fa تحلیل خطر زمین‌لرزه به روش احتمالاتی و تهیه نقشه‌های پهنه‌بندی شتاب: مطالعه موردی بندر شهید رجایی زمین شناسی مهندسی Engineering Geology مقاله پژوهشی Original Research <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span cen="" mt="" tw=""><span lang="FA"><span b="" nazanin="">ایران به‌دلیل قرارگیری در میان دو صفحه تکتونیکی فعال، همواره در معرض زمین‌لرزه‌های متعدد بوده و وقوع بیش از ۱0۰ زلزله شدید در قرن اخیر، بیانگر میزان خطرپذیری بالای کشور در برابر این مخاطره طبیعی می‌باشد. هدف این پژوهش تحلیل لرزه‌خیزی و ارزیابی خطر زلزله در بندر شهید رجایی، به‌عنوان بزرگ‌ترین بندر تجاری ایران (واقع در محل تلاقی کریدور ترانزیتی شمال- جنوب) می‌باشد، که گامی اساسی در افزایش تاب‌آوری و پایداری زیرساخت‌های حیاتی این منطقه خواهد بود. در این مطالعه از تمامی وقایع لرزه‌ای رخداده در شعاع 200 کیلومتری ساختگاه و نرم‌افزارهای </span></span><span dir="LTR"><span new="" roman="" times="">Knopoff</span></span><span b="" nazanin=""> و </span><span dir="LTR"><span new="" roman="" times="">Ez-Frisk</span></span> <span lang="FA"><span b="" nazanin="">استفاده شده است. بررسی آماری زمین‌لرزه‌های تاریخی و دستگاهی حاکی از لرزه‌خیزی بالای منطقه بوده که شاخصه آن زلزله‌هایی با بزرگای متوسط با دوره بازگشت کوتاه مدت می‌باشد، به نحوی‌که زلزله‌ها<span style="background-color:#ffffff;">ی</span><span style="background:yellow"><span style="background-color:#ffffff;">ی با بزرگای</span></span> بین چهار تا پنج ریشتر، سهم بیشتری را به خود اختصاص می‌دهند. برآورد خطر به روش احتمالاتی مقادیر بیشینه شتاب‌های افقی و قائم را به ترتیب (</span></span><span dir="LTR"><span new="" roman="" times="">g</span></span><span lang="FA"><span b="" nazanin="">) 0/385 و 0/290&nbsp; نشان داد. همچنین طیف پاسخ ساختگاه بر اساس شتابنگاشت‌های زمین</span></span><span dir="LTR"><span calibri="">‌</span></span><span lang="FA"><span b="" nazanin="">لرزه طبس و نقشه‌های هم‌شتاب گستره مورد مطالعه به فواصل 0/1 درجه در جهت طولی و عرضی جغرافیایی تهیه گردید. نتایج نشان داد که محدوده مطالعاتی، <span style="background:yellow"><span style="background-color:#ffffff;">به مقدار (</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="background:yellow"><span new="" roman="" times=""><span style="background-color:#ffffff;">g</span></span></span></span><span lang="FA"><span style="background:yellow"><span b="" nazanin=""><span style="background-color:#ffffff;">) 0/85</span></span></span></span> <span lang="FA"><span b="" nazanin="">از خطر لرزه‌ای بالاتری نسبت به مقدار استاندارد در آیین‌نامه 2800 ایران برخوردار است به نحوی که در پهنه خطر نسبی خیلی‌زیاد جای می‌گیرد. بدین سبب اجرای رویکردهای مبتنی‌بر ریسک در توسعه زیرساخت‌ها، کمک می‌کند تا بنادر به‌صورت بهینه طراحی شوند و میزان خسارات ناشی از زلزله کاهش یابد.</span></span></span></span></span></span></span></span></span></div> <span style="font-size:10pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="line-height:150%"><span cen="" mt="" style="font-family:" tw=""><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Iran, due to its location between two active tectonic plates, has always been exposed to numerous earthquakes. The occurrence of more than 100 severe earthquakes in the past century indicates the country&rsquo;s high level of vulnerability to this natural hazard. The aim of this research is to analyze the seismicity and assess the earthquake hazard in Shahid Rajaei Port, as the largest commercial port in Iran (located at the intersection of the North-South transit corridor), which will be a fundamental step in enhancing the resilience and sustainability of the vital infrastructures in this region.</span></span></span> <span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">In this study, all seismic events occurring within a 200-kilometer radius of the site were used, along with the Knopoff and Ez-Frisk software. The statistical analysis of historical and instrumental earthquakes indicates a high level of seismicity in the region, characterized by moderate-magnitude earthquakes with short return periods<span style="background:yellow"><span style="background-color:#ffffff;">, such that earthquakes with magnitudes between four and five on the Richter scale constitute a larger share.</span></span> The probabilistic hazard assessment estimated the maximum horizontal and vertical accelerations as 0.385 and 0.290 (g), respectively. Additionally, the site response spectrum was prepared based on the accelerographs of the Tabas earthquake and the isoacceleration maps of the study area, generated at intervals of 1.0 degrees in both latitude and longitude directions. The results showed that the study area has <span style="background:yellow"><span style="background-color:#ffffff;">a seismic hazard of 0.85 (g), which is higher than</span></span> the standard values specified in Iran&rsquo;s Code 2800, placing it within the very high relative hazard zone. Therefore, implementing risk-based approaches in infrastructure development helps optimize port design and reduce earthquake-related damages.</span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; بندر شهید رجایی, پهنه‌بندی شتاب, تحلیل خطر لرزه‌ای احتمالاتی, زمین‌لرزه, طیف پاسخ. Shahid Rajaei Port, Acceleration Zoning, Probabilistic Seismic Hazard Analysis, Earthquake, Response Spectrum. 159 182 http://jeg.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2036-1&slc_lang=fa&sid=1 Maedeh Roshan Liarajdameh مائده روشن لیارجدمه maedeh.roshan.li@ut.ac.ir 10031947532846007114 10031947532846007114 Yes School of Geology, College of Science, University of Tehran دانشگاه تهران Milad Davari Sarem میلاد داوری صارم mdavarisarem@pmo.ir 10031947532846007115 10031947532846007115 No Ports and Maritime Organization سازمان بنادر و دریانوردی