fa تحلیل و بررسی عددی نیروی محوری، نیروی برشی و جابجایی افقی در سازه‌های زیرزمینی(مطالعه موردی: تونل پاتاوه-دهدشت) ژئوتکنیک (مکانیک خاک و سنگ) Geotecnic مطالعه موردی Case-Study <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><span b="" nazanin="">هدف از انجام این تحقیق تحلیل و بررسی عددی نیروی محوری، نیروی برشی و جابجایی افقی در تونل (تونل شماره </span><span calibri="" dir="LTR">B</span><span b="" nazanin=""> محور پاتاوه- دهدشت) هست</span></span></span></span><span dir="RTL" lang="FA">. این تونل یک پروژه ملی با مشخصات فنی حجم عملیات خاکی 2/2 میلیون مترمکعب، اجرای دیوار حائل به متراژ 2100 متر، اساس و زیراساس به مقدار 110 هزار تن و 95 هزار تن اسفالت در تابستان 1402 افتتاح و مورد بهره&shy;برداری قرار گرفت. در پژوهش حاضر بررسی تأثیر ضخامت پوشش تونل بر نیروی برشی، نیروی محوری و جابجایی افقی و قائم به روش عددی با استفاده از نرم&shy;افزار المان محدود</span><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><span b="" nazanin=""> </span><span dir="LTR">PLAXIS</span> </span></span></span><span dir="RTL" lang="FA">به‌صورت دوبعدی و با استفاده از تئوری کرنش صفحه&shy;ای با المان&shy;های 15 گرهی مدل‌سازی انجام و برای محیط خاکی از مدل رفتار موهر-کلمب که یکی از اساسی&shy;ترین مراحل در تحلیل عددی است و در اکثر مدل&shy;سازی&shy;های عددی حفر تونل از این مدل استفاده می‌شود برای خاک مورد مطالعه این پژوهش به مدل‌سازی محیط مورد بررسی پرداخته ‌شده است. نتایج نشان می‌دهد نتایج نشان داد که با افزایش ضخامت پوشش، جابجایی‌های قائم و افقی در همه نقاط کاهش یافته و در مقابل مقادیر نیروهای محوری و برشی افزایش پیدا می‌کند. بیشترین میزان تغییر شکل مربوط به کف تونل و کمترین مقدار مربوط به دیواره راست تونل است. افزایش ضخامت موجب کاهش نشست کف تونل و کاهش محسوس جابجایی افقی تا بیش از ۹۰ درصد در برخی نقاط شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که انتخاب ضخامت مناسب پوشش نقش کلیدی در کنترل تغییر شکل‌ها، افزایش ظرفیت تحمل نیروها و ارتقای ایمنی لرزه‌ای تونل دارد.</span><br> &nbsp;</span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;">This study aims to numerically analyze the axial force, shear force, and horizontal displacement in Tunnel B on the Pataveh-Dehdasht axis. The tunnel is part of a national project that was inaugurated in the summer of 2023. The project&#39;s technical specifications include 2.2 million cubic meters of earthwork, 2,100 meters of retaining walls, 110,000 tons of subbase and base layers, and 95,000 tons of asphalt. This study investigated the effect of tunnel lining thickness on shear force, axial force, and horizontal and vertical displacement using PLAXIS finite element software in a two-dimensional framework. Plane strain theory was employed with 15-node elements for modeling. The Mohr-Coulomb constitutive model, one of the fundamental stages in numerical analysis and a common model for tunnel excavation simulations, was applied to model the soil behavior of the study site. The results indicate that increasing the lining thickness reduces vertical and horizontal displacement at all points while increasing axial and shear forces. Maximum deformation occurs at the tunnel invert and minimum deformation occurs at the right sidewall of the tunnel. Increasing the lining thickness from 20 cm to 35 cm leads to a reduction of approximately 100% in tunnel floor settlement and a significant decrease in horizontal displacement exceeding 90% at certain points. These results demonstrate the importance of selecting an appropriate lining thickness for controlling deformations, enhancing load-bearing capacity, and improving the tunnel&#39;s seismic safety.</span></span></span></span></div> مدل رفتاری موهر-کلمب, ضخامت پوشش تونل, روش اجزای محدود Plaxis. Mohr-Columbus behavioral model, tunnel lining thickness, Plaxis finite element method. 534 562 http://jeg.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2043-1&slc_lang=fa&sid=1 Masoud Khahanipour مسعود خواهانی پور masoud.khahanipour@gmail.com 10031947532846007345 10031947532846007345 Yes Islamic Azad University دانشگاه آزاد واحد تهران شمال Hossein Sarbaz حسین سرباز Dr.sarbaz@@iau.ac.ir 10031947532846007346 10031947532846007346 No Islamic Azad University دانشگاه آزاد واحد تهران شمال