposits are present. This process can significantly undermine geotechnical stability by reducing bearing capacity and increasing settlement. This issue is particularly critical in heavy industrial settings such as petrochemical facilities, where large storage tanks and other infrastructure are founded directly on the ground surface. Consequently, identifying and assessing these processes is essential for the design, construction, and maintenance of engineering projects. This study assesses subsurface gypsum karsts within the Masjed Soleyman Petrochemical site using an integrated geophysical and geotechnical approach. Ground Penetrating Radar (GPR) was employed across 24 profiles totaling 2,307 meters, also geotechnical data were obtained from 113 boreholes drilled to depths of 20&ndash;40 meters. Following data analysis, 32 occurrences of subsurface gypsum karsts were identified at depths ranging from 4 to 36 meters. Subsequently, surface water drainage patterns were analyzed and digitized from historical Corona satellite imagery (1968). In parallel, groundwater levels and flow direction maps were generated using data from electric probe depth finder measurements in boreholes. The integration of these datasets revealed that most gypsum karsts are concentrated in areas where groundwater tends to accumulate and flow. Finally, groundwater sampling and chemical analysis revealed an average sulfate concentration of approximately 1,480 ppm, indicative of a severe sulfate exposure environment.</span></span></span></span></div> کارست گچی, GPR, پتروشیمی مسجدسلیمان, آب زیرزمینی, ماهواره کرونا. Gypsum karst, GPR, Masjed Soleyman Petrochemical, groundwater, Corona satellite 378 413 http://jeg.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1898-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Hossein Jowlar محمد حسین جوکار h.jowkar@modares.ac.ir 10031947532846007236 10031947532846007236 No Tarbit Modares University دانشگاه تربیت مدرس Mashalah Khamehchiyan ماشااله خامه چیان khamechm@modares.ac.ir 10031947532846007237 10031947532846007237 Yes Tarbit Modares University دانشگاه تربیت مدرس Mohammad Reza Nikudel محمدرضا نیکودل nikudelm@modares.ac.ir 10031947532846007238 10031947532846007238 No Tarbit Modares University دانشگاه تربیت مدرس Asghar Azadi اصغر آزادی info@zaminphp.com 10031947532846007239 10031947532846007239 No Zamin physic Pooya Company شرکت زمین فیزیک پویا